Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Διαβάζοντας βιβλία(*)

Διαβάζοντας βιβλία(*)

  • A-
  • A+

Σύμφωνα με τις στατιστικές, τα τελευταία χρόνια το ποσοστό των Ελλήνων που σε ένα χρόνο καταφέρνει να διαβάσει τουλάχιστον ένα βιβλίο δεν φτάνει το 30%, ενώ ο αριθμός των αναγνωστών κάθε χρόνο όλο και φθίνει. Πρέπει επίσης να προσθέσουμε ότι τέσσερις Ελληνες στους δέκα δεν καταλαβαίνουν το νόημα μιας φράσης, ακόμη και απλής∙ και ότι το 70% των βιβλίων που είναι στο εμπόριο δεν πουλάει ούτε ένα αντίτυπο.

Δεν διαβάζουν βιβλία και λόγω ατάλαντων συγγραφέων. Μετά, γιατί δεν είναι της μόδας. Γιατί κυριαρχεί το κουτσομπολιό. Γιατί η συγκεχυμένη, μπερδεμένη, εκκωφαντική τηλεοπτική πάρλα υποβαθμίζει την προσοχή που απαιτεί η συγγραφή. Γιατί το βιβλίο δεν αποτελεί θέαμα.

Γιατί το διάβασμα δεν κάνει ρίμα με τη θεαματική επιτυχία και, πόσο μάλλον, με την καριέρα και το οικονομικό κέρδος. Γιατί δεν επιθυμούν ν’ αλλάξουν τις ιδέες τους (ειδικά όταν δεν υπάρχουν). Γιατί τα βιβλία βάζουν πολλούς ψύλλους στ’ αυτιά και καταστρέφουν τη νεολαία. Γιατί τα βιβλία τα γράφουν οι μισητοί διανοούμενοι.

Γιατί η ζωή είναι δύσκολη και τα βιβλία είναι ακόμη πιο δύσκολα. Γιατί πρέπει να κρατάς τα πόδια σου στο έδαφος. Γιατί απασχολούμε τον ελεύθερο χρόνο μας με videogames και εικονικό σεξ. Γιατί χανόμαστε μέσα στην κίνηση. Γιατί έχουμε άλλα πράγματα να κάνουμε. Γιατί τα φιλμ είναι πιο αληθινά και δεν χρειάζεται να τα ξεφυλλίσουμε.

Γιατί τα βιβλία καταλαμβάνουν πολύ χώρο στο σπίτι. Γιατί οι δημόσιες βιβλιοθήκες δεν λειτουργούν ικανοποιητικά. Γιατί ένα βιβλίο σήμερα κοστίζει σχεδόν όσο μια πίτσα.

Αλλά τίποτα δεν είναι πιο κατάλληλο από ένα βιβλίο για να σκοτώσουμε τον χρόνο μας ή για να ξεσκάσουμε. Αντίθετα, το βιβλίο είναι χρήσιμο για να σκεφτούμε, να αισθανθούμε, ν’ ανακαλύψουμε, να αντικρίσουμε τη ζωή με μεγαλύτερο ενδιαφέρον, γιατί όποιος είναι νεκρός δεν διαβάζει.

Κάθε πράγμα είναι εφήμερο, αλλά υπάρχουν βιβλία άφθαρτα και συγγραφείς αιώνιοι. Δεν έχει σημασία ότι ο Ομηρος έζησε στα χρόνια του πολέμου της Τροίας ή τον 7ο αιώνα π.Χ., ότι ο Δάντης πέθανε εδώ και αιώνες ή ότι από τον Σέξπιρ, τον Θερβάντες και τον Ντοστογιέφσκι, τον Κάφκα και τον Τζόις δεν έχουν μείνει ούτε τα κόκαλα.

Αστείρευτοι, προφητικά αληθινοί, σου μιλούν για καθετί το ανθρώπινο, σου δείχνουν τον εαυτό σου, σε σώζουν από την εγκληματική ηλιθιότητα της Ιστορίας που υπαγορεύεται από την τυραννία, από την υποδούλωση της συνήθειας, από την προπαγάνδα ή την κακοπιστία της εξουσίας. Δεν είναι αθώοι, όπως δεν είναι και η γραφή τους.

Αν είναι ικανοί να σε αναστατώσουν ή ακόμη και να σε πληγώσουν, σε ξεπληρώνουν και με τόκο υποστηρίζοντας εκείνη τη δημιουργική αξιοπρέπεια, τη μόνη αληθινή, που καθιστά τη ζωή αντάξια να τη ζήσεις.

(*) Αθήνα, Παγκόσμια Πρωτεύουσα Βιβλίου 2018

** Ομότιμος καθηγητής ΑΠΘ

  

ΑΠΟΨΕΙΣ
Ιστορική μελέτη πίσω από μια βιογραφία
Ενα νέο βιβλίο ήρθε, πολύ πρόσφατα, να εμπλουτίσει τη βιβλιογραφία σε σχέση αφενός με τη βιογραφία του γιατρού Πέτρου Σωκράτους Κόκκαλη και αφετέρου με τις πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές πτυχές της...
Ιστορική μελέτη πίσω από μια βιογραφία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μια εμπεριστατωμένη μελέτη για τον λαϊκισμό
Η νέα σειρά βιβλίων 96plus από το Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο έχει στόχο να προσφέρει στο αναγνωστικό κοινό βιβλία χρηστικά και έγκυρα, παρεμβάσεις σε ζητήματα αιχμής που είναι (χάρη και στο σχετικά μικρό...
Μια εμπεριστατωμένη μελέτη για τον λαϊκισμό
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πάνω, κάτω, ανάμεσα στις γραμμές
Να ζητάς από έναν συγγραφέα να σου πει γιατί γράφει είναι σαν να ρωτάς ένα ψάρι γιατί κολυμπά. Κατά τα τέλη της τελευταίας δεκαετίας του 20ού αιώνα, πίνοντας καφέ στο σπίτι του φίλου μου συγγραφέα Κ., τον...
Πάνω, κάτω, ανάμεσα στις γραμμές
ΑΠΟΨΕΙΣ
Γράφοντας βιβλία
Η αξίωση ότι μπορείς να διδάξεις τη συγγραφή είναι απατηλή όσο και η οπορτουνιστική ιδέα σύμφωνα με την οποία «όλοι γράφουν». Αντίθετα, είναι λίγοι αυτοί που γράφουν: όπως είναι και λίγοι αυτοί που διαβάζουν....
Γράφοντας βιβλία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο σκηνοποιητής
«Η υπογραφή δεν είναι η ένδειξη ενός προσώπου, είναι η παρακινδυνευμένη διαμόρφωση μιας επικράτειας». Και προφανώς δεν πρόκειται για τη θνήσκουσα χώρα μου, αλλά για την επικράτεια που εγκαθιδρύει ο δεύτερος...
Ο σκηνοποιητής
ΑΠΟΨΕΙΣ
Στην ώρα τους
Ωρα, ονομάζει ο Θάνος Σταθόπουλος το σημειωματάριό του από τις εκδόσεις Ικαρος διότι μην ξεχάσετε να μου επιστρέψετε το μολύβι μου, όπως θα πει η Μαντάμ Σωσά στον Χανς Κάστορπ στο Μαγικό Βουνό.
Στην ώρα τους

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας