Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Νέος κινηματογραφικός παράδεισος ή νέα κινηματογραφική «αποικία»;
Dreamstime

Νέος κινηματογραφικός παράδεισος ή νέα κινηματογραφική «αποικία»;

  • A-
  • A+

Στην επιστολή παραίτησής μου, ακριβώς πρίν από ένα χρόνο, από τη θέση του Προέδρου του Δ.Σ. του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου εξέφραζα προς την ΥΠ.ΠΟ.Α το φόβο ότι «η ενδεχόμενη διαφαινόμενη εκχώρηση των αρμοδιοτήτων του HELLENIC FILM COMMISSION στον νέο υπό ίδρυση φορέα  (Ε.Κ.Ο.ΜΕ.) στο πλαίσιο νέου νομοθετικού πλαισίου, αν τελικά πραγματοποιηθεί, εγκυμονεί τον κίνδυνο της εκχώρησης του ελέγχου αυτής της δραστηριότητας στον ιδιωτικό τομέα σε αντίθεση με την συνήθη ευρωπαική πρακτική, με όλες τις συνέπειες που αυτό θα επιφέρει.»

Επειδή ο φόβος μου επιβεβαιώθηκε με το χειρότερο τρόπο μετά τις πρόσφατες εξαγγελίες του Υπουργού Ψηφιακής Πολιτικής και επειδή αυτό το πολύ σοβαρό ζήτημα το οποίο μαζί με το τότε Δ.Σ. αντιμετώπισα με συγκεκριμένες αποφάσεις κατά τη διάρκεια της θητείας μου στο Ε.Κ.Κ., αισθάνομαι την υποχρέωση απέναντι στους εργαζόμενους στον κινηματογράφο (σκηνοθέτες, ηθοποιούς, τεχνικούς) να αναφερθώ αναλυτικότερα στο πρόβλημα και να υποστηρίξω ακόμη πιο έντονα τον δημόσιο χαρακτήρα αυτών των δραστηριοτήτων που φαίνεται να παραδίδονται χωρίς όρια και περιορισμούς στις ορέξεις της «αγοράς». 

Ως γνωστόν, ο κινηματογράφος - στο στάδιο παραγωγής του έργου - είναι μια βιομηχανική ή βιοτεχνική δραστηριότητα με εντελώς ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που προϋποθέτουν εξειδικευμένη οικονομικοτεχνική τεχνογνωσία και κατάρτιση. Αυτή η τεχνογνωσία συγκεντρώνεται αρχικά και εκπορεύεται στη συνέχεια σε εθνικό επίπεδο διοίκησης αυτής της βιομηχανίας από τα Εθνικά Κέντρα Κινηματογράφου. Η ίδρυση, στις αρχές του 2017, του γραφείου Hellenic Film Commission, του γραφείου δηλαδή που είναι αρμόδιο για την προσέλκυση ξένων κινηματογραφικών παραγωγών στην Ελλάδα, ως Διεύθυνση του Ε.Κ.Κ., ήταν απόφαση μείζονος σημασίας για την ανάπτυξη όχι μόνο της κινηματογραφικής παραγωγής αλλά γενικότερα για την ελληνική οικονομία και τον τουρισμό, σε κεντρικό και περιφερειακό επίπεδο.  Για την απόφαση αυτή είμαστε πολύ περήφανοι καθώς κάλυψε ένα απαράδεκτο κενό δεκαετιών το οποίο εξέθετε την Ελλάδα διεθνώς. Για να φτάσουμε στην εφαρμογή της, χρειάστηκε ως Δ.Σ. του Ε.Κ.Κ. να συγκρουστούμε την άνοιξη του 2016 με πολύ ισχυρές αντιδράσεις από την πλευρά ισχυρών οικονομικά ελλήνων κινηματογραφικών παραγωγών και Υπουργούς της κυβέρνησης προερχόμενους από το κόμμα των ΑΝ.ΕΛ., οι οποίοι υποστήριζαν σθεναρά την κατάργηση του δημόσιου χαρακτήρα αυτών των υπηρεσιών. Στη σκληρή αυτή μάχη η οποία συχνά ξεπέρασε τα όρια της ευπρέπειας, είχαμε στο πλευρό μας τον τότε ΥΠΠΟΑ Αριστείδη Μπαλτά και τους εργαζόμενους στα επαγγέλματα του κινηματογράφου. Τελικά, το Hellenic Film Commission ιδρύθηκε και λειτουργεί. 

Σύμφωνα με τη μελέτη του ΙΟΒΕ (2014):  «εκτιμάται ότι το ΑΕΠ της χώρας μπορεί να αυξηθεί κατά €39 εκατ. ως αποτέλεσμα δαπάνης ύψους €25 εκατ. για τα γυρίσματα μιας σχετικά μεγάλης, για τα Ευρωπαϊκά δεδομένα, ξένης παραγωγής στην Ελλάδα. Σε όρους απασχόλησης, μία και μόνο μεγάλη ξένη παραγωγή μπορεί να συντηρήσει κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων πάνω από 755 θέσεις εργασίας, εκ των οποίων 223 αφορούν τους κλάδους που συμμετέχουν άμεσα στην παραγωγή». Διεθνείς έρευνες αποδεικνύουν επίσης ότι μέρη στα οποία γυρίζονται ταινίες, όταν μάλιστα τα θέματα έχουν σχέση με τον τόπο, η προσέλκυση τουριστών, για μεγάλο χρονικό διάστημα μετά το τέλος των γυρισμάτων,  είναι κατά πολύ μεγαλύτερη. 

Η συνήθης πρακτική είναι, η ξένη παραγωγή να συνεργάζεται με παραγωγό της χώρας υποδοχής για τα γυρίσματα και να εργάζονται σε αυτήν, όχι μόνο υψηλής εξειδίκευσης τεχνικοί (όπως, διευθυντές φωτογραφίας, ηχολήπτες, σκηνογράφοι κλπ), αλλά και το μεγαλύτερο μέρος των βοηθητικών ειδικοτήτων του κλάδου, όπως φωτιστές, βοηθοί κλπ. Οι υπηρεσίες εξυπηρέτησης των ξένων παραγωγών, προσφέρουν στους παραγωγούς, πέρα από καταλόγους με εξειδικευμένους επαγγελματίες του κλάδου, διευκολύνσεις για τις άδειες γυρίσματος σε δημόσιους ή/και αρχαιολογικούς χώρους, και οποιαδήποτε άλλη βοήθεια μπορεί να ζητηθεί. Τα Εθνικά Κέντρα Κινηματογράφου έχουν τις κατάλληλες υποδομές και την εξειδικευμένη γνώση ώστε να μπορούν να αξιολογήσουν το βαθμό ανταποδοτικότητας της κάθε προτεινόμενης παραγωγής για την τοπική οικονομία (δημιουργία θέσεων εργασίας του συγκεκριμμένου κλάδου, αλλά και του τουριστικού, της τοπικής κοινωνίας κ.ά.). Το σημαντικότερο, τα Εθνικά Κέντρα Κινηματογράφου, προτάσσουν ως κριτήριο ανταπόκρισης στα αιτήματα ξένων παραγωγών, το δημόσιο συμφέρον, την ενίσχυση της εγχώριας απασχόλησης, την κατεύθυνση των ξένων παραγωγών σε περιφέρειες με προβλήματα κοινωνικής και οικονομικής υποβάθμισης. 

Θέματα όπως: το πλέγμα των επιχειρήσεων του κινηματογραφικού κλάδου, η υλικοτεχνική υποδομή τους, οι τεχνικές δυνατότητες του εξοπλισμού τους, το είδος των παρεχόμενων υπηρεσιών, οι τεχνικές ειδικότητες του κλάδου, το καλλιτεχνικό δυναμικό που εμπλέκεται στην παραγωγή του έργου, οι απαιτούμενες εργασίες, ο έλεγχος κοστολόγησης των εργασιών που θα γίνουν στην Ελλάδα, η επιλεξιμότητα των δαπανών που αφορούν στο έργο, τα προσδοκώμενα άμεσα οφέλη για την εθνική μας κινηματογραφία, (μεταφορά τεχνογνωσίας από μεγάλες παραγωγές, απασχόληση επαγγελματιών κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων κ.α) από την κυκλοφορία του έργου στη διεθνή αγορά και άλλα πολλά εξειδικευμένα στοιχεία όπως η συμβατότητα του έργου με τις ευρωπαϊκές οδηγίες για τον κινηματογράφο, τις διακρατικές ή διεθνείς συμφωνίες για τις κινηματογραφικές παραγωγές και συμπαραγωγές, η αναγνωρισιμότητα της χώρας μας στο σενάριο και στην οθόνη, οι πιθανές επιδράσεις που θα έχει στον ξένο θεατή και πολλά άλλα, είναι ορισμένα από τα στοιχεία που απαιτούν εξειδικευμένη γνώση και τα οποία πρέπει να συνεκτιμώνται  από εξειδικευμένα στελέχη στο πλαίσιο ενός εξειδικευμένου οργανισμού, όπως το Ε.Κ.Κ. με το Film Commission. 

Εξαιρετικά σημαντικός είναι και ο ρόλος του δημόσιου Hellenic Film Commission, ως εγγυητή της διαφάνειας και της τήρησης των κανόνων υγιούς ανταγωνισμού ανάμεσα στους ιδιωτικούς φορείς (γραφεία παραγωγής, εταιρείες post production, επαγγελματίες στον κλάδο των οπτικοακουστικών) οι οποίοι εμπλέκονται στις διαδικασίες παροχής υπηρεσιών προς τις ξένες παραγωγές. Η πληρότητα των παρεχόμενων πληροφοριών προς τους ξένους παραγωγούς και η - χωρίς διακρίσεις, αποκλεισμούς ή προνομιακή αντιμετώπιση - προβολή προς το εξωτερικό, των εξαιρετικά υψηλών δυνατοτήτων που έχει ο κλάδος των οπτικοακουστικών στην Ελλάδα, εξαλείφει απολύτως τον κίνδυνο δημιουργίας ενός εγχώριου ολιγοπωλίου το οποίο ενδεχομένως θα μπορούσε να αποκομίζει κατά προτεραιότητα οικονομικά οφέλη από τη δραστηριότητα ξένων παραγωγών στην Ελλάδα, σε βάρος μικρών, νέων ή περιφερειακών γραφείων παραγωγής και post production. Υπό το πρίσμα αυτό, ο δημόσιος χαρακτήρας του Hellenic Film Commission, μπορεί να εγγυηθεί διαφάνεια και ίσους κανόνες ανταγωνισμού ανάμεσα στους ιδιωτικούς φορείς, στο πλαίσιο της υγιούς λειτουργίας της αγοράς.

Η Ευρωπαϊκή πρακτική για  τα γραφεία προσέλκυσης ξένων παραγωγών στην κάθε χώρα είναι συνήθως η παρακάτω: τα Film Commission υπάγονται στα Κέντρα Κινηματογράφου ή εποπτεύονται από αυτά.  Στις χώρες με μικρές κινηματογραφίες, αποτελούν τμήμα του Κέντρου Κινηματογράφου.  Σε αυτές τις χώρες ανήκουν οι περισσότερο ανταγωνιστικές προς εμάς, λόγω του φυσικού τους κάλλους (Δαλματικές ακτές, Αδριατική και Ιόνιο) αλλά και των υποδομών και οικονομικών κινήτρων που προσφέρουν. Αναφέρω ενδεικτικά: Ρουμανία, Κροατία, Σλοβενία. Επίσης, άλλες μικρές κινηματογραφίες, με διαφορετική φυσική ομορφιά, όπως η Ιρλανδία, Δανία, Νορβηγία,  έχουν αντιληφθεί πλήρως την ανάγκη κρατικής υποστήριξης της οπτικοακουστικής βιομηχανίας και εντάσσουν το Film Commission στις υπηρεσίες του Κέντρου Κινηματογράφου, ως μοναδικού εξειδικευμένου μηχανισμού για την προώθηση των δράσεών του. Υπάρχει περίπτωση σε μεγάλες κινηματογραφίες, το Κεντρικό Film Commission να εποπτεύεται από το Κέντρο κινηματογράφου, αλλά να είναι ανεξάρτητος, μη κερδοσκοπικός οργανισμός. Αυτό συμβαίνει διότι στις περιπτώσεις αυτές, Περιφερειακά Κέντρα έχουν αναπτύξει εδώ και χρόνια αυτές τις υπηρεσίες και οι δομές που απαιτούνται είναι διαφορετικές από τις μικρές χώρες. 

Από  τα παραπάνω εξάγεται το συμπέρασμα ότι το Film Commission δεν είναι μια ανεξάρτητη και αυτονομημένη από την εκάστοτε εθνική πολιτική για τον κινηματογράφο δραστηριότητα.  Αναπτύσσει δράσεις με κύριο στόχο τα άμεσα και έμμεσα οικονομικά οφέλη για τη χώρα μέσω της παραγωγής ξένων κινηματογραφικών έργων. Έργων δηλαδή, που η μια υπόστασή τους είναι τέχνη και η άλλη βιομηχανία. 

Επομένως το αρμόδιο πολιτικό προσωπικό υποχρεούται να δώσει απαντήσεις στα παρακάτω ερωτήματα σχετικά με την ουσιαστική υποκατάσταση του δημόσιου Hellenic Film Commision από το Εθνικό Κέντρο Οπτικοακουστικών Μέσων και Επικοινωνίας:

1. Η επιστροφή του 25% των επιλέξιμων δαπανών στους εμπλεκόμενους παραγωγούς αποτελεί επιστροφή πέραν της απαλλαγής από τον ΦΠΑ;
2. Πώς θα αποφευχθεί η δημιουργία ολιγοπωλίου ελλήνων παραγωγών με προνομιακή μεταχείριση σε σχέση με τα μικρά ελληνικά γραφεία παραγωγής, από τη στιγμή που δεν υπάρχει κανένα άλλο κριτήριο επιλεξιμότητας πέραν του οικονομικού;
3. Σε ποιες χώρες ισχύει ανάλογο μοντέλο με αυτό που εξαγγέλθηκε από τον Υπουργό Ψηφιακής Πολιτικής;
4. Τι θα γίνει με κινηματογραφικούς παραγωγούς οι οποίοι βρίσκονται σε δικαστική εκκρεμότητα με το Ε.Κ.Κ. και έχουν ή φέρονται να έχουν διαπράξει παράνομες πράξεις που ζημίωσαν το ελληνικό δημόσιο κατά το παρελθόν; Θα ισχύσει μητρώο παραγωγών ή υπάρχει κίνδυνος το ΕΚΟΜΕ να μετατραπεί σε «πλυντήριο» καταχραστών δημόσιου χρήματος;
5. Με ποιο τρόπο το ΕΚΟΜΕ θα είναι επωφελές προς το δημόσιο συμφέρον προστατεύοντας και παρέχοντας εγγυήσεις για τις θέσεις εργασίας, το ποσοστό και την εργασιακή αξιοπρέπεια των ελλήνων εργαζόμενων στις παραγωγές, το σεβασμό του περιβάλλοντος και του φυσικού πλούτου και την ανταποδοτικότητα των ξένων κινηατογραφικών παραγωγών προς την ελληνική οικονομία; Με ποιο τρόπο θα προωθήσει και θα πριμοδοτήσει την επιλεξιμότητα από ξένους παραγωγούς, περιοχών της χώρας με σοβαρότατα προβλήματα φτώχειας, εγκατάλειψης και ανεργίας αλλά με σημαντικό φυσικό πλούτο;
6. Τα 75 εκατομμύρια ευρώ που έχουν δεσμευτεί για την υπόθεση αυτή θα έφταναν και θα περίσσευαν για τη δυναμική αποτελεσματική και άκρως ανταγωνιστική διεθνώς λειτουργία του Hellenic Film Commision για την επόμενη δεκαετία. Γιατί επιλέχθηκε ένα άλλο, τουλάχιστον ιδιότυπο μοντέλο; 

Οι ερωτήσεις φυσικά είναι ρητορικές και οι απαντήσεις είναι αυτονόητες, καθώς ολοένα και περισσότεροι είμαστε αυτοί που από καιρό έχουμε καταλάβει ότι «η αγορά» καθορίζει τις τύχες μας, την αναπνοή μας, την τέχνη μας και τις ιδέες μας, με όποια κυβέρνηση. Όσο δεν αντιστεκόμαστε.

* Πρώην πρόεδρος του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου

ΑΠΟΨΕΙΣ
Ολα είναι δράση!
Αν αργά το βράδυ κάνετε ζάπινγκ στα κανάλια, θα διαπιστώσετε ότι όλες σχεδόν οι ταινίες που προβάλλονται είναι ταινίες δράσης. Δεν προλαβαίνεις να μετράς πτώματα, συγκρούσεις κάθε είδους, καταδιώξεις και...
Ολα είναι δράση!
ΑΠΟΨΕΙΣ
Tenet ή… η τρέλα του μεγαλείου!
Υπάρχουν σκηνοθέτες που αφήνουν τη δουλειά τους να μιλήσει γι’ αυτούς χωρίς να πασχίζουν να επιδείξουν σε κάθε πλάνο τις αρετές τους. Υπάρχουν και οι άλλοι, εκείνοι που θέλουν να δείχνουν με κάθε τρόπο πόσο...
Tenet ή… η τρέλα του μεγαλείου!
ΑΠΟΨΕΙΣ
Συνομιλίες
Το 1974 ο Αμερικανός σκηνοθέτης Φράνσις Φορντ Κόπολα παρουσίασε την ταινία «Η συνομιλία», η οποία γυρίστηκε στο μεσοδιάστημα των ταινιών του «Ο Νονός» (1972) και «Ο Νονός ΙΙ» (1974) και αποτελεί ένα εύστοχο...
Συνομιλίες
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο Χίτσκοκ και ο κορονοϊός
Μια ταινία που θα πρότεινα γι’ αυτές τις μέρες του εγκλεισμού είναι ο «Σιωπηλός μάρτυς». Σήμερα η θέα από τα δικά μας πίσω ή μπροστινά παράθυρα δεν είναι τόσο ενδιαφέρουσα όπως στην αριστουργηματική ταινία του...
Ο Χίτσκοκ και ο κορονοϊός
ΑΠΟΨΕΙΣ
«Τζόκερ»
Χρειάστηκαν αιώνες για να καταλάβουμε ότι κάθε ψυχικά άρρωστος δεν είναι και επικίνδυνος, ότι οι εχέφρονες από τους αρρώστους δεν διαχωρίζονται πάντα με σίγουρες γραμμές, ότι τα εγκλήματα των «λογικών» είναι...
«Τζόκερ»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο Τζόκερ και ο Γιάνης
Ο «Τζόκερ» είναι, χωρίς αμφιβολία, μια εκπληκτική ταινία. Κινηματογράφος πολύ υψηλών προδιαγραφών και μια πολιτική ματιά, συνεκτική και εξαιρετικά ενδιαφέρουσα.
Ο Τζόκερ και ο Γιάνης

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας