Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η αθηναϊκή δημοκρατία στο Κυρηνάλιο

Η αθηναϊκή δημοκρατία στο Κυρηνάλιο

  • A-
  • A+

Αστραψαν και βρόντηξαν με τις ιταλικές εκλογές οι κήρυκες του ορθολογισμού και της αρετολογίας. Ο λαϊκισμός σε όλες τις κλίσεις και αριθμούς. Και η αριστερή μελαγχολία που έγινε αριστερή κατάθλιψη. Ο Μάρκο Ρεβέλι θυμάται στην εφημερίδα «Μανιφέστο» το… 1948 (sic!): «Και τότε ηττήθηκε η Αριστερά, αλλά δεν εξαφανίστηκε. Εβδομήντα χρόνια αργότερα, δεν βρίσκουμε κόκκινες κουκκίδες πια στον εκλογικό χάρτη!»

Εντούτοις, το νέο κοινοβούλιο είναι το νεότερο στην ηλικία που έχει υπάρξει ποτέ στην Ιταλία (μέσος όρος 44 χρόνια) και εκείνο όπου οι γυναίκες μετρούν πάνω από ένα τρίτο. Και τι δεν ακούστηκε όμως για τη σύνθεσή του! Γκαρσόνια και κτηνοτρόφοι, ναυτικοί και πληροφορικάριοι, άνθρωποι με δουλειές του ποδαριού, κορίτσια της διπλανής πόρτας, χωρίς εμπειρία και ανάλογο κύρος και βάρος για το κοινοβούλιο.

Τι συμβαίνει, λοιπόν, στην Ιταλία; Τι είναι αυτό το πρώτο κόμμα, το κίνημα των Πέντε Αστέρων; Τι λέει το πρόγραμμά του; Το πρόγραμμα είναι αναρτημένο στο διαδίκτυο, άλλωστε όλο αυτό το κόμμα, που δεν θέλει να λέγεται κόμμα αλλά κίνημα πολιτών, είναι βασισμένο, και ως ιδέα και επιχειρησιακά, στο διαδίκτυο. Εντούτοις, οι σχολιαστές των ελληνικών εφημερίδων δεν θέλουν να ξέρουν.

Ενα από τα πιο διασκεδαστικά (αλλά και κατατοπιστικά) πεντάστερα κείμενα είναι ένας διάλογος ανάμεσα στον νομπελίστα θεατράνθρωπο Ντάριο Φο, τον Μπέπε Γκρίλο και τον Τζιανρομπέρτο Καζαλέτζιο, με τίτλο «Ο Γρύλος τραγουδάει πάντα στο δειλινό» (Il Grillo canta sempre al tramonto).

Ο τίτλος παραφράζει χιουμοριστικά –και παίζει ανάμεσα στην κυριολεξία και στις μεταφορές– από το όνομα του Γκρίλο έως την κουκουβάγια, που πετάει πάντα στο δειλινό και που συμβολίζει την Αθήνα. Ο διάλογος αυτός, όπως διατυπώνεται προγραμματικά, γράφηκε στο πρότυπο του διαλόγου του Λουκιανού (1ος μ.χ. αιώνας) «Πλοίον ή ευχαί» που είναι μια κουβέντα που γίνεται από τρεις φίλους (Λυκίνος, Σάμιππος και Τιμόλαος) ανεβαίνοντας από τον Πειραιά στην Αθήνα. Σχολιάζουν την αξιοθρήνητη κατάσταση των ελληνικών πόλεων εκείνης της εποχής και προτείνουν τις πιο τολμηρές, ακόμη και σουρεαλιστικές λύσεις. Ειρωνεία, σαρκασμός, ουτοπία.

Ο περιπατητικός διάλογος ξεκινά με αναφορά στον Ερατοσθένη που με απλούς αλλά τολμηρούς συλλογισμούς και παρατηρήσεις μέτρησε την περιφέρεια της Γης. Το μήνυμα: πώς να σκεφτούμε πέρα από τα κοινώς παραδεδεγμένα. Τερματισμός του περιπατητικού διαλόγου σ’ ένα μπαρ στους πρόποδες της Ακρόπολης, όπου οι τρεις φίλοι, πίνοντας την μπίρα τους, ακούν προσεκτικά τον επιτάφιο του Περικλή, που εξηγεί τη λειτουργία της αθηναϊκής δημοκρατίας, που παρατίθεται στον επίλογο.

Η άμεση δημοκρατία είναι εφικτή στην εποχή του διαδικτύου, η οικολογία είναι απαραίτητη για τη βιωσιμότητα του πλανήτη, η αντίθεση στην επαγγελματική πολιτική προϋπόθεση της δημοκρατίας των πολιτών.

Η υποστήριξη των μικρών παραγωγών και η απελευθέρωσή τους από το κράτος, το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα, η επανεγκαθίδρυση του κράτους πρόνοιας, η αντιμετώπιση του μεταναστευτικού με επιμερισμό του βάρους σε όλη την Ευρώπη, η ανάδειξη των πρωτοβουλιών των πολιτών στην ψήφιση νόμων, διευκόλυνση των δημοψηφισμάτων για όλα τα κρίσιμα ζητήματα περιλαμβανομένων και των οικονομικών, αλλά και δυσπιστία στα κόμματα και εμπιστοσύνη στην άμορφη κοινωνία των πολιτών, αυτές είναι σε γενικές γραμμές οι ιδέες που περνούν από τον διάλογο.

Ενα κίνημα άμεσης δημοκρατίας που θυμίζει έντονα την κάτω πλατεία Συντάγματος του 2011, αλλά και ολόκληρα κομμάτια του προεκλογικού προγράμματος του ΣΥΡΙΖΑ. Δεν αυτοπροσδιορίζεται ως αριστερό, άλλωστε ένα από τα συνθήματα είναι: «δεν υπάρχουν ιδέες αριστερές και δεξιές, υπάρχουν ιδέες καλές και κακές».

Θυμίζουν αυτά κινήματα αντιπολιτικής; Αν καταλαβαίνει κανείς την πολιτική ως την τεχνολογία της μεταδημοκρατίας, σίγουρα ναι. Αλλά αυτό που σ’ ερωτά εμμέσως και αμέσως είναι «τι είναι πολιτική στη δημοκρατία, και τι είναι δημοκρατική πολιτική, τι σημαίνει πολίτης και πώς ασκούν οι πολίτες πολιτική;»

Το ύφος του διαλόγου, δηλαδή η μίμηση του σατιρικού αρχαίου διαλόγου, έχει ενδιαφέρον ως προς το μήνυμα που στέλνει: Σταματήστε να μιλάτε με σοβαροφάνεια, ακούστε πολλές ιδέες, μπορεί να σας φαίνονται μερικές απλοϊκές, άλλες ανεδαφικές. Ισως και να είναι. Αλλά χρειάζεται ένας άλλος τρόπος να γίνει πολιτική σήμερα, υπάρχουν τα μέσα και οι δυνατότητες.

Και η ανάγκη, βέβαια. Σε μια Ιταλία που η μία οικογένεια στις τέσσερις βυθίζεται στη φτώχεια, που η ανεργία στον ιταλικό Νότο προσεγγίζει ελληνικά ρεκόρ, που οι εργάτες ψηφίζουν Λέγκα του Βορρά γιατί τους μετανάστες δεν τους στέλνουν εκεί όπου ζουν οι πλούσιοι αλλά οι φτωχοί, σε μια Ιταλία χωρίς ελπίδα, όπου ξηλώθηκε η μεταπολεμική κομματοκρατία αλλά η επιχείρηση «καθαρά χέρια» κατέληξε στον Μπερλουσκόνι και η μεταδημοκρατία θριάμβευσε με εξωκοινοβουλευτικές λύσεις με τη συναίνεση Κεντροαριστεράς και Κεντροδεξιάς, πώς αλλιώς να μιλήσει κανείς διαφορετικά από τον Λουκιανό;

Δεν ξέρω πού θα καταλήξει όλο αυτό. Σημασία όμως έχει να ακούμε προσεκτικά, χωρίς καταδικαστικούς αφορισμούς.

* ιστορικός, Πανεπιστήμιο Αθηνών

 

ΑΠΟΨΕΙΣ
Βόρειοι και Νότιοι: πώς η Ιστορία τού χθες γεννά την υστερία τού σήμερα
Μετά την τελευταία επέμβαση του προέδρου της Δημοκρατίας, από την οποία μοιάζει πάλι να επωφελείται ο Ματέο Σαλβίνι, διαφαίνεται η αφετηρία της ακροδεξιάς πορείας μιας μεγάλης δημοκρατικής χώρας. Η...
Βόρειοι και Νότιοι: πώς η Ιστορία τού χθες γεννά την υστερία τού σήμερα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Σκόρπιες σκέψεις το βράδυ των εκλογών
Οπως εκατομμύρια συνέλληνες, έτσι κι εγώ παρακολούθησα στην οθόνη τη γιορτή της δημοκρατίας, δηλαδή τις εθνικές εκλογές, την περασμένη Κυριακή. Με την εξής διαφορά: η οθόνη ήταν του υπολογιστή μου και το...
Σκόρπιες σκέψεις το βράδυ των εκλογών
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η λογική απέναντι στον λαϊκισμό
Χάθηκε η λογική ότι ανάμεσα στις συντηρητικές πολιτικές με το άρωμα του νεοφιλελευθερισμού και την παλαιά Αριστερά, που αντιμετωπίζει τους συμβιβασμούς ως υποχώρηση και λάθος, υπάρχει το πεδίο της...
Η λογική απέναντι στον λαϊκισμό
ΑΠΟΨΕΙΣ
ΣΥΡΙΖΑ, ένα κόμμα εν κινήσει
Οταν λοιπόν ο ΣΥΡΙΖΑ υποσχόταν λαγούς με πετραχήλια, εκείνο που τους απασχολούσε δεν ήταν κατά πόσον οι προεκλογικές υποσχέσεις στοιχειοθετούσαν το αμάρτημα του λαϊκισμού, αλλά το αν θα έφερναν ψήφους ή όχι....
ΣΥΡΙΖΑ, ένα κόμμα εν κινήσει
ΑΠΟΨΕΙΣ
Λαοφιλής λαϊκισμός;
Το πολιτικό ερώτημα δεν είναι ποιος θεωρείται ο χειρότερος για να κυβερνήσει τη χώρα, αλλά ποιον κρίνουμε ως τον (συγκριτικά) καλύτερο. Και, κυρίως, με ποια κριτήρια. Θέλω να πιστεύω ότι οι Ελληνες έχουν...
Λαοφιλής λαϊκισμός;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μόνο στις εκλογές ψηφίζουμε
Το ποιο ψηφοδέλτιο δεν θα πετάξουμε στο καλάθι των αχρήστων είναι μια επιλογή που την κάνουμε μόνο και μόνο επειδή την επιβάλλει η δημοκρατία.
Μόνο στις εκλογές ψηφίζουμε

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας