Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η επικίνδυνη αυταπάτη του Τραμπ
AP Photo/Evan Vucci

Η επικίνδυνη αυταπάτη του Τραμπ

  • A-
  • A+

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ χτίζει τείχη προστασίας και επιβάλλει δασμούς εισαγωγής στο ατσάλι και το αλουμίνιο, στο όνομα της προστασίας της εγχώριας παραγωγής. Κι όλα αυτά χωρίς την παραμικρή συνεννόηση στους κόλπους του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ) κατά τα προβλεπόμενα.

Με τις συγκεκριμένες μονομερείς αποφάσεις όμως, επιστρέφει τον πλανήτη στην αρχή της δεκαετίας του 1960, περίοδο εκκίνησης των προσπαθειών για ανάπτυξη του διεθνούς εμπορίου αγαθών χωρίς εμπόδια.

Η απάντηση βέβαια σε τέτοιες τάσεις προστασίας είναι γνωστή εδώ και καιρό. Δόθηκε για πρώτη φορά τον προηγούμενο αιώνα στην κρίση του 1929, τότε που η προστασία των εθνικών οικονομιών και η ασυνεννοησία των τότε κυβερνήσεων προκάλεσαν εμπορικό πόλεμο ανάμεσα στα τότε αναπτυγμένα κράτη, εξέλιξη που κατέληξε σε πραγματικό πόλεμο!

Οι εμπειρίες και τα διδάγματα εκείνης της εποχής οδήγησαν σε άλλες διεξόδους. Ετσι, το 1947, ιδρύθηκε η Γενική Συμφωνία Δασμών και Εμπορίου, η γνωστή GATT, με κύριο στόχο την απελευθέρωση του διεθνούς εμπορίου των αγαθών. Οι προσπάθειες της GATT συστηματικοποιήθηκαν μετά το 1960, με την έναρξη πολυμερών διαπραγματεύσεων υπό την αιγίδα της.

Εκείνη λοιπόν την περίοδο, με πρωτοβουλία του τότε υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, του Ντίλον, οργανώνει η GATT τον πρώτο πολυμερή γύρο διαπραγματεύσεων της περιόδου, τον «Γύρο του Ντίλον» το 1961, μόλις τέσσερα χρόνια μετά την ίδρυση της ΕΟΚ (1957).

Ο «Γύρος» αυτός κατέληξε με μείωση των δασμών 7% κατά μέσο όρο το 1962. Κατόπιν ήρθε η σειρά του προέδρου των ΗΠΑ, Τζ. Κένεντι.

Ο Κένεντι πρότεινε έναρξη πολυμερών διαπραγματεύσεων με στόχο τη μείωση των δασμών εισαγωγής κατά 50%, εισήγηση που αποδέχθηκε κατ' αρχάς το Κογκρέσο των ΗΠΑ. Με βάση εκείνη την πρόταση, αρχίζει ένας νέος γύρος πολυμερών διαπραγματεύσεων το 1964, που ονομάστηκε «Γύρος του Κένεντι» προς τιμήν του εκλιπόντος προέδρου.

Με τη λήξη των επεισοδιακών εργασιών του το 1967, αποφασίστηκε η μείωση των δασμών εισαγωγής στα βιομηχανικά προϊόντα –πλην κάποιων εξαιρέσεων φυσικά– 35% κατά μέσο όρο, το διάστημα 1967-1972. Τα αγροτικά προϊόντα εξαιρέθηκαν από την απελευθέρωση αυτή, παρά τις πιέσεις των ΗΠΑ, που λίγο έλειψαν να τινάξουν τα πάντα στον αέρα.

Παρά την πετρελαϊκή και νομισματική κρίση, όπως και την περιστολή της παγκόσμιας ζήτησης, αρχίζει πάλι το 1973 ένας άλλος γύρος διαπραγματεύσεων, «ο Γύρος του Τόκιο». Αυτός έκλεισε το 1979 με επιτυχία, μετά από επτά χρόνια επίπονων διαπραγματεύσεων. Αποφασίστηκε ειδικότερα η περαιτέρω μείωση των δασμών εισαγωγής των βιομηχανικών προϊόντων 30% κατά μέσο όρο και η ένταξη κάποιων αγροτικών προϊόντων στη μάχη της παγκοσμιοποίησης και τέλος, τέθηκε επί τάπητος η πρώτη προσπάθεια με στόχο τη ρύθμιση της ακαταστασίας που υπήρχε στα μέτρα μη δασμολογικού χαρακτήρα (π.χ. τεχνητά εμπόδια στο εμπόριο κ.λπ.).

Τα όσα αποφασίστηκαν εφαρμόστηκαν από το 1980 ώς τα τέλη του 1986. Τον Σεπτέμβριο του 1986, σχεδόν τρία χρόνια πριν από την πτώση του Τείχους του Βερολίνου, αρχίζει ένας νέος γύρος διαπραγματεύσεων, ο «Γύρος της Ουρουγουάης», με ημερομηνία λήξης τον Απρίλιο του 1994. Με τον «Γύρο» αυτό, πέραν των όσων αποφασίστηκαν για τα βιομηχανικά προϊόντα –40% μείωση δασμών στις αναπτυγμένες χώρες και 30% στις αναπτυσσόμενες–, τέθηκαν νέοι στόχοι, ιδιαίτερα τολμηροί. Ετσι, οδηγηθήκαμε στην απελευθέρωση του εμπορίου των αγροτικών προϊόντων και υπηρεσιών.

Το 2001, στο πλαίσιο νέας προσπάθειας με τον ίδιο σκοπό, οργανώθηκε ο «Γύρος της Ντόχας», που έληξε το 2006 με αποτελέσματα πολύ φτωχότερα από τα προβλεπόμενα.

Εχοντας υπόψη το μεγάλο ενδιαφέρον όλο και περισσότερων χωρών για αυξημένο μερίδιο στο διεθνές εμπόριο και τα αντικρουόμενα συμφέροντα Βορρά-Νότου, οι πολυμερείς διαπραγματεύσεις έχασαν έδαφος υπέρ άλλης μορφής διαπραγματεύσεων. Ετσι, η επιστροφή στις διμερείς διαπραγματεύσεις μεταξύ βιομηχανικών κρατών (Ε.Ε.-ΗΠΑ, Ε.Ε.-Καναδά κ.λπ.) κερδίζει έδαφος.

Οι εν λόγω προσπάθειες προσέκρουσαν όμως σε πολλά εμπόδια που προτάθηκαν από οργανωμένους φορείς της κοινωνίας των πολιτών, όπως και κάποιων κυβερνήσεων, με συνέπεια ορισμένες από αυτές να καρκινοβατούν.

Κι ενώ η όλη αναστάτωση όφειλε να οδηγήσει σε νέο γύρο συνεννοήσεων σε πολυμερές επίπεδο, ο πρόεδρος των ΗΠΑ μονομερώς ύψωσε τείχη προστασίας ακολουθώντας πρακτικές που είχαν ξεχαστεί.

Το μέλλον είναι προδιαγεγραμμένο: Θα αρχίσει ένας εμπορικός πόλεμος ανάμεσα στις ΗΠΑ και τους κύριους εμπορικούς εταίρους της. Οταν φτάσει στα άκρα, θα επανέλθει η συνεννόηση, αφήνοντας πίσω τραυματισμένους αν όχι νεκρούς.

Η τάση υπέρ της παγκοσμιοποίησης δεν μείωσε την ανεργία, ενώ η δύναμη που απέκτησαν τόσο το χρηματιστηριακό κεφάλαιο όσο και οι πολυεθνικές εταιρείες, μέσω της διεθνοποίησης της αγοράς, της παραγωγής και του κεφαλαίου, λειτούργησε εις βάρος των κυβερνήσεων.

Ο περιορισμός της παγκοσμιοποίησης φαίνεται ως μια αναπόφευκτη διαδικασία. Η διασύνδεση των οικονομιών είναι τέτοια όμως που δεν επιτρέπει αυθαίρετες αποφάσεις και μονομερείς κινήσεις υπέρ της προστασίας της εγχώριας παραγωγής χωρίς ευρύτερη συμφωνία.

* καθηγητής Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ, βουλευτή ΣΥΡΙΖΑ Β’ Θεσσαλονίκης

 

ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο Μαδούρο, ο Τραμπ και το χρέος της διεθνούς κοινότητας
Η κατάσταση σήμερα, με τον αυτοανακηρυχθέντα πρόεδρο Γουαϊδό και τα τελεσίγραφα των Ευρωπαίων, είναι αποτέλεσμα μιας μακράς προσπάθειας αποσταθεροποίησης και ανατροπής της μπολιβαριανής επανάστασης. Η ντε...
Ο Μαδούρο, ο Τραμπ και το χρέος της διεθνούς κοινότητας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η πολιτική παρακμή των ΗΠΑ
Για πρώτη φορά ίσως στην αμερικανική ιστορία οι φυλετικές, ρατσιστικές και νεοφασιστικές απόψεις έχουν δικό τους πρόεδρο. Δικαιολογημένα μεγάλες και έγκριτες εφημερίδες των ΗΠΑ αναφέρουν ότι «το έθνος μπορεί...
Η πολιτική παρακμή των ΗΠΑ
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το γερμανικό ζήτημα
Με το διογκούμενο πλεόνασμά της, η Γερμανία αποσπά από τον υπόλοιπο κόσμο περισσότερα από 300 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως... Οι διεθνείς ανισορροπίες -είτε ελλείμματα είτε πλεονάσματα- αναγνωρίζονται ως...
Το γερμανικό ζήτημα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Στην εποχή του Τραμπ*
Οι ΗΠΑ και η Σοβιετική Ενωση από σύμμαχοι κατά την περίοδο του Β' Παγκοσμίου Πολέμου μετατράπηκαν σε σκληρούς ανταγωνιστές ενός επικίνδυνου Ψυχρού Πολέμου, με μικρές περιόδους ύφεσης. Η στρατηγική του Ψυχρού...
Στην εποχή του Τραμπ*
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μια δημοκρατία που αυτοκτονεί
Προσεγγίσεις στο φαινόμενο Τραμπ υπάρχουν σίγουρα πολλές. Καμία όμως δεν μπορεί καν να ξεκινήσει χωρίς να λάβει υπόψη τι συνέβη την πρώτη μέρα της νέας κρατικής εξουσίας. Είναι πολύ πιθανόν η μέρα αυτή να...
Μια δημοκρατία που αυτοκτονεί
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η λογική του Ντόναλντ Τραμπ
​Οι δηλώσεις του Τραμπ συχνά παρουσιάζονται ως ακατάσχετη σειρά προκλήσεων χωρίς εσωτερικό ειρμό. Θα υποστηρίζαμε όμως ότι οι απόψεις του δεν είναι αποτέλεσμα παρορμητισμού. Εκφράζουν δύο βασικά ρεύματα...
Η λογική του Ντόναλντ Τραμπ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας