Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Theatrum philosοphicum

Theatrum philosοphicum

  • A-
  • A+

Με την ευαισθησία της Ιωάννας Μακρή στη «Φαίδρα» της αυτόχειρος Μαρίνας Τσβετάγιεβα -που είδα στο Θέατρο «Σημείο»- να κοντράρει την αναισθησία της Ράνιας Αντωνοπούλου στο Σημείο Μηδέν της Νέας Υόρκης, σκέφτηκα πως πριν διαγνώσω κατάθλιψη στον εαυτό μου, θα έπρεπε να βεβαιωθώ πως δεν περιστοιχίζομαι από παχύδερμα. Σκέφτηκα, επίσης, πως για να μην καταρρεύσω χρειάζομαι μια κοινότητα ανθρώπων που με αγαπούν. Αλλά ποια γραμμή φυγής να ακολουθήσω και ποια να διακόψω για να συνεχίσω τη φυγή;

«Τι είναι αυτό που ανά πάσα στιγμή φεύγει μέσα στην κοινωνία;» θα αναρωτηθούν ο Ντελέζ και ο Γκουαταρί. Και πώς καταρρέει -ο Τσέχωφ για παράδειγμα- επειδή «έφυγε»; «Απλώς γλίστρησε και ένας καινούργιος άνθρωπος εμφανίστηκε μπροστά μας, θλιβερός και σκυθρωπός, ένας εγκληματίας» (ο Τσέστωβ για τον Τσέχωφ).

Ποιοι με συντροφεύουν ενώ είναι απόντες από τη ζωή μου; Γιατί έχω ανάγκη από όμοιους υποκριτές αναγνώστες; Γιατί θα πρέπει να ψυχαναλύομαι από τη Σία Κοσιώνη στο καταστροφικό μας ραντεβού κάθε βράδυ στις οκτώ; Γιατί να μη σχιζοαναλύομαι από τους «απατεώνες και εξωραϊστές της ανθρωπότητας» στους οποίους ο Νίτσε συμπεριλαμβάνει με περηφάνια τον εαυτό του;

Αντιστάθηκα στην κοινοτοπία μιας κοινής γνώμης που θεωρεί «απατεώνες» όλους εμάς;

Και πώς να μην αναλογιστώ ότι η κοινή γνώμη δεν είναι μόνο αυτό που διαβάζει από τις εφημερίδες αλλά και εκείνο που μπορεί να διαβάσει κανείς μέσα σ’ αυτές. Εδωσα νόημα λοιπόν στη ζωή μου που «ξαναρχίζει κάθε πρωί δίχως να τελειώνει αυτό που τελειώνει»;

Ο Ντελέζ, στο βιβλίο του Logique du sens -που περιμένω πώς και πώς την έκδοσή του από τον Λουκά Ρινόπουλο- σημειώνει ότι ως «ποσότητα» το νόημα δεν είναι ούτε ειδικό ούτε γενικό ούτε ατομικό. Και ως «ποιότητα», είναι παντελώς ανεξάρτητο τόσο από την κατάφαση όσο και από την άρνηση. Επιπλέον, δεν είναι ούτε επιβεβαιωτικό ούτε αποδεικτικό ούτε καν κριτικό. Τέλος, δεν συγχέεται ούτε με ενοράσεις ούτε με επιχειρήματα ούτε με θέσεις, διότι το νόημα, απλούστατα, είναι «η σχέση με το μη-νόημα».

Και «η λογική του νοήματος» θέτει μεταξύ νοήματος και μη-νοήματος έναν αυθεντικό τύπο εσωτερικής σχέσης, που τον συναντά κανείς κυρίως στο Θέατρο. Το νόημα, δηλαδή, δεν είναι ούτε «αρχή» ούτε «καταγωγή». Είναι παράγωγο μιας σκηνής. Δεν το ανακαλύπτεις. Το κατασκευάζεις με τις «πολεμικές μηχανές», όπως το Θέατρο, στα «χίλια πλατώματα» που ανοίγει η σχιζοφρένεια, όταν διαβρώνει τον καπιταλισμό.

«Τα λόγια του Τζόυς, που δίκαια τους απέδωσαν “πολλαπλές ρίζες”, διασκορπίζουν τη γραμμική ενότητα της λέξης απλώς και μόνο για να θέσουν μια κυκλική ενότητα της φράσης», γράφουν ο Ντελέζ και ο Γκουαταρί στην Εισαγωγή του βιβλίου Καπιταλισμός και Σχιζοφρένεια - Χίλια πλατώματα που κυκλοφόρησε επιτέλους στα Ελληνικά από το Πλέθρον. Αυτά τα λόγια ψάχνω να βρω και αυτά επιφυλάσσω στη σκηνή της δημοσιότητας. Διότι αυτοί που μιλούν αυτά τα λόγια υπήρξαν οι δάσκαλοί μου στο theatrum philosοphicum στο οποίο παίζουμε όλοι.

ΥΓ.: Ο Ντελέζ, το όνομα του οποίου θα φέρει ο 20ός αιώνας, όπως είπε γι’ αυτόν ο Μισέλ Φουκό, αυτοκτόνησε πριν από 23 χρόνια στο Παρίσι, άρρωστος από άσθμα. Κυρίως από ανία.

  

ΑΠΟΨΕΙΣ
Σαράντα χρόνια από τη «Φαντασιακή θέσμιση της κοινωνίας»
Η «Φαντασιακή θέσμιση της κοινωνίας», που καθιέρωσε τον συγγραφέα της Κορνήλιο Καστοριάδη ως έναν μεγάλο στοχαστή, είναι από τα σημαντικότερα φιλοσοφικά έργα του 20ού αιώνα. Οταν κυκλοφόρησε (1975)...
Σαράντα χρόνια από τη «Φαντασιακή θέσμιση της κοινωνίας»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο ίλιγγος της αβύσσου
Υπάρχουν ορισμένοι που διαχωρίζουν την ηλιθιότητα από την ανοησία. Η ανοησία είναι stupor, αθωότητα, στοιχειώδης φαντασία. Είναι, ίσως, το πρώτο βήμα για τη διάνοια. Αντίθετα, η ηλιθιότητα είναι πονηριά,...
Ο ίλιγγος της αβύσσου
ΑΠΟΨΕΙΣ
«Να βλέπουμε από κοντά και από μακριά»
Mε υφάδι τον στοχασμό για τον φιλοσοφικό στοχασμό, το σύνολο σχεδόν των κειμένων του τακτοποιείται ως ένας ιδιογενής μετα-φιλοσοφικός επιλογισμός με την πρόθεση να μην «υπομένει παθητικά την εποχή» του: το...
«Να βλέπουμε από κοντά και από μακριά»
ΑΠΟΨΕΙΣ
«To Σύνταγμα της Ηδονής»
Ο Κωνσταντίνος Καβάφης, με το ποίημα «Το Σύνταγμα της Ηδονής» (που έχει συμπεριλάβει ο Γ.Π. Σαββίδης στον τόμο με τίτλο «Κρυμμένα Ποιήματα 1877-1923», εκδόσεις Ικαρος), ίσως πριν από την ψυχανάλυση...
«To Σύνταγμα της Ηδονής»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η φιλοσοφία της μετάφρασης
Πάνω στη φιλοσοφία της μετάφρασης υπάρχουν διαφορετικές προσεγγίσεις. Αλλά θα ξεκινούσα από μια περίφημη φράση του Μπενεντέτο Κρότσε, ο οποίος υποστήριζε ότι οι μεταφράσεις διαιρούνται σε κακές και πιστές, και...
Η φιλοσοφία της μετάφρασης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ποιοι είναι οι «νεόπλουτοι της γνώσης»;
​Οι διαχειριστές της «κοινής γνώμης» μέσω των εγχώριων θεσμών δημοσιότητας έπεσαν κι αυτή τη φορά πάνω σε μία επιφάνεια «πλακόστρωτη» με αρκετά και δυσδιάκριτα ραγίσματα. Ετσι διατράνωσαν τη συγκατάθεσή τους...
Ποιοι είναι οι «νεόπλουτοι της γνώσης»;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας