• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 18.8°C / 20.9°C
    3 BF
    79%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 13.5°C / 17.3°C
    2 BF
    83%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    18°C 18.2°C / 22.0°C
    2 BF
    77%
  • Ιωάννινα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    14°C 13.9°C / 14.4°C
    2 BF
    82%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 15.2°C / 15.9°C
    3 BF
    94%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 12.9°C / 17.0°C
    1 BF
    83%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 10.1°C / 13.4°C
    0 BF
    72%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    19°C 19.1°C / 19.1°C
    2 BF
    73%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 19.8°C / 22.7°C
    1 BF
    75%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 17.9°C / 19.6°C
    3 BF
    68%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 20.1°C / 20.8°C
    4 BF
    70%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    20°C 17.9°C / 19.7°C
    1 BF
    73%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 19.9°C / 19.9°C
    2 BF
    83%
  • Λάρισα
    Ασθενής ομίχλη
    15°C 14.9°C / 14.9°C
    0 BF
    100%
  • Λαμία
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 16.5°C / 18.4°C
    1 BF
    70%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 19.8°C / 19.9°C
    3 BF
    75%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    21°C 18.2°C / 21.1°C
    3 BF
    55%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 13.3°C / 14.4°C
    0 BF
    90%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 13.6°C / 16.7°C
    2 BF
    100%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 13.6°C / 13.6°C
    2 BF
    71%
ΕUROKINISSI / LATO KLODIAN

Κάτοχοι της Ιστορίας

  • A-
  • A+

Οι πρόσφατες συζητήσεις για το Μακεδονικό, η αρθρογραφία και οι εμπρηστικές -λιγότερο ή περισσότερο- ομιλίες στα συλλαλητήρια της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης ανέδειξαν για άλλη μια φορά ένα πρόβλημα που τείνει να γίνει, αν δεν είναι ήδη, συστημικό για την ελληνική κουλτούρα και ταυτότητα. Το πρόβλημα έχει να κάνει με τη χρήση της Ιστορίας και τη διαμόρφωση της κυρίαρχης ιστορικής κουλτούρας.

Για πολλούς λόγους, που δεν είναι του παρόντος, οι Ελληνες θεωρούν ή πρέπει να θεωρούν, διδάσκονται για να θεωρούν, ότι είναι κάτοχοι της Ιστορίας. Δεν πρόκειται απλά για το δικαίωμα στην Ιστορία και στη μνήμη που είναι δικαίωμα όλων των λαών, αλλά για την κατοχή της Ιστορίας, για την ιδιοκτησία της.

Τα πάντα στην Ιστορία ξεκινούν με τους Ελληνες ή και όσους υπονοούνται ως Ελληνες ή και βαπτίζονται Ελληνες. Τίποτα δεν υπήρχε πριν από αυτούς παρά μόνον οι θεοί και οι θεές του Ολύμπου, ο Ηρακλής και όλα τα μυθικά πρόσωπα που στοίχειωσαν τις μνήμες μας για την αρχαιότητα. Οι μύθοι όχι ως δημιουργήματα ενός σπουδαίου πολιτισμού αλλά ως εισαγωγή στην Ιστορία, στην ένδοξη Ιστορία των προγόνων μας.

Η ταύτιση των Ελλήνων και της Ελλάδας με την Ιστορία δεν είναι ιστορική αλλά φυσική. Η δημιουργία του ιστορικού είδους από τον Ηρόδοτο τον 5ο π.Χ. αιώνα αξιοποιείται για να φυσικοποιήσει τη σχέση των Ελλήνων με την Ιστορία και συνεκδοχικά με τον πολιτισμό. Πρόκειται για πατρότητα. Ακολουθούν όλα τα στερεότυπα που συνιστούν θεμέλιους λίθους για την ιστορική κουλτούρα των Ελλήνων. Ο χώρος βαπτίζεται Ελλάδα, η Μακεδονία γίνεται Ελλάδα, το Βυζάντιο επίσης και εξαρχής καθώς στην πραγματικότητα οι Ελληνες νίκησαν τους Ρωμαίους με τον πολιτισμό τους και όχι οι Ρωμαίοι τους Ελληνες. Ολοι είναι Ελληνες.

Οταν δε οι Ελληνες έχτιζαν την Ακρόπολη, οι ξένοι ήταν κρεμασμένοι στα δέντρα και έτρωγαν κουκουνάρια. Οι Ελληνες έδωσαν τα φώτα σ' όλον τον κόσμο, γι’ αυτό και από τότε όλοι χρωστούν στους Ελληνες. Το χρέος δεν έχει μηδενιστεί, ούτε καν μειωθεί. Παραμένει ακέραιο και γίνεται αντικείμενο επίκλησης σε όλες τις δύσκολες στιγμές της ελληνικής Ιστορίας, νεότερης και σύγχρονης. Το αφήγημα ντύνεται στη συνέχεια άλλοτε με ηρωισμό και αντίσταση, άλλοτε με θυματοποίηση, άλλοτε με προδοσία. Κοινή του συνισταμένη, το δίκιο, το ελληνικό δίκιο και η εκκρεμότητα της δικαίωσής του.

Αυτό το περίγραμμα έγινε με τα χρόνια συγκροτητικό στοιχείο της ελληνικής ταυτότητας, κάτι σαν τη γλώσσα και τη θρησκεία. Στις μέρες μας δεν παλεύεται. Ο γάμος του εθνικισμού με τον λαϊκισμό το ενίσχυσαν περαιτέρω. Η ελληνική ταυτότητα ταυτίζεται μαζί του για τη συντριπτική πλειονότητα ων Ελλήνων πολιτών. Κάθε προσπάθεια διαπραγμάτευσής του θεωρείται απειλή για την εθνική ταυτότητα. Οποιος δεν το συμμερίζεται και αρνείται να το επικαλεστεί δεν είναι Ελληνας. Είναι, αντίθετα, εχθρός των Ελλήνων.

Το σχήμα είναι λειτουργικό σε πολλές περιπτώσεις. Για να ανακόψει συναινέσεις και οριζόντιες συγκλίσεις ανάμεσα σε πολιτικές δυνάμεις, για να εμποδίσει την επίλυση των ανοιχτών ζητημάτων που έχουμε στην εξωτερική μας πολιτική. Είναι εκεί ως αντιστάθμισμα της εκκοσμίκευσης και του εξευρωπαϊσμού του κράτους. Η α λα καρτ χρήση του, η πολιτική του αξιοποίηση, το ενισχύει, το κάνει ευέλικτο και συμβατό σε πολλές καταστάσεις.

Δεν έχω τη λύση. Οσες προσπάθειες έγιναν, στον δημόσιο χώρο και στην Εκπαίδευση, από τη Μεταπολίτευση και μετά για να αλλάξει απομονώθηκαν και απέτυχαν με κρότο. Υπάρχει σε πολλούς η εντύπωση ότι το λάθος βρίσκεται στους πολιτικούς χειρισμούς.

Μακάρι, διότι αυτό σημαίνει ότι με τους σωστούς πολιτικούς χειρισμούς θα μπορούσε ενδεχομένως να παρακαμφθεί. Φοβάμαι όμως πως όχι. Η παράκαμψή του φαίνεται εξαιρετικά δύσκολη. Ο λεγόμενος εκδημοκρατισμός της Ιστορίας, η διεύρυνση όσων έχουν λόγο για το παρελθόν και ο νέος ψηφιακός δημόσιος χώρος κάνουν απρόβλεπτες τις εξελίξεις. Μόνον η συρρίκνωση της λαϊκής του βάσης θα μπορούσε να το αποδυναμώσει. Αυτή ενδεχομένως να ήταν μια πολιτική λύση. Μακροπρόθεσμη μεν, αλλά αποτελεσματική.

* καθηγήτριας Ιστορίας στο ΑΠΘ

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΠΟΨΕΙΣ
Από τους Βόσνιους στους Μακεδόνες
Υπάρχει σύμπτωση απόψεων των κ. Τσίπρα και Μητσοτάκη στο θέμα της γειτονικής Μακεδονίας. Πέρα από τις επιφανειακές διαφορές υποστηρίζουν ότι δεν υπάρχει «μακεδονική εθνότητα» και πως κακώς οι γείτονες...
Από τους Βόσνιους στους Μακεδόνες
ΑΠΟΨΕΙΣ
Επί Σκοπ(ιαν)όν... πυρ κατά της Αριστεράς;
Θέλω να υπογραμμίσω προς άπαντες τους «εξεγερμένους» πως η Αριστερά δεν παίζει την Ιστορία και την υστεροφημία της για τις «καρέκλες της εξουσίας» -όπως μικρόψυχα ισχυρίζονται μερικοί-, αλλά αγωνίζεται με...
Επί Σκοπ(ιαν)όν... πυρ κατά της Αριστεράς;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ονοματολογία και ιδεολογία
Η κατασκευή κινδύνων είναι παλαιά, δοκιμασμένη μέθοδος. Η Γιουγκοσλαβία του Τίτο έχει εκλείψει, άρα η απειλή του επεκτατισμού θα αποκτήσει άλλο πρόσωπο. Ας είναι το «κρατίδιο» των Σκοπίων – αλήθεια, γιατί δεν...
Ονοματολογία και ιδεολογία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αυτά που έλεγεν ο Ρήγας*
Το 1948 βρέθηκα κρατούμενος στη Γυάρο, στο διαμέρισμα των ανηλίκων. Στη Γυάρο υπήρχαν πολλοί Σλαβομακεδόνες: ενήλικοι και ανήλικοι. Οι ίδιοι ονόμαζαν τους εαυτούς τους Μακεδόνες. Μακεδόνες ονομάζονταν και...
Αυτά που έλεγεν ο Ρήγας*
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ιστορικές μεσοτοιχίες
Στη Δημοκρατία της Μακεδονίας έχει μπει στο στόχαστρο της κριτικής ο «εξαρχαϊσμός» ή η «αρχαιολογικοποίηση» της χώρας, δηλαδή οι συχνές-πυκνές αναφορές στην καταγωγή από τους αρχαίους Μακεδόνες και τον...
Ιστορικές μεσοτοιχίες
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι συμφορές του εθνικισμού
Υπάρχει ακόμη μακρύς δρόμος σε μεγάλο μέρος του κόσμου για τη συγκρότηση ώριμης πολιτικής κοινωνίας, αν σκεφτεί κανείς την αντίδρασή του μετά τη μεγάλη χρεοκοπία του 2010. Tο παρήγορο είναι ότι τελείωσε μια...
Οι συμφορές του εθνικισμού

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας