Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η Αντιγόνη ζει; Ανυπακοή και Αριστερά
EUROKINISSI/ΓΕΩΡΓΙΑ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΥ

Η Αντιγόνη ζει; Ανυπακοή και Αριστερά

  • A-
  • A+

Διάβασα στην «Εφ.Συν.» της 25.1.2018 το άρθρο του Παντελή Κυπριανού «Ο Σωκράτης, η πολιτική ανυπακοή και οι βέλτιστοι κανόνες», που απαντά στο δικό μου άρθρο «Θα έπινε ο Σωκράτης σήμερα το κώνειο;» (15.1.2018). Η διαφωνία μας είναι, φοβάμαι, ριζική και αφορά το καθήκον των πολιτών απέναντι στο καθεστώς των μνημονίων.

Ανήκω στην πλειονότητα των Ελλήνων που θεωρεί τα μνημόνια καταστροφικά για τη χώρα και απειλή κατά της δημοκρατίας και ανεξαρτησίας της.

Γι’ αυτό πιστεύω πως καλώς πολλοί στην Αριστερά καλούν τους πολίτες να αντιστέκονται στα μέτρα που πηγάζουν από αυτά, μέσα από στρατηγικές ανυπακοής, όπως το κίνημα κατά των πλειστηριασμών. Ο Π.Κ., παρ' όλο που διαφωνεί με τα μνημόνια, υπογραμμίζει ότι αυτά υποστηρίζονται από εκλεγμένες «πλειοψηφίες».

Γι’ αυτό τονίζει ότι η στάση μου «ενέχει το ενδεχόμενο κάθε ομάδα να αποφασίζει κατά το δοκούν [...] κάτι που συμβαίνει κατά κόρον στα καθ’ ημάς» και προκρίνει ως «περισσότερο λειτουργική και δημοκρατική μια εκδοχή της πρότασης του Χάμπερμας: τη συγκρότηση και αποδοχή κανόνων, όσο γίνεται πιο έλλογων και διαλογικών».

Δεν πρόκειται να μετατρέψω τη συζήτηση σε αντιπαράθεση γύρω από τις απόψεις του Χάμπερμας, αλλά επειδή ο Π.Κ. τις παρουσιάζει ως την αποστομωτική απάντηση σε όσα προτείνω, οφείλω να του επισημάνω ότι ο Γερμανός φιλόσοφος κάθε άλλο παρά αντίθετος είναι στην ανυπακοή.

Στο άρθρο του «Πολιτική ανυπακοή: Τεστ οξύτητας του δημοκρατικού συνταγματικού κράτους» (1985), ο Χάμπερμας όχι μόνο δεν θεωρεί την ανυπακοή αντίθετη προς τη δημοκρατία, αλλά την ανάγει σε βασική προϋπόθεσή της.

Συνεπώς, η εντύπωση που δημιουργεί ο Π.Κ., ότι δήθεν οι «έλλογοι και διαλογικοί κανόνες» που κατά τον Χάμπερμας στηρίζουν τη δημοκρατία υπονομεύονται από μια στρατηγική ανυπακοής, είναι θεωρητικά εσφαλμένη και πολιτικά παραπλανητική.

Για τον Γερμανό φιλόσοφο, η ανυπακοή συμπληρώνει και τελικά εντάσσεται στους «έλλογους και διαλογικούς» κανόνες της σύγχρονης δημοκρατίας. Μόνο τα ανελεύθερα καθεστώτα την εξαιρούν από αυτούς.

Ας μιλήσουμε, όμως, πρακτικά. Το 1955, η μαύρη Αμερικανίδα Ρόζα Παρκς παραβίασε τους ρατσιστικούς νόμους της Αλαμπάμα και κάθισε στις θέσεις των λευκών στο λεωφορείο, καταλήγοντας στο αστυνομικό τμήμα. Σήμερα, είναι εθνική ηρωίδα. Αν αποδεχόταν το σκεπτικό του Π.Κ., τότε θα έπρεπε να συμμορφωθεί με τους ρατσιστικούς νόμους της Πολιτείας της, διότι και αυτοί υποστηρίζονταν από «εκλεγμένες πλειοψηφίες».

Παρομοίως, το 1989-1990, στη Βρετανία, η κυβέρνηση Θάτσερ εισήγαγε τον ταξικά βάρβαρο «κεφαλικό φόρο», που ωχριά μπροστά στον δικό μας ΕΝΦΙΑ. Χιλιάδες πολιτών αρνήθηκαν να τον πληρώσουν, μπλοκάροντας τα δικαστήρια, μέχρι που έριξαν την πανίσχυρη κ. Θάτσερ. Αν άκουγαν την επιλεκτική ερμηνεία του Χάμπερμας από τον Π.Κ., η κ. Θάτσερ θα παρέμενε για άλλα επτά χρόνια στην εξουσία, ενώ ο φόρος της θα φτωχοποιούσε εκατομμύρια οικογένειες.

Ο Π.Κ. ισχυρίζεται επιπλέον ότι προτείνω μια στρατηγική που ενθαρρύνει τον καθέναν να πράττει «κατά το δοκούν» και να αυτοαναγορεύεται «σε αποκλειστικό κάτοχο του δίκιου, του ηθικού, της μοναδικής αλήθειας». Και οι δύο κριτικές είναι ανυπόστατες. Πρώτον, ποτέ δεν υποστήριξα ότι δικαιούται κανείς να καταφεύγει στην ανυπακοή, όποτε διαφωνεί με κάποιον νόμο. Αντιθέτως, προσδιόρισα τρεις συνθήκες κάτω από τις οποίες νομιμοποιείται μια τέτοια πράξη: όταν παραβιάζεται το Σύνταγμα, τα ανθρώπινα δικαιώματα και οι θεμελιώδεις αρχές της ηθικής και λογικής.

Αν τώρα ο Π.Κ. θεωρεί ηθικότερο να συμμορφωνόμαστε σε νόμους που παραβιάζουν το Σύνταγμα και τα ανθρώπινα δικαιώματα, επειδή υποστηρίζονται από προσωρινές πλειοψηφίες, ας το πει καθαρά.

Δεύτερον, από πού προκύπτει ότι, όποιος προσφεύγει στην ανυπακοή, αυτοαναγορεύεται σε «αποκλειστικό κάτοχο» της αλήθειας και ηθικής;

Το 1990-1992 ήμουν μεταξύ των χιλιάδων που δεν πλήρωσαν τον «κεφαλικό φόρο» της Θάτσερ, όμως δεν έπαψα να σέβομαι τις γνώμες «των άλλων» και ούτε θεώρησα ανήθικη τη στάση όσων επέλεγαν τη νόμιμη καταγγελία του φόρου. Απλώς, δεν τη συμμεριζόμουν.

Επειδή όμως ξέρει ότι δεν συζητώ την ανυπακοή γενικά, αλλά πάντα στο πλαίσιο του καθεστώτος των μνημονίων, απορώ γιατί ο Π.Κ. παρουσιάζει το ζήτημα ως «αντίθεση ιδιωτικού/κρατικού».

Οταν ο πρωθυπουργός έχει δημόσια δηλώσει ότι υποχρεώθηκε να υπογράψει το μνημόνιο «με το μαχαίρι στο λαιμό» (14.7.2015), τότε για ποιο «κράτος» μιλάμε;

Η ανυπακοή στα μνημόνια (και τα μεταμνημονιακά προγράμματα) είναι πρωτίστως μια στρατηγική υπεράσπισης του ελληνικού κράτους από το ημιαποικιακό καθεστώς στο οποίο το έχει υποβάλει η Τρόικα, όχι εναντίωσης σε αυτό.

Αν τώρα η υπεράσπιση της κυριαρχίας του κράτους απαιτεί ανυπακοή στη σημερινή κοινοβουλευτική πλειοψηφία, αυτό είναι ένα ζήτημα για το οποίο εκείνη οφείλει εξηγήσεις, όχι όσοι αντιστέκονται στην τρόικα.

 

ΑΠΟΨΕΙΣ
Η συνταγή της «επιτυχίας»
Η συνταγή της «επιτυχίας» περιλαμβάνει ορισμένα ιδεοτυπικά χαρακτηριστικά, που –στις μετανεωτερικές μορφές διακυβέρνησης– κείνται πέραν της Αριστεράς και της Δεξιάς πλήττοντας το κοινωνικό σύνολο και...
Η συνταγή της «επιτυχίας»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πώς θα αντιστρέψουμε το ρεύμα;
Η Ελλάδα μετατράπηκε σε ιστορικό παράδειγμα εσωτερικευμένου οριενταλισμού, αυτά τα χρόνια. Αλλά το ζήτημα είναι να μην αφοπλιστεί ιδεολογικά η Αριστερά με αυτές τις ανούσιες φιλολογίες περί κανονικότητας....
Πώς θα αντιστρέψουμε το ρεύμα;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Λαμογιανός καπιταλισμός
Πασίγνωστη παραμένει η ρήση παλαιού στελέχους της Αριστεράς, το οποίο, στην πιο κρίσιμη για την Αριστερά ίσως φάση της προδικτατορικής εποχής, είχε δηλώσει: «Θα σας ταράξουμε στη νομιμότητα». Μετά τα μνημόνια...
Λαμογιανός καπιταλισμός
ΑΠΟΨΕΙΣ
Συγκίνηση στις Πρέσπες, γλυκόξινη γεύση στο Ζάππειο
​Οι δύο εκδηλώσεις, στις Πρέσπες και στο Ζάππειο, έχουν υψηλό συμβολισμό. Οι Πρέσπες συγκίνησαν. Το Ζάππειο, αντίθετα, άφησε μια γεύση γλυκόξινη. Συμβόλισε τη δυσχερή θέση και τις αντιφάσεις μιας Αριστεράς που...
Συγκίνηση στις Πρέσπες, γλυκόξινη γεύση στο Ζάππειο
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Οι δανειστές και τα πειθήνια όργανα
Δεν πρέπει να νιώθουμε άσχημα όταν διαβάζουμε από τον ξένο Τύπο πώς μας έβλεπαν και πώς τώρα μας θωρούν και μας κρίνουν οι ευρωπαϊκές εφημερίδες· μας πονάει, δε λέω, αλλά δεν μπορούμε να αγνοήσουμε την...
Οι δανειστές και τα πειθήνια όργανα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Δύο χρόνια από το «όχι» στο δημοψήφισμα
Δυο χρόνια από το δημοψήφισμα, το μεγάλο «Οχι» της 5ης Ιουλίου 2015 παραμένει η σημαντικότερη αγωνιστική παρακαταθήκη της μεταπολίτευσης. Το γεγονός ότι μία βδομάδα αργότερα η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝ.ΕΛΛ., με τη...
Δύο χρόνια από το «όχι» στο δημοψήφισμα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας