Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ευκαιρία για περίσκεψη

Πεινάει ο λαός; Δώσ’ του συλλαλητήρια για τη Μακεδονία

ΜΟΤΙΟΝΤΕΑΜ/ ΒΕΡΒΕΡΙΔΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ

Ευκαιρία για περίσκεψη

  • A-
  • A+

Αν το βράδυ των εκλογών του Ιανουαρίου του 2015, την ώρα που όσοι/ες υποστηρίζαμε τον ΣΥΡΙΖΑ πανηγυρίζαμε για την εκλογική νίκη, κάποιος μάντης μάς φανέρωνε πως ύστερα από τρία χρόνια ακριβώς ο Αλέξης Τσίπρας θα εισέπραττε τα συγχαρητήρια της Κριστίν Λαγκάρντ για τις μεταρρυθμίσεις που πέτυχε η κυβέρνησή του στην ελληνική οικονομία, πώς θα αντιδρούσαμε άραγε;

Εθεσα το εντελώς υποθετικό -και γι’ αυτό απολύτως αναπάντητο- ερώτημα, για να θυμίσω μια φιλοσοφική (από τη σκοπιά του σύγχρονου ιστορικού υλισμού) αλήθεια. Στα ανθρώπινα πράγματα, στην ιστορία των κοινωνιών και της πολιτικής, δεν μπορεί να υπάρξει πρόβλεψη. Το αδιανόητο -τότε- των συγχαρητηρίων της διευθύντριας του ΔΝΤ στον πρόεδρο μιας αριστερής ελληνικής κυβέρνησης συνίστατο στην πλήρη αδυναμία πρόβλεψης των συναφών κοινωνικοπολιτικών εξελίξεων κατά το χρονικό διάστημα που θα μεσολαβούσε.

Εχει κάποια σημασία να το τονίσουμε αυτό, διότι δεν το βλέπουν όλοι έτσι. Για παράδειγμα, από τη σκοπιά του ΚΚΕ, τα συγχαρητήρια της κυρίας Λαγκάρντ, όπως και οι θερμοί εναγκαλισμοί και ασπασμοί, οι ανθοδέσμες και τα παντός είδους εύσημα και παράσημα από σύσσωμο το διεθνές και εγχώριο πολιτικοοικονομικό κατεστημένο προς τον ΣΥΡΙΖΑ, που σύντομα και νομοτελειακά πρόκειται να ακολουθήσουν, ήταν απολύτως προβλέψιμα εξαρχής.

Από την άλλη, οι αριστεροί που εξακολουθούν να στηρίζουν τον ΣΥΡΙΖΑ απαντάνε: «Δεν το είχαμε προβλέψει, διότι πρώτα απ’ όλα εμείς δεν θέλαμε κάτι τέτοιο -αντιθέτως, θέλαμε οι πολιτικές που θα μπορούσαμε να εφαρμόσουμε, να είναι τουλάχιστον δυσάρεστες για τον ισχυρότερο διεθνή θεσμό του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου».

Ο μη προβλέψιμος χαρακτήρας των ιστορικών εξελίξεων έχει να κάνει ακριβώς με το ότι, όπως έγραφε ο Μαρξ το 1852 στη «18η Μπρυμαίρ του Λουδοβίκου Βοναπάρτη»: «Οι άνθρωποι φτιάχνουν τη δική τους ιστορία, αλλά όχι με τη δική τους ελεύθερη βούληση∙ όχι υπό συνθήκες που έχουν επιλέξει οι ίδιοι, αλλά υπό τις δεδομένες και κληρονομημένες συνθήκες που έχουν να αντιμετωπίσουν».

Οι «δεδομένες και κληρονομημένες συνθήκες» εν προκειμένω είναι οι διεθνείς συσχετισμοί δύναμης και συγκεκριμένα οι ισχύοντες ευρωπαϊκοί θεσμοί, που εξαναγκάζουν όλες τις χώρες της ευρωζώνης (πλην της Γερμανίας) να αποδέχονται τον ακόλουθο θεσμικό δυϊσμό: Ενώ τυπικά εξακολουθούν να υπάρχουν εθνικά κυρίαρχα κράτη, όλες οι σημαντικές δημοσιονομικές αποφάσεις καθορίζονται σε τεράστιο βαθμό από μη ελεγχόμενους από αυτά διεθνείς μηχανισμούς.

Στις ταξικές διαμάχες, ιδίως στις συνθήκες των σύγχρονων δυτικών καπιταλιστικών χωρών, οι υποχωρήσεις δεν λαμβάνουν χώρα όπως στον κανονικό πόλεμο -δεν συνίστανται στην παραχώρηση οικείων εδαφών στον αντίπαλο. Στις περίπλοκες διαδικασίες της κοινωνικής διαπάλης, όπου η κρατική εξουσία επικεντρώνεται κατά κύριο λόγο στην άσκηση οικονομικής πολιτικής, οι υποχωρήσεις συνίστανται ακριβώς στο ότι μια αριστερή κυβέρνηση αναλαμβάνει να εφαρμόσει μια δεξιά (ήτοι νεοφιλελεύθερη) οικονομική πολιτική.

Αν την εφαρμόζει κατά τρόπο επιτυχή (σύμφωνα με τα κριτήρια αυτής της ίδιας της -νεοφιλελεύθερης- οικονομικής πολιτικής, εννοείται), τούτο δεν σημαίνει πως η εν λόγω αριστερή κυβέρνηση κάνει μεγαλύτερη υποχώρηση. Απλώς διεκπεραιώνει επιτυχώς μια πολιτική, η αποτυχία της οποίας δεν θα οδηγούσε σε αλλαγή πολιτικής, αλλά σε επιδείνωση της κρίσης -και κατά συνέπεια σε επιδείνωση της κατάστασης εκείνων που πάντοτε πληρώνουν τις συνέπειες της κρίσης, δηλαδή των κατώτερων και μεσαίων τάξεων.

Υπάρχει βέβαια και η άλλη άποψη για το πώς θα έπρεπε να είναι μια (τακτική) υποχώρηση από την πλευρά της Αριστεράς (την άποψη της μη υποχώρησης -ήτοι της εξόδου απ’ την Ευρωζώνη- την αφήνω κατά μέρος). Είναι η άποψη που λέει πως η Αριστερά, εφόσον δεν μπορεί στοιχειωδώς να ασκήσει αριστερή πολιτική, οφείλει να παραιτηθεί από την κυβέρνηση. Είναι η άποψη που αντιμετωπίζει την κυβέρνηση και τους κρατικούς μηχανισμούς γενικότερα ως έδαφος που παραχωρείς στον αντίπαλο, εφόσον εσύ δεν μπορείς να το κρατήσεις με τη δική σου σημαία να ανεμίζει.

Το πρόβλημα, όμως, είναι ότι το κράτος δεν είναι εδαφική περιοχή ούτε φρούριο. Είναι λειτουργίες μηχανισμών που ασκούν εξουσία επί πληθυσμών και ζωών. Αν στην κορυφή τους ξαναβρεθεί ο αντίπαλος, οι συνέπειες θα είναι πολύ σημαντικότερες από την -πρόσκαιρη και αμφίβολη- σωτηρία της τιμής της Αριστεράς.

Ο νεοφιλελευθερισμός θα καταστεί σκληρότερος και εκτενέστερος, και οι -λίγοι, έστω, αλλά διόλου ασήμαντοι- τομείς της κοινωνικής ζωής που δεν εξαρτώνται από μνημόνια θα κυριευθούν από τις δυνάμεις εκείνες για τις οποίες η μη δέσμευση από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς θα αποτελεί χρυσή ευκαιρία για ολική επαναφορά ενός παλιού μας γνώριμου: πατρίς-θρησκεία-οικογένεια. Πεινάει ο λαός; Δώσ’ του συλλαλητήρια για τη Μακεδονία.

* καθηγητής της Κοινωνικής Θεωρίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

ΑΠΟΨΕΙΣ
Φυσιογνωμία και στρατηγική της Αριστεράς στις νέες συνθήκες
Τα 10 χρόνια της κρίσης άλλαξαν ριζικά τις συνθήκες στη χώρα. Αντίστοιχης σημασίας περίοδοι ήσαν η Κατοχή-Εμφύλιος και η δικτατορία. Και στις δύο αυτές περιόδους, μετά τη λήξη τους, οι συνθήκες στη χώρα ήσαν...
Φυσιογνωμία και στρατηγική της Αριστεράς στις νέες συνθήκες
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο Μητσοτάκης και το Ασφαλιστικό
Η διάλυση των οικουμενικών αξιών που επέφερε το διανοητικό ρεύμα του Μεταμοντέρνου στις ευρωπαϊκές κοινωνίες, χωρίς καμία αντίσταση από την Αριστερά και τα κινήματα, αποδιοργάνωσε πλήρως τις κοινωνικές...
Ο Μητσοτάκης και το Ασφαλιστικό
ΑΠΟΨΕΙΣ
Να ενισχυθεί η πρωτοπορία του ΣΥΡΙΖΑ στην Ευρώπη
Η ανησυχία σχετικά με τις περιβαλλοντικές καταστροφές που επαναλαμβάνονται στην Ελλάδα και την Ευρώπη, και ενώ είναι εδώ και πολλά χρόνια γνωστές οι προβλέψεις για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, πρέπει...
Να ενισχυθεί η πρωτοπορία του ΣΥΡΙΖΑ στην Ευρώπη
ΑΠΟΨΕΙΣ
Σημειώσεις περιθωρίου για το «μετά»
Πολλοί από εμάς που πιστέψαμε και στηρίξαμε το εγχείρημα της αριστερής διακυβέρνησης ως συμβάν πανευρωπαϊκής σημασίας, το κάναμε ίσως με λάθος τρόπους, ως φαντασίωση και επιθυμία. Αλλά το κάναμε για τους...
Σημειώσεις περιθωρίου για το «μετά»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Να μην παίζει με την Παιδεία η ΚΕΔΕ
Η τακτική των εμβαλωματικών λύσεων έχει συντελέσει ώστε η χώρα μας να βρίσκεται στην πολύ δύσκολη σημερινή κατάσταση. Ευτυχώς η τακτική αυτή δεν συνεχίζεται σε επίπεδο κεντρικής κυβέρνησης, μια και ο ΣΥΡΙΖΑ...
Να μην παίζει με την Παιδεία η ΚΕΔΕ
ΑΠΟΨΕΙΣ
Περί ρεαλισμού
Νομίζω ότι όλοι μας έχουμε αντιληφθεί μέσες άκρες ποια είναι η επικοινωνιακή στρατηγική της κυβέρνησης. Τη συνοψίζω: ναι μεν τα φλογερά προεκλογικά λόγια μας αποδείχθηκαν αυταπάτες, αλλά, σε αντίθεση με τους...
Περί ρεαλισμού

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας