• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 10.5°C / 17.2°C
    1 BF
    84%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    9°C 7.8°C / 12.8°C
    0 BF
    83%
  • Πάτρα
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 13.8°C / 15.4°C
    3 BF
    77%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 10.9°C / 10.9°C
    3 BF
    82%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 9.6°C / 14.9°C
    3 BF
    88%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    8°C 7.1°C / 11.2°C
    2 BF
    83%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    7°C 4.0°C / 7.4°C
    3 BF
    76%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 12.9°C / 14.6°C
    2 BF
    95%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 13.2°C / 16.9°C
    4 BF
    76%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 15.9°C / 16.9°C
    5 BF
    77%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 15.1°C / 18.5°C
    3 BF
    72%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    15°C 14.6°C / 16.6°C
    5 BF
    72%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 15.9°C / 15.9°C
    5 BF
    76%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    2°C 1.9°C / 8.5°C
    0 BF
    100%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 8.5°C / 12.8°C
    2 BF
    100%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 9.8°C / 15.8°C
    0 BF
    83%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 11.6°C / 17.4°C
    0 BF
    69%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 6.3°C / 11.6°C
    2 BF
    84%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    9°C 7.8°C / 12.9°C
    2 BF
    76%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    8°C 7.8°C / 7.8°C
    1 BF
    96%

O Γεράσιμος Αρσένης

EUROKINISSI/ΤΑΤΙΑΝΑ ΜΠΟΛΑΡΗ

Σύνορα εντός συνόρων

  • A-
  • A+

Η κατάργηση της τελευταίας επιτηρούμενης ζώνης στην περιοχή της Θράκης από τον τότε υπουργό Εθνικής Αμυνας Γεράσιμο Αρσένη.

Σκοπός του παρόντος άρθρου είναι η ανάδειξη μιας σχετικά άγνωστης πτυχής της ελληνικής πολιτικής ιστορίας, η οποία αναφέρεται στην κατάργηση της τελευταίας επιτηρούμενης ζώνης, στην περιοχή της Θράκης, στα μέσα της δεκαετίας του 1990, από τον τότε υπουργό Εθνικής Αμυνας, Γεράσιμο Αρσένη. Επρόκειτο για μια πολιτική απόφαση που δημιούργησε νέα δεδομένα στο εσωτερικό της μουσουλμανικής μειονότητας και βελτίωσε την εικόνα του ελληνικού κράτους στα μάτια των Ελλήνων μουσουλμάνων.

Η ύπαρξη επιτηρούμενων ζωνών εντός της ελληνικής επικράτειας χρονολογείται από τη δικτατορία του Ιωάννη Μεταξά. Το καθεστώς Μεταξά, τον Δεκέμβριο του 1936, κύρωσε τον Αναγκαστικό Νόμο 736/1936 «περί μέτρων ασφαλείας οχυρών θέσεων». Βάσει του νόμου αυτού ορισμένες παραμεθόριες περιοχές, στα βόρεια σύνορα της χώρας, χαρακτηρίστηκαν «αμυντικές περιοχές», δεδομένου ότι θα εκτελούνταν έργα οχύρωσης. Κάθε αμυντική περιοχή αποτελούνταν από μια απαγορευμένη ζώνη και μια επιτηρούμενη.

Το σύστημα των επιτηρούμενων ζωνών επιβίωσε και μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, εξαιτίας τού από Βορρά κομμουνιστικού κινδύνου. Τον Δεκέμβριο του 1970, οι επιτηρούμενες ζώνες καταργήθηκαν παντού εκτός από τη Δυτική Θράκη. Το καθεστώς της επιτηρούμενης ζώνης στην περιοχή της Θράκης χώριζε τους Πομάκους του ορεινού όγκου της Ροδόπης από τον υπόλοιπο πληθυσμό της περιοχής. Ας δούμε όμως το ιστορικό πλαίσιο της συγκεκριμένης πολιτικής απόφασης.

Από την Ξάνθη έως τον Εχίνο, το μεγαλύτερο από τα Πομακοχώρια της περιοχής, υπήρχαν τρία σημεία ελέγχου («μπάρες» τις ονόμαζαν χαρακτηριστικά οι ντόπιοι). Το πρώτο καταργήθηκε το 1979, το δεύτερο έπαυσε να λειτουργεί το 1993, ενώ το τελευταίο βρισκόταν στο 21ο χιλιόμετρο, από την Ξάνθη, της οδού που συνδέει την πόλη με τα ελληνοβουλγαρικά σύνορα. Παρόλο που τυπικά δεν λειτουργούσε από τον Μάιο του 1995, εντούτοις παρέμενε το σημείο ελέγχου.

Ο τότε υπουργός Εθνικής Αμυνας, Γεράσιμος Αρσένης, είχε αποφασίσει να καταργήσει και επίσημα την τελευταία διαχωριστική γραμμή. Το «ρίξιμο» της μπάρας είχε προγραμματιστεί να γίνει στο πλαίσιο τριήμερης περιοδείας του υπουργού στη Θράκη (16-19.11.1995). Στις 17 Νοεμβρίου 1995, ο Αρσένης, περνώντας από το συγκεκριμένο σημείο, διέταξε τον διοικητή του Δ' Σώματος Στρατού, αντιστράτηγο Μ. Παραγιουδάκη, να ξηλώσει την μπάρα. Παράλληλα, έγινε άρση των περιορισμών που υπήρχαν στις μετακινήσεις προς τα χωριά της περιοχής.

Σύμφωνα με τον τότε υπουργό Εθνικής Αμυνας, η απόφαση αυτή πάρθηκε υπό το πρίσμα ότι η εθνική άμυνα προϋποθέτει πάνω απ' όλα την κοινωνική συνοχή και τη συμμετοχή όλων των δυνάμεων στο οικονομικό και κοινωνικό γίγνεσθαι. Μέσα σε ένα περιβάλλον ανοικτών οικονομιών και οριζόντων, ο παράγοντας της εθνικής ασφάλειας θα πρέπει να εξασφαλίζεται όχι μόνο από την οικονομική ευρωστία ενός κράτους, αλλά και από ισχυρές οικονομικές συνεργασίες με γειτονικές χώρες.

Εκτός των παραπάνω, η συγκεκριμένη πολιτική απόφαση αποτέλεσε αναπόδραστο βήμα προς την κατεύθυνση της αναπτυξιακής ανασυγκρότησης της Θράκης. Αναντίρρητα, οι επιτηρούμενες ζώνες αποτελούσαν ανάχωμα στην ανάπτυξη της περιοχής, δεδομένου ότι δημιουργούσαν συνθήκες κοινωνικού και οικονομικού αποκλεισμού για ένα μέρος του θρακιώτικου πληθυσμού.

Η ύπαρξη της μπάρας είχε χρησιμοποιηθεί κατ’ επανάληψη ως επιχείρημα της τουρκικής πλευράς, η οποία υποστήριζε ότι ολόκληρη η περιοχή αποτελούσε ανοικτή φυλακή λόγω της επιτηρούμενης ζώνης. Συνεπώς, με την κίνηση αυτή, ο Αρσένης επιθυμούσε να στερήσει από την Αγκυρα το επιχείρημα των διακρίσεων σε βάρος του μουσουλμανικού πληθυσμού της Δυτικής Θράκης. Κατά τον ίδιο, η ύπαρξη της στρατιωτικής ζώνης δεν αφορούσε τις μουσουλμανικές κοινότητες της περιοχής, αλλά την παραμεθόριο περιοχή μεταξύ της Ελλάδας και της Βουλγαρίας, που είχε αποκοπεί κατά την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου.

Σε περιφερειακό επίπεδο, η κατάργηση της τελευταίας επιτηρούμενης ζώνης εντός της ελληνικής επικράτειας ήταν επιβεβλημένη από τις διεθνείς πολιτικές και οικονομικές συνθήκες της εποχής. Η νέα τάξη πραγμάτων, μετά την πτώση της Σοβιετικής Ενωσης, επέβαλλε την αναθεώρηση της ελληνικής στάσης έναντι των βόρειων γειτόνων της χώρας.

Η Αθήνα έπρεπε να επιδιώξει την πολύπλευρη οικονομική συνεργασία με τα πρώην κομμουνιστικά κράτη της νότιας Βαλκανικής σε στρατηγικούς τομείς. Ακόμη, η ύπαρξη στρατιωτικής ζώνης εντός του ελληνικού εδάφους, απομεινάρι μιας άλλης εποχής, αμαύρωνε τη διεθνή και ευρωπαϊκή εικόνα της χώρας.

Εν κατακλείδι, το καθεστώς των επιτηρούμενων ζωνών, το οποίο εφαρμόστηκε από το 1937 σε όλο το εύρος των βόρειων ελληνικών συνόρων, από την Ηπειρο μέχρι τη Θράκη, καταργήθηκε οριστικά τον Νοέμβριο του 1995 από τον τότε υπουργό Εθνικής Αμυνας, Γεράσιμο Αρσένη. Αναμφισβήτητα, η πολιτική αυτή απόφαση είχε πολλαπλά οφέλη για την ελληνική πλευρά σε τοπικό, εθνικό και περιφερειακό επίπεδο.

* δρος Ιστορίας, διευθυντή του ΙΝΕΡΠΟΣΤ

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
«Αν θυμάμαι καλά, η Ελλάδα έχει υπογράψει την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων»
Στη σύγχρονη (και ευρωπαϊκή) αντίληψη η αναγνώριση και το όνομα μιας εθνικής μειονότητας δεν καθορίζονται από συμβάσεις με τρίτες χώρες, αλλά από τον αυτοπροσδιορισμό των μελών της.
«Αν θυμάμαι καλά, η Ελλάδα έχει υπογράψει την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η μειονότητα της Θράκης και η εξωτερική πολιτική
Τόσο στις πρόσφατες δηλώσεις Νίκου Δένδια και Μεβλούτ Τσαβούσογλου στην Αγκυρα, όσο και στην παλαιότερη επεισοδιακή συνάντηση Προκόπη Παυλόπουλου και Ταγίπ Ερντογάν στο Προεδρικό Μέγαρο της Αθήνας, η...
Η μειονότητα της Θράκης και η εξωτερική πολιτική
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
SOS για το Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Μουσουλμανόπαιδων;
Ο αποκλεισμός και οι διακρίσεις μπορεί νομοθετικά να απαγορεύτηκαν όταν έπεσαν οι μπάρες της ντροπής στη δεκαετία του '90, αλλά το ΠΕΜ ήταν το πολύτιμο εργαλείο που βοήθησε να γίνουν οι πολιτικές πρωτοβουλίες...
SOS για το Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Μουσουλμανόπαιδων;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η σκοτεινή πλευρά της νέας Ινδίας
Στην 84η Διεθνή Εκθεση Θεσσαλονίκης θα προβληθεί η θεωρούμενη ως λαμπερή πλευρά της Ινδίας. Οι ειδήσεις όμως που έρχονται από την ασιατική χώρα αποκαλύπτουν πως η πραγματικότητα είναι εντελώς διαφορετική.
Η σκοτεινή πλευρά της νέας Ινδίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η Ημέρα της Ashura: γκρεμίζοντας τις προκαταλήψεις
Κατανοώντας το πνεύμα της Ημέρας της Ashura γίνεται φανερό ότι οι πολιτισμικές αξίες που αυτή κουβαλά δεν έρχονται σε αντίθεση ή και σε σύγκρουση με το πνεύμα που διέπει τις αστικές δημοκρατίες και το νομικό...
Η Ημέρα της Ashura: γκρεμίζοντας τις προκαταλήψεις
ΑΠΟΨΕΙΣ
Δεν υπάρχει εθνική στρατηγική, γιατί;
Θα πρέπει να γνωρίζουν τα κόμματα της αντιπολίτευσης ότι τα ελληνοτουρκικά ενδιαφέρουν έντονα τους πολίτες και μάλιστα περισσότερο και από τα οικονομικά προβλήματα.
Δεν υπάρχει εθνική στρατηγική, γιατί;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας