Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η Αριστερά της Καταλονίας και τα τακτικά σφάλματά της
AP Photo/Olivier Matthys

Η Αριστερά της Καταλονίας και τα τακτικά σφάλματά της

  • A-
  • A+

Μέσα από τη διαδικασία και όπως εξελίχθηκαν τα γεγονότα για την ανεξαρτησία της Καταλονίας αναδείχθηκαν όχι μόνον οι αντιθέσεις στο εσωτερικό της τοπικής κοινωνίας, αλλά συνάμα και οι αντινομίες που διακρίνουν την Αριστερά και τις παρατάξεις της και διαφοροποιούν τη στάση και τη δράση της. 

Και είναι αναντίρρητη διαπίστωση, στο τέλος, πως η Αριστερά, παρά τις αλλαγές των αντικειμενικών καταστάσεων και τις μεταβολές των τρόπων δράσης της, παραμένει ακόμη ευάλωτη σε χιμαιρικές προσδοκίες που την εγκλωβίζουν, συχνά την οδηγούν σε λάθος στρατηγικές και αδιέξοδα και ακόμη χειρότερα σε απώλεια των αρχικών της στόχων και σε συμπτώσεις με τον κυρίαρχο λόγο των αντιπάλων της - εάν όχι σε υποτέλεια σ' αυτόν. 

Τούτη την αδρή διαπίστωση μπορεί κανείς να εξαγάγει εκ του αποτελέσματος που είχε η δυϊκή αντιμετώπιση του θέματος της ανεξαρτησίας από τους δύο κύριους εκπροσώπους της αριστεράς παράταξης στην Καταλονία: από τη μία, το κέρας που συνθέτουν οι δυνάμεις που συσπειρώνονται γύρω από τους Podem, το Εn Comú (της δημάρχου της Βαρκελώνης Αντα Κολάου), και από την άλλη, τους Αντικαπιταλιστές, πλην όμως εθνικιστές, της CUP.  

Τούτη η αντιδιαμετρική στάση εν πολλοίς δίχασε τον κόσμο της Αριστεράς στην Καταλονία και σε μέγα μέρος αλληλοακύρωσε την αξιοπιστία αμφοτέρων. 

Μπροστά στο πολύπλοκο θέμα του αιτήματος για αυτοδιάθεση της Καταλονίας, οι δυνάμεις της Αριστεράς κλήθηκαν και καλούνται να δώσουν απαντήσεις όχι μόνον ως εκφραστές των τάσεων χειραφέτησης των τοπικών κοινωνιών, αλλά και με βάση την οικουμενικού και αγωνιστικού χαρακτήρα «ιδεολογία» τους. 

Συνεπώς, οι απαντήσεις που επιβάλλεται να δοθούν θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη περισσότερες παραμέτρους από την προφανή ψυχόρμητη τάση της απόσχισης, ιδίως όταν στην περίπτωση της Καταλονίας δεν υπάρχει σαφής συναίνεση εάν όχι όλου, τουλάχιστον του συντριπτικού ποσοστού της κοινωνίας. 

Μπροστά στην αμφιλεγόμενη απαίτηση της κοινωνίας για ανεξαρτησία, έτσι όπως εκφράστηκε από τους κύριους υποκινητές της -τα κυβερνητικά κόμματα της Δεξιάς και της Κεντροαριστεράς, υπεύθυνα για την καταστροφική οικονομική και κοινωνική πολιτική στην Καταλονία-, που θέλησαν κατ’ αυτόν τον τρόπο να μεταστρέψουν τον πολιτικό διάλογο από τα ζέοντα σκάνδαλα και τα σοβαρά προβλήματα, η μία παράταξη αντέδρασε με σκεπτικισμό και τακτικισμό, ενώ η άλλη συντάχθηκε με τα επιχειρήματα της συγκυβέρνησης υπέρ της ανεξαρτησίας.

Το γεγονός, όμως, είναι πως αμφότερες το έπραξαν με μία εξίσου λαϊκιστική διάθεση, κατευναστική η μία, με έπαρση η άλλη. 

Στο αμφιταλαντευόμενο και γριφώδες «και ναι, και όχι» των Podem και BCN, οι Cuperos υιοθέτησαν τη λογική των πολιτικών αντιπάλων τους, μία απλοϊκή μεν, επικίνδυνη δε διάκριση μεταξύ «καλών» και «κακών», ή εάν θυμηθούμε τη θεωρία του νομοθεωρητικού του Ναζισμού Καρλ Σμιτ για τον «εχθρό».

Επικίνδυνη γιατί μετατοπίζει τελείως το πρωταρχικό αίτημα της κοινωνίας, ως συνόλου πολιτών κι όχι μόνον των όσων αυτοπροσδιορίζονται ως Καταλανοί, για πραγματική κοινωνική και οικονομική αλλαγή από την πολιτική των συντηρητικών του Αρτούρ Μας και του ενεργούμενού του, του Κάρλες Πουτζντεμόν, οι οποίοι όψιμα προσήλθαν στο στρατόπεδο της ανεξαρτησίας, όταν επί 40 χρόνια στήριζαν τις δεξιές κυβερνήσεις -και μάλιστα και την κυβέρνηση μειοψηφίας του Αθνάρ, που στηριζόταν στις ψήφους της CiU.

H CUP, για να θυμηθούμε και τον Λένιν, «εξαιτίας της πιθανότητας ενός ευχάριστου μέλλοντος, απολησμόνησαν το δυσάρεστο παρόν» της ύφεσης, της λιτότητας, της προσδεδεμένης στις κατευθύνσεις της Ε.Ε. διακυβέρνησης της συγκυβέρνησης της Δεξιάς/Κεντροαριστεράς.

Που βέβαια δεν προοιωνίζεται και ένα καλύτερο μέλλον μετά την ανεξαρτησία, καθώς οι οικονομικές παράμετροι και ο αναπόφευκτος βαρύς εξωτερικός δανεισμός για να εξασφαλιστεί η βιωσιμότητα του νέου κράτους θα επιδεινώσουν την κατάσταση του κράτους.

Οι Αντικαπιταλιστές υπέπεσαν στο σφάλμα της «υποκειμενικότητας», όπως θα συνέχιζε ο Λένιν, θέλοντας φαντασιόπληκτα να «υπερπηδήσουν το ενδιάμεσο στάδιο» της πολιτικής ριζοσπαστικοποίησης της κοινωνίας απέναντι στις μνημονιακές πολιτικές και τα ευρωπαϊστικά κόμματα, τη στιγμή που δεν έχει συντελεστεί η ριζοσπαστικοποίηση –που προς στιγμήν φάνηκε με τις κινητοποιήσεις του Μαΐου του ’11 και δώθε, πως ήταν ορατή- και τα προβλήματα συνεχίζουν. 

Εάν επεκτείνουμε στο κοινωνικό επίπεδο την κλασική διαπίστωση του Μαρξ, ότι ο άνθρωπος φέρει στο κεφάλι του τη συσσωρευμένη γνώση της κοινωνίας, και θεωρήσουμε πως το κίνημα φέρει τη συσσωρευμένη δράση της κοινωνίας, η οποιαδήποτε κίνηση της CUP θα δικαιωνόταν εάν εξέφραζε τη συνολική και αταλάντευτη απαίτηση της καταλανικής κοινωνίας για μία διπλή χειραφέτηση και από την ισπανική κηδεμονία αλλά και από την ηγεμονία των κατεστημένων εθνικιστικών συντηρητικών κομμάτων και των φιλελεύθερων ευρωπαϊστών. Μολαταύτα, η παρόρμηση του συνθήματος «πρώτα η ανεξαρτησία και μετά βλέπουμε» δεν κάνει τίποτε άλλο παρά να διαιωνίζει τον υπάρχοντα συσχετισμό. 

Τούτη η βιασύνη και η σύμπραξη της CUP με τις συντηρητικότερες δυνάμεις της στέρησαν ένα βασικό έρεισμα, την αλληλεγγύη των άλλων, ομοειδών, αριστερών κινημάτων στην Ισπανία, τα οποία θα μπορούσαν, ξεσηκώνοντας παράλληλες λαϊκές διεκδικήσεις και δείχνοντας αλληλεγγύη, να υψώσουν έναν αντιπερισπασμό στην κυβέρνηση Ραχόι και να την κλυδωνίσουν. 

Μολαταύτα, οι Αντικαπιταλιστές αποξενώθηκαν από τα λοιπά ομοειδή αριστερά κινήματα στις άλλες αυτόνομες περιοχές.

Αυτά θεώρησαν (και ίσως ορθά) πως μία τέτοια στάση ενδεχόμενα θα αδυνάτιζε το συνολικό κι ενιαίο μέτωπο που ήλπιζαν να ορθώσουν εναντίον της συντηρητικής κυβέρνησης και των πολιτικών λιτότητας στην Ισπανία και την Ε.Ε. και πως θα θρυμμάτιζε τους μοχλούς πίεσης και θα έσβηνε τις εστίες εξέγερσης, ενώ θα διαφοροποιούσε τα αιτήματα καθεαυτά και τους τρόπους και την ένταση της πάλης. 

Κι όχι μόνον αυτό. Με τη συστοίχισή της με τις συντηρητικές και κεντροαριστερές δυνάμεις στη διεκδίκηση ερεισμάτων υπέρ της ανεξαρτησίας από την Ε.Ε., με βασική επιδίωξη τη συνέχεια της ύπαρξης της Καταλονίας ως κράτους υπό την αιγίδα των Βρυξελλών, με συνέπεια να συνεχιστεί το ίδιο αδιέξοδο μοντέλο παραγωγής κι ανάπτυξης, παγίδευσε την CUP. 

Σε μία περίοδο που η αμφισβήτηση της επάρκειας των οικονομικών, πολιτικών και κοινωνικών στρατηγικών της Ενωσης την έχει φέρει στο ναδίρ της δημοφιλίας της στην ήπειρο, ή απογοήτευσαν όσους πίστευαν πως πλέον τα διάφορα κινήματα που πιέζουν για μία διαφορετική πολιτική και γι’ αλλαγή της διακυβέρνησης της Ε.Ε. και για ξεπέρασμά της. 

Είναι γεγονός πως ο βολονταρισμός της CUP αποκλειστικά στο αίτημα της ανεξαρτησίας αποπροσανατόλισε τα εναρκτικά αιτήματα των κινημάτων της 11ης Μαΐου, της πολιορκίας του Καταλανικού Κοινοβουλίου κατά των νόμων λιτότητας του Αρτούρ Μας κ.λπ.

Διέσπασε τη συντονισμένη δράση κατά των εξώσεων, της λιτότητας, της ενεργειακής φτώχειας κ.λπ., όχι μόνο μέσα στην Καταλονία, αλλά κι από άκρου εις άκρον στη χώρα.

Επιπλέον, παραμερίζοντας το αίτημα όλων των περιφερειακών αριστερών κινημάτων στην Ισπανία για τροποποίηση του Συντάγματος, υπέρ μιας μεγαλύτερης αυτοδιάθεσης των περιφερειών, έδωσε λαβή στον Ραχόι, με πρόσχημα ακριβώς το ισχύον ηγεμονικό Σύνταγμα, να αναγάγει την πολιτική σε έναν δικαστικό φορμαλισμό για να περιστείλει πολιτικές σε άλλες περιφέρειες (π.χ. στη Βαλένσια, ή την υπαγωγή των οικονομικών της δημαρχίας της Μαδρίτης σε απευθείας έλεγχο από το υπουργείο Οικονομίας). 

Επίσης, σφαλερά η αντικαπιταλιστική Αριστερά της Καταλονίας υπερτόνισε την αρνητικά ορισμένη αντίληψη της ανεξαρτησίας: δεν είναι η άρνηση εκείνου που σου αρνούνται που καθιστά θετική την απαίτησή σου.

Οχι επειδή η Μαδρίτη δεν επιτρέπει την ανεξαρτησία· η ανεξαρτησία από μόνη της αποτελεί μονόδρομο. Εκείνο που μετρά είναι η αυτοσυνείδηση εκείνου που ζητεί κανείς. Γιατί η διαιώνιση ενός κράτους που δεν θέλεις, γιατί ένας άλλος κυρίαρχος αρνείται στο επιζήμιο κράτος να ηγεμονεύει, δεν αποτελεί τη βέλτιστη λύση.

Το σύνθημα «έξω από την Ισπανία που μας απομυζεί» δεν ευσταθεί, γιατί και στις νέες συνθήκες εκείνοι που επικρατούν είναι όσοι συμμαχούσαν και κέρδιζαν υπό την ισπανική σημαία. Επιπλέον, η αντικαπιταλιστική δράση, που οφείλει να προάγει την ισονομία, ουδέποτε αντιτάχθηκε στη μονόπλευρη και μαυλιστική πρόσδεση της εκπαίδευσης και της κουλτούρας της Καταλονίας σε αξίες και πρότυπα άκρως εθνικιστικού τύπου, που προκρίνουν και γαλουχούν, σε πολλές περιπτώσεις εξαναγκαστικά, την κοινωνία σε ισχυρές τοπικιστικές απόψεις, που συχνά οδηγούν σε ακραίες διακρίσεις.

Κάτι εντελώς αντίθετο προς την ανεκτική και ανοιχτή ιδεολογία της Αριστεράς. Τούτο το καθαρά τοπικιστικό πείσμα της CUP την απομάκρυνε ακόμη περισσότερο από τους φυσικούς συμμάχους, ταξικούς και ομολόγους, μέσα στην Ισπανία, που θα μπορούσαν να αποτελέσουν τον φυσικό τους σύμμαχο.

*δημοσιογράφος, δρος Φιλοσοφίας / Γλωσσολογίας

ΑΠΟΨΕΙΣ
Αλλαγή στρατηγικής: Το καταλανικό ζήτημα βρίσκεται σε κρίσιμη καμπή
Μετά από σχεδόν μια εβδομάδα μαζικών διαδηλώσεων, συγκρούσεων και ασυγκράτητης αστυνομικής βίας, όλα τα εμπλεκόμενα μέρη στο καταλανικό ζήτημα βρίσκονται ενώπιον κρίσιμων αποφάσεων.
Αλλαγή στρατηγικής: Το καταλανικό ζήτημα βρίσκεται σε κρίσιμη καμπή
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ακόμη και οι καλύτεροι άνθρωποι...
Γράφω από έναν από τους πλέον προνομιακούς τόπους του κόσμου, την Καταλονία. Την περιοχή που τους τελευταίους δύο μήνες αρκετές φορές έμοιαζε ότι αποφάσισε να αυτοκτονήσει, φτάνοντας κάποιες στιγμές στα...
Ακόμη και οι καλύτεροι άνθρωποι...
ΑΠΟΨΕΙΣ
Καταλονία και Σύνταγμα
Ο πάσης φύσεως φασιστικός ολοκληρωτισμός δεν αποδέχεται, ούτε καν ανέχεται, την αυτονομία μιας περιοχής σε όλη την κλίμακά της και, βεβαίως, την ανεξαρτησία ως το αποτέλεσμα της άσκησης του δικαιώματος της...
Καταλονία και Σύνταγμα
ΑΠΟΨΕΙΣ
«Βαρκελώνη, άνοιξε τις πύλες σου στον κόσμο»*
Προσγειώθηκα στη Βαρκελώνη την περασμένη Παρασκευή το πρωί. Εμελλε να ζήσω ένα Σαββατοκύριακο ιστορικό για τη χώρα μου. Εκείνο το βράδυ του Σαββάτου είδα κούραση και ένταση στους ανθρώπους στον δρόμο,...
«Βαρκελώνη, άνοιξε τις πύλες σου στον κόσμο»*
ΑΠΟΨΕΙΣ
Game of Thrones μεταξύ Πουτζντεμόν και Ραχόι
Πάγος έχει πέσει ανάμεσα στην καταλανική αρχή της Ζενεραλιτάτ και την ισπανική κυβέρνηση. Οι σχέσεις ανάμεσα στις κυβερνήσεις του Κάρλες Πουτζντεμόν και του Μαριάνο Ραχόι έχουν διακοπεί, δεν υπάρχει άμεση...
Game of Thrones μεταξύ Πουτζντεμόν και Ραχόι
ΑΠΟΨΕΙΣ
Απεικάσματα κυριαρχίας
Τα γεγονότα στην Καταλονία έχουν ενδιαφέρον για όλη την Ευρώπη. Το δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία, η βίαιη αντίδραση της ισπανικής κυβέρνησης, η διακήρυξη της ανεξαρτησίας και οι αναμενόμενες εξελίξεις θέτουν...
Απεικάσματα κυριαρχίας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας