Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Το «ελληνικό ζήτημα» ως υπαρξιακό πρόβλημα
EUROKINISSI/ΘΑΝΑΣΗΣ ΚΑΛΛΙΑΡΑΣ

Το «ελληνικό ζήτημα» ως υπαρξιακό πρόβλημα

  • A-
  • A+

Η κρίση στην οποία έχουμε βυθιστεί όλοι μας ως άτομα στις επιμέρους δραστηριότητές μας στην ελληνική κοινωνία κωδικοποιείται στη διεθνή πολιτική γλώσσα ως: «ελληνικό ζήτημα».

Εξ αρχής όμως και οι θεωρητικές αναλύσεις (οι επιμέρους επιστημονικές και οι καθολικές-φιλοσοφικές) αλλά και οι εμπειρικές έρευνες απέφυγαν και αποφεύγουν ακόμη να προσδιορίσουν το «ελληνικό ζήτημα» ως πρόβλημα, δηλαδή ως «πράγμα» με τη φιλοσοφική έννοια του όρου.

Με απλά λόγια: για ποιο πράγμα μιλάμε όσοι μιλάμε ή όσοι τελικά συμμετέχουμε στον σχετικό διάλογο ή στη σχετική συζήτηση.

Αρχικώς το «ελληνικό ζήτημα» σχεδιάστηκε ως υπόθεση δημοσιονομικής προσαρμογής της ελληνικής οικονομίας, η οποία εδώ και δεκαετίες ως κοινωνικό υποσύστημα λειτουργούσε ανορθολογικά.

Δηλαδή ενώ το κράτος στην ελληνική πολιτική κοινωνία ήταν υπερτροφικό και αντιπαραγωγικό, οι δαπάνες του ήταν δυσανάλογες σε σχέση προς αυτά που θα μπορούσε ως λειτουργική μηχανή να παράγει.

Το αντιπαραγωγικό κρατικό μοντέλο σε συνδυασμό με την «πελατειακή σχέση» η οποία είχε αντικαταστήσει την πολιτική σχέση της αντιπροσώπευσης είχαν «κατασκευάσει» τη χρεοκοπία ως κοινωνική συνθήκη.

Τον Απρίλιο του 2010 η ελληνική κυβέρνηση υπό τον πρωθυπουργό Γ. Παπανδρέου λαμβάνει την απόφαση να συνάψει συμφωνία με τους εταίρους-δανειστές (το γνωστό «Μνημόνιο») προκειμένου να αντιμετωπίσει το πρόβλημα του αποκλεισμού της χρηματοδότησης της ελληνικής οικονομίας από το σύστημα των χρηματοπιστωτικών αγορών.

Στη σύντομη αυτή ανάλυσή μας δεν έχουμε σκοπό μας να εξιστορήσουμε τις διαχειριστικές πράξεις των ελληνικών κυβερνήσεων κατά την πρόσφατη επταετία (2010-2017) σχετικά με το πολιτικό ή το τεχνοκρατικό έργο που αποβλέπει στην περιώνυμη «επάνοδο στις αγορές».

Ο θεωρητικός και πολιτικός στόχος της ανάλυσής μας έγκειται στο εξής: να καταδειχθεί ότι το «ελληνικό ζήτημα» και από την πλευρά των ελληνικών κυβερνήσεων και από την πλευρά των εταίρων-δανειστών δεν αντιμετωπίστηκε με την πολιτική σαφήνεια και καθαρότητα που το ίδιο ως πολιτικό πρόβλημα επέβαλλε.

Αυτό καθίσταται σαφές μετά τις πρόσφατες εξελίξεις, όταν όλοι οι εμπλεκόμενοι στην επίλυση του «ελληνικού ζητήματος» «σηκώσουν τα χέρια ψηλά» κατά τη λαϊκή ρήση.

Βρισκόμαστε στον Ιούνιο του 2017 και οι πολίτες στην ελληνική πολιτική κοινωνία αποδεικνύουν με την ίδια την ύπαρξή τους (ως φορολογούμενοι, ως συνταξιούχοι, ως επαγγελματίες κ.λπ.) ότι η περιώνυμη δημοσιονομική προσαρμογή είναι ένα δεδομένο, το οποίο δεν αμφισβητείται.

Τα δημοσιονομικά πλεονάσματα προέρχονται από τους πολίτες της ελληνικής πολιτικής κοινωνίας. Προέρχονται από τις οικονομικές δραστηριότητές τους.

Πράγμα που σημαίνει ότι ο περιώνυμος εξορθολογισμός του οικονομικού υποσυστήματος έχει επιτευχθεί, αλλά με τους όρους της «διαλεκτικής του διαφωτισμού».

Με άλλα λόγια, το άτομο για να ανταποκριθεί στις φορολογικές υποχρεώσεις του απέναντι στο κράτος πάλεψε με τα όρια της ανθρώπινης ύπαρξής του.

Πράγματι εάν κανείς σκεφτεί αυτή την ανθρώπινη συνθήκη τότε καταλαβαίνει σε ποιο σημείο ανθρώπινης ζωής βρίσκεται η ίδια η Ελλάδα.

Σε μια πιο εμπειρική εκδοχή, αυτό που θέλω να πω διατυπώνεται ως εξής: «Πληρώνω το κράτος, αλλά όχι μόνο δεν υφίσταμαι πια ως πολίτης, αλλά ούτε ως ανθρώπινη ύπαρξη».

Η πρόταση αυτή συνοψίζει τη δημοσιονομική προσαρμογή της ελληνικής πολιτικής κοινωνίας και ταυτόχρονα απεικονίζει ανάγλυφα τον «μετέωρο άνθρωπο» που είναι ο σύγχρονος Ελληνας.

Τελικά, όπως φαίνεται από τα πράγματα, όπως θα έλεγαν και οι φαινομενολόγοι, η πραγματικότητα βρίσκεται στη συνείδηση, η οποία τη δημιουργεί.

Το «ελληνικό ζήτημα» ως πρόβλημα δημοσιονομικής ορθολογικότητας φαίνεται πως δεν οδήγησε εδώ και χρόνια στην επίλυσή του. Η νέα επινόηση έχει να κάνει με την ιδέα του χρέους.

Εάν μπορέσουν οι εμπλεκόμενοι να προσδιορίσουν το «ελληνικό ζήτημα» ως πρόβλημα δημόσιου χρέους, τότε θα έχουν κάνει ένα βήμα τεχνοκρατικού επαναπροσδιορισμού του, αλλά είναι βέβαιο ότι δεν θα έχουν ξεφύγει από την παγίδα του υπαρξιακού προβλήματος.

Συνοψίζοντας τονίζουμε τα εξής: επειδή εξ αρχής το «ελληνικό ζήτημα» δεν ορίστηκε σε φιλοσοφική-πολιτική βάση, αλλά αντιμετωπίστηκε ως τεχνοκρατικό πρόβλημα, σήμερα (το έτος 2017) το ζήτημα αυτό μετατρέπεται σε «γόρδιο δεσμό», το οποίο δεν επιλύουν ούτε οι ελληνικές κυβερνήσεις ούτε τα τεχνοκρατικά προγράμματα των εταίρων-δανειστών.

Και το χειρότερο απ’ όλα συνίσταται στο εξής: το «ελληνικό ζήτημα» καθίσταται ενδημική βιοτική και υπαρξιακή συνθήκη για την ίδια την ελληνική κοινωνία.

*καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

ΑΠΟΨΕΙΣ
Τι είναι ο οικονομικός ιμπεριαλισμός;*
Τίποτα δεν αλλάζει για τα μέτρα λιτότητας. Η λιτότητα παραμένει. Η ανεργία στην Ελλάδα παραμένει σε επίπεδα ύφεσης. Η απασχόληση βρίσκεται 17,5% κάτω από τα επίπεδα προ ύφεσης. Οι μισθοί λιμνάζουν. Οι...
Τι είναι ο οικονομικός ιμπεριαλισμός;*
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ελεύθεροι βραχυπρόθεσμα, Πολιορκημένοι μακροπρόθεσμα
Eχει δημιουργηθεί η προσδοκία στον Eλληνα πολίτη ότι η 21η Αυγούστου θα σημάνει το τέλος της λιτότητας και την έναρξη μια νέας περιόδου οικονομικής ανάπτυξης και κοινωνικής ευημερίας .Δεν ξέρω αν πρέπει να...
Ελεύθεροι βραχυπρόθεσμα, Πολιορκημένοι μακροπρόθεσμα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πάντως, τερματίσαμε τον Καβάφη
Το να μνημονεύουμε τον Καβάφη είναι καλό, όπως το να κλέβουμε τη σοφία του για να γίνουμε καλύτεροι. Αλλά εάν τα κομματικά απαράτ αξιοποιούν την καθολική αποδοχή των συμβόλων της Ιθάκης ή του ομηρικού έπους,...
Πάντως, τερματίσαμε τον Καβάφη
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ιθάκες
Μετά ελικοπτέρων αντί γαϊδάρων και άνευ βαΐων και κλάδων αφού κάηκαν στις πρόσφατες πυρκαγιές, ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε την έξοδο από τη στενωπό των μνημονίων και προανήγγειλε την είσοδο στη στενωπό των...
Ιθάκες
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αφετηρία μιας νέας πορείας;
Η 21η Αυγούστου 2018 σε κάθε περίπτωση θα αποτελέσει ορόσημο στη σύγχρονη ελληνική ιστορία. Ορίζει το τέλος μιας επώδυνης περιόδου 8 και πλέον ετών και την αρχή μιας νέας εποχής, γεμάτης, όμως, κινδύνους αλλά...
Αφετηρία μιας νέας πορείας;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο αγώνας για μια άλλη Ευρώπη συνεχίζεται
Η διαπραγμάτευση, με τις 18 χώρες της ευρωζώνης να είναι αντίθετες με τις ελληνικές προσπάθειες, κατέληξε περίπου σε τραγωδία για την Ελλάδα. Η ελληνική πλευρά ηττήθηκε και αναγκάστηκε να αποδεχθεί ένα νέο και...
Ο αγώνας για μια άλλη Ευρώπη συνεχίζεται

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας