• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 9.2°C / 12.9°C
    0 BF
    69%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    4°C 2.5°C / 5.8°C
    3 BF
    50%
  • Πάτρα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    11°C 8.0°C / 12.3°C
    3 BF
    80%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    5°C 4.9°C / 5.3°C
    1 BF
    100%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αυξημένες νεφώσεις
    2°C 1.9°C / 1.9°C
    3 BF
    87%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    4°C 1.9°C / 5.1°C
    1 BF
    82%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    -2°C -2.6°C / 0.1°C
    4 BF
    69%
  • Αγρίνιο
    Βροχοπτώσεις μέτριας έντασης
    10°C 8.6°C / 10.6°C
    0 BF
    96%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    12°C 10.8°C / 13.2°C
    3 BF
    75%
  • Μυτιλήνη
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 4.9°C / 10.9°C
    2 BF
    87%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 13.8°C / 15.7°C
    5 BF
    69%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    5°C 5.1°C / 5.1°C
    6 BF
    74%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 9.9°C / 11.9°C
    2 BF
    76%
  • Λάρισα
    Αραιές νεφώσεις
    6°C 5.9°C / 6.5°C
    0 BF
    70%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 6.5°C / 10.6°C
    1 BF
    76%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 10.8°C / 12.8°C
    1 BF
    72%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    11°C 9.4°C / 13.1°C
    2 BF
    72%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    2°C 1.3°C / 5.4°C
    2 BF
    91%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    4°C 2.2°C / 6.2°C
    2 BF
    52%
  • Καστοριά
    Χιονοπτώσεις
    -2°C -2.2°C / -2.2°C
    2 BF
    91%

Προεκλογικά ή μη, οι λίγοι δεν μπορούν να κυβερνούν χωρίς να καλλιεργούν τον φόβο

ΜΟΤΙΟΝΤΕΑΜ/ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ

Φόβοι, προεκλογικοί και μη

  • A-
  • A+

Η διάκριση Δεξιάς – Αριστεράς, αναγόμενη στη Γαλλική Επανάσταση, έχει ηλικία άνω των δύο αιώνων. Υπερβαίνοντας συγκυρίες και κομματικές ταυτότητες, ο καθένας αναγνωρίζει ότι η Δεξιά επικαλείται κυρίως την αξιοκρατία και στηρίζεται στον διαχωρισμό «εμείς - άλλοι», ενώ η Αριστερά ζυμώνεται ιστορικά με την ισότητα. Μια άλλη διαφορά των δύο πολιτικών ρευμάτων αφορά το ψυχολογικό εργαλείο του φόβου. Οποιος είναι γαλουχημένος με εξισωτικές ιδέες δεν έχει λόγους να βλέπει σαν εχθρό και να φοβάται κάποιον –με οποιοδήποτε χαρακτηριστικό- διαφορετικό.

Η συγκυρία, εν τω μεταξύ, προσφέρει πολλές αφορμές για την εμφάνιση των τεχνικών του εκφοβισμού. Διατρέχουμε μια προεκλογική περίοδο, όπου το κόμμα που κυβερνά προσπαθεί να πείσει ότι η κατάληψη της εξουσίας από την αντιπολίτευση θα είναι μια καταστροφή. Εξάλλου τα αιματηρά γεγονότα στο Παρίσι δείχνουν με τραγικό τρόπο ότι η τρομοκρατία δεν ασκείται μόνο με θανατηφόρα πλήγματα, αλλά ακριβώς και με την πρόκληση τρόμου (βλ. και το άρθρο μου στην εφημερίδα αυτή «Ναζί και Τζιχάντ», 4/11/2014).

Τη στρατηγική του φόβου θα προσπαθήσω σήμερα να θυμίσω με ένα λίγο πιο απομακρυσμένο παράδειγμα. Το αναλογίστηκα παρακολουθώντας το ντοκιμαντέρ «Ερείπια» της Ζ. Μαυρουδή, που καθηλώνει την προσοχή του θεατή στο γνωστό συμβάν του επίσημου και πανηγυρικού στιγματισμού οροθετικών γυναικών. Οι φωτογραφίες τους είχαν δημοσιευτεί στον Τύπο, ο υπουργός και πολλοί δημοσιογράφοι τις στιγμάτισαν σαν μιάσματα και αποδιοπομπαίους τράγους, ενώ η εισαγγελική δίωξη τους απέδωσε «σκοπούμενη βαριά σωματική βλάβη», κατηγορία επιεικώς καταχρηστική και τελείως άσχετη με την πραγματικότητα. Ευτυχώς το δικαστήριο διόρθωσε το λάθος. Πέρυσι πάντως η Κατερίνα, μία από τις κοπέλες, αυτοκτόνησε.

Το ντοκιμαντέρ, από την πρώτη ήδη σκηνή των πλεγμένων με αγωνία γυναικείων χεριών, έως το τελευταίο λεπτό όπου αντηχεί μια σπαρακτική φωνή καθώς οι τίτλοι πέφτουν, δείχνει ότι οι φόβοι δεν ξεπερνιούνται από τη μια στιγμή στην άλλη. Αρχικά βέβαια μπορεί κανείς να σκεφτεί ότι το βάρος του θέματος οφείλεται στον πολυδιάστατο χαρακτήρα του. Το περιστατικό ανέδειξε με ασυνήθιστη πυκνότητα ένα ετερόκλητο σύνολο προβλημάτων: τον ρατσισμό, την ξενοφοβία, τον σεξισμό, τις εξαρτήσεις από ναρκωτικά, την καταφρόνηση της προστασίας των προσωπικών δεδομένων, την κατάχρηση της εξουσίας, τον φόβο, τον αποκλεισμό και την αναζήτηση αποδιοπομπαίων τράγων για τη διαχείριση των κοινωνικών στρεβλώσεων (όλα αυτά που αναλύει στο βιβλίο του «Κρίση, φόβος και κοινωνική συνοχή» ο Χ. Πουλόπουλος). Μια λίγο προσεκτικότερη ματιά, ωστόσο, μας επιτρέπει να συγκεντρώσουμε όλα αυτά τα ετερόκλητα προβλήματα γύρω από δύο άξονες.

Από τη μια, παρακολουθούμε μια απάνθρωπη διαδικασία στιγματισμού των πιο δυστυχισμένων και περιθωριοποιημένων θυμάτων της εξελισσόμενης διαδικασίας κοινωνικής απορρύθμισης. Το μήνυμα ήταν «Για τη φτώχεια, για την αρρώστια, για τους κινδύνους, να οι ένοχες, εμείς σας τις δείχνουμε και σας προφυλάσσουμε».

Από την άλλη, εξίσου κεντρική θέση έχει η ενοχοποίηση του έρωτα: η πορνεία, η ομοφυλοφιλία, η έκλυτη ζωή ακολουθούνται από τη θεία δίκη του HIV. Ετσι συνέβαινε άλλωστε και στην προϊστορία της δεισιδαιμονίας, των μάγων (μόνο των κακών) και της Ιεράς Εξέτασης, αλλά αυτά δεν συμφέρουν και «εμείς» δεν τα συσχετίζουμε. Χτυπώντας τώρα τις οροθετικές χτυπάμε την πορνεία, την εξάρτηση, την ομοφυλοφιλία, τη λαθρομετανάστευση! Επομένως, όλα επιτρέπονται: η καταπάτηση της δικαιοσύνης, του ανθρωπισμού, της αναλογικότητας των ευθυνών, των προσωπικών δεδομένων καθαγιάζεται. Ξέπλυμα βρόμικου άνωθεν ΚΡΙματος, ατιμώρητο και επαινούμενο από τις μικρές οθόνες.

Πιο δύσκολο είναι να γίνει μια έσχατη αφαίρεση, μια προσπάθεια ανίχνευσης ενός και μόνο θηρίου στην αδυσώπητη απάνθρωπη διαδρομή του. Προσωπικά, πιστεύω ότι το θηρίο είναι η ολιγαρχία, η ολιγαρχία που μεθοδεύει τη φτώχεια, τη δυστυχία και την ανισότητα, που με τη σειρά τους αντανακλώνται σε στατιστικές του τύπου «το πλουσιότερο 1% κατέχει μόνο του όσα όλο μαζί το υπόλοιπο 99% του πληθυσμού». Η ίδια ακριβώς ολιγαρχία μεθοδεύει τον έλεγχο του έρωτα -ακόμη και των ερωτικών εκείνων σχέσεων που κανέναν από τους συμμετέχοντες δεν προσβάλλουν–, ώστε το χρήμα και η εξουσία να μπορούν να παραμένουν εσαεί κτήματα των ίδιων ομοαίματων φυλών και οικογενειών.

Προεκλογικά ή μη, οι λίγοι δεν μπορούν να κυβερνούν χωρίς να καλλιεργούν τον φόβο.

* καθηγητής Νομικής ΑΠΘ

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο Τραμπ και η κρίση της Δημοκρατίας
ΑΡΘΡΟ ΡΙΤΣΑΡΝΤ ΓΟΥΟΛΙΝ: Η τρομακτική νίκη του Τραμπ φωτίζει αυτό που κάποιος θα χαρακτήριζε ως κρίση της πολιτικής αντιπροσώπευσης: μια κολοσσιαία έλλειψη εμπιστοσύνης στην ικανότητα των επαγγελματιών...
Ο Τραμπ και η κρίση της Δημοκρατίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Επανασυστήνεται η διαμάχη Δεξιάς-Αριστεράς;
Tι κάνουν οι κοινωνικές ενώσεις και τα επαγγελματικά σωματεία, τι κάνει η κοινωνία των πολιτών και τελικά πώς αντιδρά σ’ αυτό το προγραμματικό σχέδιο ανασυγκρότησης του αστισμού η Αριστερά (με κεφαλαίο το α)...
Επανασυστήνεται η διαμάχη Δεξιάς-Αριστεράς;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο μπαμπούλας της Αριστεράς τρομάζει τη Δεξιά
Η Δεξιά εξακολουθεί να φοβάται την Αριστερά κι ας πιστεύει ότι βρίσκεται στο χρονοντούλαπο της Ιστορίας και δεν δείχνει να ανησυχεί για την Ακρα Δεξιά, η οποία σε δυο ειδικού βάρους ευρωπαϊκές χώρες (Ιταλία,...
Ο μπαμπούλας της Αριστεράς τρομάζει τη Δεξιά
ΑΠΟΨΕΙΣ
Περιφέρεια Μαδρίτης: Δεξιά 57,43%, Αριστερά 41,1%
Προσπαθώ να καταλάβω τις ιαχές και τις θριαμβολογίες δημοσιογράφων και δημοσιολογούντων για τη μεγάλη νίκη στις περιφερειακές εκλογές της Μαδρίτης της συντηρητικής Ισαμπέλ Ντίαθ Αγιούσο, της «βασίλισσας των...
Περιφέρεια Μαδρίτης: Δεξιά 57,43%, Αριστερά 41,1%
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ατυχείς συγκρίσεις περί Κουφοντίνα
Αν πέθαινε, θα ήταν η πρώτη φορά μετά από δεκαετίες στην Ευρώπη. Ωστόσο οι συγκρίσεις με τον Μπόμπι Σαντς δεν ήταν το επόμενο λογικό βήμα, αλλά ύβρις. Οχι για το αν ο Κουφοντίνας ήταν εξίσου αποφασισμένος.
Ατυχείς συγκρίσεις περί Κουφοντίνα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το Πολυτεχνείο και οι συμμαχίες
Η απόφαση για την απαγόρευση συναθροίσεων άνω των 3 ατόμων κατά το τετραήμερο του Πολυτεχνείου δεν ήταν κεραυνός εν αιθρία. Ηταν μέρος μελετημένου σχεδίου για την αποδυνάμωση της Αριστεράς.
Το Πολυτεχνείο και οι συμμαχίες

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας