Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Σύνταγμα και «δεξιά στροφή»

Σύνταγμα και «δεξιά στροφή»

  • A-
  • A+

Παρά τη ραγδαία σοκαριστική πολιτική-ιδεολογική μετάλλαξη του κυβερνώντος κόμματος τα τελευταία δύο χρόνια, οι άξονες των προτάσεών του σχετικά με την επικείμενη συνταγματική αναθεώρηση εξέπληξαν ως προς το περιεχόμενό τους ακόμη και τους πιο σφοδρούς επικριτές του.

Από μια άποψη βέβαια η εξέλιξη αυτή δικαιώνει όλους όσοι έχουν εκφράσει την ορθή εκτίμηση ότι η αποδοχή της μνημονιακής επιχειρηματολογίας και η έμπρακτη εφαρμογή αντιλαϊκών μνημονιακών πολιτικών οδηγούν εκ των πραγμάτων σε μια αλλοίωση της ίδιας της δημοκρατικής αντίληψης των ασκούντων εξουσία.

Με άλλα λόγια, μνημόνια και εμβάθυνση των δημοκρατικών λειτουργιών και διαδικασιών αποτελούν εκ προοιμίου δύο ασυμβίβαστες καταστάσεις. Διότι σε καθεστώς μιας κατ’ ουσίαν αναίρεσης της αρχής της λαϊκής κυριαρχίας και ταυτόχρονης επιβολής ενός ιδιόμορφου «παρασυντάγματος» ενώπιον του οποίου υποχωρεί κάθε μορφή εφαρμογής της λαϊκής βούλησης -είτε σε επίπεδο θεσμών (π.χ. Αρχή Δημοσίων Εσόδων) είτε σε επίπεδο δικαιωμάτων (π.χ. κατακρήμνιση κάθε υπολείμματος κοινωνικού κράτους)- είναι φυσικό να δημιουργείται ένα κλίμα που ευνοεί την περαιτέρω κάμψη κάθε δημοκρατικού θεσμού.

Αυτή άλλωστε είναι η μόνη εξήγηση που θα μπορούσε να δικαιολογήσει την εντυπωσιακή δεξιά στροφή του ΣΥΡΙΖΑ ακόμη και σε ζητήματα θεσμικού χαρακτήρα που εκ πρώτης όψεως δεν συνδέονται με τη δημοσιονομική πολιτική της χώρας ή με τις ανειλημμένες υποχρεώσεις έναντι των δανειστών.

Συγκεκριμένα, υποστηρίζω ότι προτεινόμενες διατάξεις όπως αυτές της εποικοδομητικής ψήφου δυσπιστίας καταστρατηγούν παντελώς το θεσμικό νομικό πλέγμα που έχει δομηθεί εδώ και πάνω από ενάμιση αιώνα αναφορικά με την υλοποίηση της αρχής της δεδηλωμένης, δυσχεραίνοντας υπέρμετρα την ευόδωση μιας πρότασης δυσπιστίας και άρα καθιστώντας ακόμη πιο διακοσμητικό τον ρόλο της Βουλής, κατά τρόπο που να ευνοεί εξόφθαλμα την εκάστοτε εκτελεστική εξουσία.

Σε ό,τι αφορά το ζήτημα του Προέδρου της Δημοκρατίας, η απομάκρυνση του ΣΥΡΙΖΑ από τον βασικό αξιακό πυρήνα μιας αριστερής θεσμικής προσέγγισης είναι απόλυτη και πλήρης.

Οχι μόνο εισάγεται η δυνατότητα άμεσης εκλογή του Προέδρου, κάτι που ουσιαστικά μετατρέπει το πολίτευμα από προεδρευόμενη σε «ελαφράς μορφής» ημιπροεδρική Δημοκρατία με αρμοδιότητες πολύ πιο ενισχυμένες από εκείνες που ορθώς είχαν καταργηθεί το 1985 με τη σύμφωνη γνώμη και της Αριστεράς, αλλά και υιοθετείται η δεξιά αντίληψη ότι το αντίβαρο στις εξουσίες του πρωθυπουργού δεν θα είναι η Βουλή ως συλλογικό Σώμα αλλά ένα μονοπρόσωπο κρατικό όργανο (Πρόεδρος Δημοκρατίας). Μάλιστα η συγκεκριμένη προτεινόμενη αύξηση των αρμοδιοτήτων του Προέδρου δεν είναι μόνο αριθμητικά υπερβολική, αλλά και επί της ουσίας προβληματική.

Για παράδειγμα, η ανάθεση στον Πρόεδρο της επιλογής της ηγεσίας των ανώτατων δικαστηρίων τον εξοπλίζει με μια εξουσία που έχει άμεσο πολιτικο-κοινωνικό αντίκτυπο στην καθημερινότητα των πολιτών, χωρίς να έχει προηγηθεί η συλλογική διαβούλευση και συναπόφαση που θα επέτρεπε τον αποκλεισμό π.χ. σκληροπυρηνικών υποψηφίων του κατεστημένου.

Αυτή η μεταβολή, σε συνδυασμό με την τροποποίηση ενός σημαντικού φιλολαϊκού θεσμικού κεκτημένου όπως ο διάχυτος έλεγχος της συνταγματικότητας των νόμων (μέσω ενός συνονθυλεύματος προβλέψεων όπως, αφενός, η εκ των προτέρων παραπομπή ψηφισμένου νόμου από τον Πρόεδρο στο Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο και, αφετέρου, η υποχρεωτική κρίση της συνταγματικότητας νόμου σε «συγκεντρωτική βάση» από το ΑΕΔ) φανερώνουν ότι η πολιτεία δεν θέλει να αφήσει ανοιχτή καμία χαραμάδα στον κατώτερο δικαστή ώστε εκείνος να καινοτομήσει ερμηνεύοντας ριζοσπαστικά το Σύνταγμα, αλλά αντιθέτως επιθυμεί να ελέγξει όσο μπορεί οποιαδήποτε απόκλιση διασφαλίζοντας «ενιαία εφαρμογή».

Είναι εντυπωσιακό ότι ακόμη και οι θετικές προτάσεις για την εισαγωγή δημοψηφισμάτων χάνουν σε μεγάλο βαθμό την αξία τους από τη στιγμή που -ασφαλώς προς ευαρέσκεια των δανειστών- εξαιρούνται ρητά τα δημοσιονομικά θέματα, όταν αυτό ακριβώς αποτελεί το κρίσιμο επίδικο της άσκησης της οικονομικής πολιτικής η οποία δεν μπορεί να διαφεύγει τους δημοκρατικούς κανόνες.

Τέλος, δεν θα μπορούσαν να περάσουν απαρατήρητες οι ελλιπέστατες προτάσεις στον τομέα της προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Τυχόν διατάξεις για τον δημόσιο χαρακτήρα της ενέργειας και του νερού θα είναι άνευ νοήματος από τη στιγμή που ήδη υλοποιούνται εντελώς αντίθετες μνημονιακές πολιτικές, ενώ φυσικά ούτε λόγος γίνεται για θέσπιση του «αγώγιμου» των κοινωνικών δικαιωμάτων, αφού οι δανειστές επιθυμούν ακριβώς το αντίθετο, δηλαδή να μη δικαιώνονται νομικά όσοι λόγω λιτότητας χάνουν τα κεκτημένα δικαιώματά τους.

Ομως και ως προς τα ατομικά δικαιώματα απουσιάζει π.χ. εντελώς κάθε ρύθμιση για την ιθαγένεια των μεταναστών, η οποία θα ήταν πολύ χρήσιμη πρακτικά λόγω της γνωστής υπερσυντηρητικής απόφασης του ΣτΕ που είχε κρίνει αντισυνταγματική τη νομοθεσία του Γ. Παπανδρέου.

*Δικηγόρος και μέλος της Επιτροπής Αμπελοκήπων της Λ.ΑΕ.

   

ΑΠΟΨΕΙΣ
Παρέμβαση στις διεργασίες της ευρύτερης Αριστεράς
Η χρόνια κρίση που βιώνουμε, η φθορά των θεσμών, η αμφισβήτηση των αξιακών κωδίκων, η ανεπάρκεια του πολιτικού προσωπικού, η αναποτελεσματικότητα των μνημονιακών επιλογών, το δυσμενές διεθνές περιβάλλον και τα...
Παρέμβαση στις διεργασίες της ευρύτερης Αριστεράς
ΑΠΟΨΕΙΣ
«Από το να φοβάμαι και να καρτερώ, κάλλιο περισκόπιο και τορπίλα»*
Η συγκυρία που περνάμε εκτός από όλα τα κουσούρια που κουβαλάει έχει και ένα καλό. Γιατί «ουδέν κακόν αμιγές καλού». Πρόκειται για θεμελιώδη νόμο της ενότητας και πάλης των αντιθέτων.
«Από το να φοβάμαι και να καρτερώ, κάλλιο περισκόπιο και τορπίλα»*
ΑΠΟΨΕΙΣ
Από την Αμυγδαλέζα στον Ελαιώνα
Αν θέλουμε να αλλάξουμε την Ευρώπη πρέπει να καταλάβουμε ότι κάθε ώθηση θα τη μετακινεί ένα χιλιοστό. Να μην τιμωρούμε το χιλιοστό με βάση την παράλογη προσδοκία του χιλιομέτρου. Είναι ένας αθροιστικός πόλεμος...
Από την Αμυγδαλέζα στον Ελαιώνα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Και τώρα τι;
Η κυβερνητική στροφή του καλοκαιριού του 2015, η de facto νομιμοποίηση των μνημονίων, τα οποία, μάλιστα, στην προπαγάνδα της κυβέρνησης, με όπλο τη διαχειριστική της επάρκεια (!), οδήγησαν στην «ανάπτυξη» με...
Και τώρα τι;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Φαντασιακή «κανονικότητα»
Αν θέλουμε να αντικρούσουμε έναν επερχόμενο νέο μεσαίωνα, αν θέλουμε να διαφυλάξουμε τις αξίες της ελευθερίας, της δημοκρατίας, της αλληλεγγύης, της κοινωνικής δικαιοσύνης και της ειρηνικής συμβίωσης, πρέπει...
Φαντασιακή «κανονικότητα»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Προοδευτικοί πολίτες αναζητούν κομματική έκφραση
Η κρίση δημιούργησε στη χώρα έναν νέο διπολισμό που στερούνταν ξανά την ιδεολογική αναφορά. «Μνημόνιο» και «αντιμνημόνιο» θόλωσαν τις ιδεολογικές διαφορές και έφεραν στο προσκήνιο δύο νέα στρατόπεδα. Οι...
Προοδευτικοί πολίτες αναζητούν κομματική έκφραση

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας