• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 19.2°C / 23.7°C
    1 BF
    49%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    21°C 17.3°C / 22.1°C
    2 BF
    56%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    19°C 17.0°C / 19.4°C
    2 BF
    79%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 13.9°C / 15.9°C
    1 BF
    88%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.9°C / 18.9°C
    1 BF
    77%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    19°C 18.0°C / 19.0°C
    2 BF
    82%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 14.2°C / 14.4°C
    2 BF
    82%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 16.3°C / 16.3°C
    1 BF
    86%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 17.8°C / 21.1°C
    3 BF
    52%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 17.9°C / 18.9°C
    0 BF
    68%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 19.4°C / 19.8°C
    1 BF
    72%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    22°C 21.8°C / 21.8°C
    2 BF
    85%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    19°C 19.2°C / 19.2°C
    2 BF
    77%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 17.9°C / 17.9°C
    1 BF
    84%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    22°C 16.5°C / 22.2°C
    0 BF
    59%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.8°C / 19.8°C
    3 BF
    68%
  • Χαλκίδα
    Αραιές νεφώσεις
    20°C 19.4°C / 23.8°C
    2 BF
    69%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    17°C 17.4°C / 17.4°C
    2 BF
    80%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 18.7°C / 19.7°C
    2 BF
    73%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 14.6°C / 14.6°C
    1 BF
    91%

Κράτος, ιδιώτες ή κοινωνικοποίηση;

  • A-
  • A+

Ενα ερώτημα σχετικό με την οικονομία που τίθεται πολύ συχνά και ιδίως μετά την ελληνική χρεοκοπία είναι το ζήτημα των κρατικών επιχειρήσεων, των βιομηχανιών, των τραπεζών, το καθεστώς ιδιοκτησίας τους και ο τρόπος λειτουργίας τους. Τίθεται δηλαδή το ερώτημα κατά πόσον αυτές θα ανήκουν στους ιδιώτες ή στο κράτος.

Ο φιλελευθερισμός υποστηρίζει την πρώτη εκδοχή και η Αριστερά τη δεύτερη. Ο φιλελευθερισμός με την άκρατη ιδιωτικοποίηση και το κυνήγι του κέρδους απέληξε από τη δεκαετία του 1980 στον νεο-φιλελευθερισμό, στην κυριαρχία των μεγάλων επιχειρήσεων, των τραπεζών, των ΜΜΕ και του ανεξέλεγκτου χρηματοπιστωτικού καζίνου που οδήγησε στην παγκόσμια οικονομική κρίση. Κύρια επιδίωξή του είναι η μεγιστοποίηση του ιδιωτικού οικονομικού κέρδους, με πλήρη αδιαφορία για τις επιπτώσεις στο φυσικό και ανθρώπινο περιβάλλον. Επιπλέον εξορίζει στο περιθώριο των αποφάσεων την κοινωνία, για την οποία κόπτεται ότι ενδιαφέρεται.

Από την άλλη πλευρά η Αριστερά, παραμένοντας στα ιδεολογικά σπήλαια του 19ου αιώνα, προτείνει τα σχήματα των εθνικοποιήσεων, κρατικοποιήσεων ή επανα-κρατικοποιήσεων, τα οποία απέτυχαν παταγωδώς τόσο στις πρώην κομμουνιστικές χώρες όσο και στη χρεοκοπημένη Ελλάδα.

Πράγματι, η νεοελληνική εμπειρία και πράξη έδειξε πως τα διορισμένα διοικητικά συμβούλια των κρατικών οργανισμών, επιχειρήσεων και εταιρειών έχουν πλήρως αποτύχει. Ολες οι κρατικές επιχειρήσεις είχαν και έχουν μεγάλα ελλείμματα, προβλήματα διαχείρισης και ανανέωσης.

Ο ΟΣΕ λ.χ. αποτελούσε και αποτελεί την πιο ζημιογόνο ΔΕΚΟ της Ευρώπης με έλλειμμα 10 δισ. ευρώ. Τα προβλήματα οφείλονται σε κακοδιαχείριση, σκανδαλώδεις προμήθειες, ανεξέλεγκτες δαπάνες, πελατειακούς διορισμούς, υψηλούς μισθούς.

Σημαντικές απώλειες της τάξεως αρκετών εκατ. ευρώ προήλθαν από τις χαριστικές αναθέσεις των αποθηκών του Οργανισμού σε ιδιώτες αντί ευτελούς ποσού. Τα ίδια λίγο-πολύ ισχύουν και για τις άλλες κρατικές επιχειρήσεις και ΔΕΚΟ, που σημειωτέον ήταν μονοπωλιακές.

Οι κρατικοδίαιτες συντεχνίες ζουν και βασιλεύουν με προκλητικά προνόμια, προσπαθούν να αλληλοϋποστηριχθούν και να σώσουν τα κεκτημένα, όπως απέδειξαν οι ποικίλες απεργίες των ΔΕΚΟ.

Ολες αυτές οι συντεχνίες μαζί με τις νέες που θα δημιουργηθούν από τις προτεινόμενες μελλοντικές κρατικοποιήσεις, τις οποίες υποστηρίζει η Αριστερά, απεργάζονται ζοφερότερη εικόνα για την κατάσταση των κρατικών επιχειρήσεων, για το χρέος και το δημοσιονομικό έλλειμμα εις βάρος του δημόσιου ταμείου και της κοινωνίας, όπως έγινε εν Ελλάδι στις προηγούμενες δεκαετίες.

Το μείζον πρόβλημα με τις κρατικές επιχειρήσεις είναι ότι δεν είναι ουσιαστικώς δημόσιες, δεν εξυπηρετούν το κοινό συμφέρον, αλλά το ιδιωτικό των συντεχνιών, των συνδικαλιστών, των διαπλεκόμενων ιδιωτικών προμηθευτών, εργολάβων και συνεργατών. Αυτό επιτυγχάνεται μέσω της πανίσχυρης διαφθοράς, του πελατειασμού και του κομματισμού, που επιφέρουν έτσι μια άτυπη ιδιωτικοποίηση του κράτους.

Από την άλλη, οι υπερκομματικές αξιοκρατικές διοικήσεις σε κρατικές επιχειρήσεις είναι αδύνατον να υπάρξουν μέσα σε ένα κομματοκρατούμενο, διεφθαρμένο, πελατειακό σύστημα, όπως το νεοελληνικό.

Οι προτάσεις για κρατικοποιήσεις και επανακρατικοποιήσεις είναι καταδικασμένες σε αποτυχία, διότι αφενός αφήνουν απέξω την κοινωνία, και αφετέρου δεν αποβλέπουν σε ένα δημοκρατικό πολίτευμα, αλλά σε έναν «κρατικό καπιταλισμό», παρόμοιου τύπου με αυτόν της πρώην κομμουνιστικής Ρωσίας και των άλλων ανατολικών χωρών.

Οι προτάσεις συνεπώς της Αριστεράς συγκαλύπτουν τα μείζονα προβλήματα, τις κυρίαρχες λογικές, ιδεολογίες και πρακτικές του πολιτικού συστήματος που οδήγησαν στον γκρεμό.

Αυτές οι προτάσεις σημαίνουν την απουσία ρεαλιστικού οράματος, δημοκρατικών θεσμικών στόχων και αλλαγών - δεν οδηγούν πουθενά. Η απουσία αυτή, εκ γενετής χαρακτηριστικό της Αριστεράς, εξηγείται από το γεγονός πως οι απαιτούμενες πολιτειακές αλλαγές δεν αποτελούν στόχους της, διότι στρέφονται κατά της εξουσίας της και των ιδεολογικών συμφερόντων της.

Οι οικονομικές προτάσεις, αποκομμένες από το πολιτικό, αξιακό και κοινωνικό πλαίσιο που δημιουργεί τα προβλήματα, είναι τυφλές, διότι αναπαράγουν από μια άλλη πλευρά τον οικονομισμό -την προτεραιότητα της οικονομίας-, αρνητικό κατάλοιπο τόσο της φιλελεύθερης όσο και της μαρξικής κληρονομιάς. Η προτεραιότητα αυτή είναι από τους πρωταρχικούς παράγοντες που οδήγησαν στη σημερινή αδιέξοδη κατάσταση.

Επομένως το δίλημμα «ιδιώτες ή κράτος;» είναι ψευδοδίλημμα, διότι υπάρχει και η τρίτη δυνατότητα, ο τρίτος δρόμος: η συμμετοχή της κοινωνίας. Με το ξέσπασμα της χρεοκοπίας και ιδίως με το κίνημα των πλατειών το 2011 αναδύθηκαν νέα κοινωνικά εγχειρήματα: συλλογικές ιδιοκτησίες, εταιρικές ενώσεις, αυτοδιαχείριση, κοινωνική αλληλέγγυα οικονομία, συνεργατικά δίκτυα, συνεταιρισμοί και διαχειρίσεις από τα κάτω.

Είναι γνωστό πια πως το κοινωνικό σύνολο δεν ωφελείται από κρατικές ή ιδιωτικές εταιρείες, αλλά μόνο από το ίδιο το κοινωνικό σύνολο. Ο μόνος δρόμος είναι η κοινωνική συμμετοχή και ο κοινωνικός έλεγχος. Αυτό σημαίνει ουσιαστική κοινωνικοποίηση.

Ο όρος χρησιμοποιήθηκε παλιά από σοσιαλιστικά και κομμουνιστικά κόμματα και καθεστώτα, τα οποία τον εξευτέλισαν, διότι ουσιαστικά ήταν κρατικοποίηση και κομματικοποίηση. Ομως το κράτος και το κόμμα ουδόλως ταυτίζονται με την κοινωνία και το κοινό αγαθό.

Ο στόχος ενός δημοκρατικού κινήματος και μιας δημοκρατικής κοινωνίας είναι η κοινωνική συμμετοχή και ο κοινωνικός έλεγχος σε όλους τους κοινωνικούς, οικονομικούς και πολιτικούς τομείς.

*Διδάκτωρ Φιλοσοφίας, συγγραφέας

   

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Σαράντα χρόνια από τη «Φαντασιακή θέσμιση της κοινωνίας»
Η «Φαντασιακή θέσμιση της κοινωνίας», που καθιέρωσε τον συγγραφέα της Κορνήλιο Καστοριάδη ως έναν μεγάλο στοχαστή, είναι από τα σημαντικότερα φιλοσοφικά έργα του 20ού αιώνα. Οταν κυκλοφόρησε (1975)...
Σαράντα χρόνια από τη «Φαντασιακή θέσμιση της κοινωνίας»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η πολιτική χωρίς ειδικούς
Στην αντίληψη και την πρακτική της δημοκρατίας ενυπάρχει μία βασική ιδέα που έχει παραγνωριστεί, αποσιωπηθεί και συγκαλυφθεί. Είναι η αντίληψη περί πολιτικής: στα πολιτικά ζητήματα της κοινότητας, στα ζητήματα...
Η πολιτική χωρίς ειδικούς
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ήρθε η ώρα να αλλάξουν οι συντελεστές επηρεασμού των εξελίξεων
Η μεγάλη και πρωτοφανής -για τα συνηθισμένα μέτρα του συγκεκριμένου κομματικού οργανισμού- συμμετοχή στις κυριακάτικες εκλογικές διεργασίες στον ΣΥΡΙΖΑ έχει θετικές προεκτάσεις, που απλώνονται σε δύο...
Ήρθε η ώρα να αλλάξουν οι συντελεστές επηρεασμού των εξελίξεων
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ενα νέο κοινωνικό συμβόλαιο είναι δυνατό;
Ενα νέο κοινωνικό συμβόλαιο είναι δυνατό με τους όρους αυτούς; Είναι δυνατή αυτή η πρωταρχική συνθήκη που θα ξαναφέρει τον λαό στον κυρίαρχο ρόλο του ρυθμιστή, αντί γι’ αυτόν του καταναλωτή των κυβερνητικών...
Ενα νέο κοινωνικό συμβόλαιο είναι δυνατό;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Φωνές για μια καλύτερη κοινωνία
Είδαμε τη σοσιαλδημοκρατία να ξαναπνίγεται στην κενολόγα συνθηματολογία της. Είδαμε το Σύνταγμα να γίνεται όχημα από τις μιλίτσιες των διακηρυγμένων εχθρών του. Είδαμε τις γυναικοκτονίες να συνεχίζονται....
Φωνές για μια καλύτερη κοινωνία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πανδημία και πολιτική
Αυτά τα γενικά και κεντρικά προβλήματα, η επανάκτηση των κοινών αγαθών που αφορούν όλη την κοινωνία, κυρίως το επίκαιρο πρόβλημα της ταλαιπωρημένης και απαξιωμένης Δημόσιας Υγείας, είναι αδύνατον να λυθούν με...
Πανδημία και πολιτική

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας