• Αθήνα
    Αραιές νεφώσεις
    20°C 17.6°C / 22.4°C
    2 BF
    55%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 18.6°C / 22.4°C
    2 BF
    41%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    23°C 20.7°C / 24.3°C
    3 BF
    53%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.9°C / 18.9°C
    2 BF
    63%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.9°C / 20.2°C
    3 BF
    45%
  • Βέροια
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 18.6°C / 21.8°C
    2 BF
    52%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 16.4°C / 17.3°C
    0 BF
    42%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.2°C / 22.6°C
    1 BF
    47%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    21°C 19.9°C / 24.8°C
    4 BF
    64%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 19.9°C / 19.9°C
    3 BF
    68%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 19.9°C / 21.3°C
    5 BF
    60%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 16.2°C / 18.6°C
    0 BF
    82%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 21.9°C / 21.9°C
    2 BF
    60%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 19.5°C / 19.9°C
    3 BF
    49%
  • Λαμία
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 17.8°C / 20.0°C
    2 BF
    100%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 22.8°C / 24.8°C
    3 BF
    55%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 17.8°C / 22.7°C
    2 BF
    61%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 17.7°C / 18.3°C
    1 BF
    64%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    21°C 19.3°C / 22.5°C
    2 BF
    49%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    17°C 16.8°C / 16.8°C
    1 BF
    51%

Οι «νέες χώρες»

  • A-
  • A+

Στην ιστορία του ελληνικού κράτους με τον όρο «νέες χώρες» περιγράφονταν οι περιοχές που προστέθηκαν στη μικρή ανεξάρτητη Ελλάδα, όπως τη δημιούργησαν, ανεξάρτητη, οι συνθήκες του 1830.

Ο όρος αναφέρεται κυρίως στις ζώνες όπου επεκτάθηκε η χώρα στη θυελλώδη δεκαετία 1912-1922 –την Κρήτη, την Ηπειρο, τη Μακεδονία, τη Θράκη.

Προσκτήσεις που τελικά προσδιόρισαν τα όρια της Ελλάδας, των Ελλήνων και του Ελληνισμού όπως σχεδόν τα γνωρίζουμε σήμερα.

Εκτοτε μόνο τα Δωδεκάνησα προστέθηκαν, στα 1947, στη δεδομένη πλέον ελληνική επικράτεια.

Η τελευταία πήρε τότε και το τελικό της μέγεθος, τα 131.957 τετραγωνικά χιλιόμετρα, όπως πιστοποιούν οι μετρήσεις.

Τα πολύ πρόσφατα χρόνια όμως η έννοια της επικράτειας έχει σημαντικά αλλάξει.

Οι αλλαγές οφείλονται σε έναν συνδυασμό τεχνολογικών εξελίξεων, οικονομικών δυνατοτήτων και αναγκών ή και γεωπολιτικών συνθηκών.

Οι νέες τεχνολογικές δυνατότητες μετέτρεψαν τους βυθούς των θαλασσών, στις υφαλοκρηπίδες ή και πέρα από αυτές, σε πεδία εκμεταλλεύσιμα ως προς τους φυσικούς πόρους που κρύβονται στα σπλάχνα τους, σε βαθμό περίπου αντίστοιχο με αυτό που ώς τώρα συνέβαινε στη στεριά.

Η εκμετάλλευση του υπεδάφους σε βυθούς που βρίσκονται εκατοντάδες μέτρα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας δεν αποτελεί πλέον τεχνικό άβατο, ειδικά εάν πρόκειται για την αξιοποίηση ενεργειακών κοιτασμάτων –πετρελαίου ή φυσικού αερίου.

Είναι γνωστό ότι η δίψα των σύγχρονων οικονομιών για φυσικούς πόρους αυτής της κατηγορίας ολοένα και αυξάνει όπως και, συνακόλουθα, εντείνονται οι ανταγωνισμοί που αρθρώνονται γύρω από τους ίδιους πόρους.

Η Ελλάδα είναι ευνοημένο μέρος αυτών των εξελίξεων.

Η παλαιά περιγραφή «περικλείεται από θάλασσα» έχει πλέον μεταστραφεί στο αντίθετό της: ανοίγεται, επεκτείνεται στη θάλασσα.

Η έννοια του επεκτείνεται είναι κάτι περισσότερο από ουσιαστική.

Η χώρα έχει –μετά την Γ’ σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας του 1982– αποκτήσει κυριαρχικά, στην οικονομική τους διάσταση, δικαιώματα σε 506.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα, σε μια έκταση δηλαδή υπερτριπλάσια της χερσαίας αντίστοιχης.

Εάν αθροίσουμε τη δεύτερη με την πρώτη, τότε το ελληνικό κράτος έχει πλέον δικαιώματα εκμετάλλευσης και νομής σε 640.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα, έκταση ίση με εκείνη της Γαλλίας ομού μετά των «αποικιών» και σαφώς μεγαλύτερη της αντίστοιχης της Γερμανίας ή της Ισπανίας.

Η θαλάσσια επικράτεια της Ελλάδας εκτείνεται στο ένα πέμπτο της συνολικής έκτασης της Μεσογείου, γεγονός που επιπλέον της προσδίδει καίρια πολιτική και στρατηγική αξία.

Καμία Μεγάλη Ιδέα του παρελθόντος δεν επρόκειτο να οδηγήσει σε τέτοιου μεγέθους επικράτεια.

Ετούτες όμως οι «νέες χώρες» που η ιστορία του εικοστού πρώτου αιώνα πρόσθεσε στο ελληνικό κράτος έχουν μπροστά τους προβλήματα πολλαπλάσια ίσως εκείνων που αντιμετώπισε η απόπειρα υλοποίησης της Μεγάλης Ιδέας, εκατό χρόνια νωρίτερα.

Πρόκειται για βυθό, θάλασσα και αέρα των οποίων η πολιτική και οικονομική διεκδίκηση και αξιοποίηση παρουσιάζεται ολότελα δυσανάλογη με τις συνθήκες στις οποίες βρίσκεται σήμερα η κατά τα άλλα τυχερή και ευνοημένη ημών χώρα.

Η οικονομική αξιοποίηση των βυθών απαιτεί κεφάλαια και τεχνογνωσία.

Η παρούσα κατάσταση της χώρας δεν εξασφαλίζει ούτε το ένα ούτε το άλλο.

Ανοίγει λοιπόν τον δρόμο –και την όρεξη– σε πλήθος ενεργειακούς καπιταλιστικούς κολοσσούς οι οποίοι όχι μόνο θα καρπωθούν το μεγαλύτερο μέρος των κερδών –σε βάρος των αναγκών της χώρας και του λαού της– αλλά επιπλέον, με τους μεταξύ τους ανταγωνισμούς, θα αποσταθεροποιήσουν την όποια «εθνική» κυριαρχία επί των ζωνών αυτών.

Αυτό που θα απομείνει για τη χώρα και τους κατοίκους της είναι μια συνεχής αστάθεια και οι συνακόλουθες απειλές.

Οι απειλές –ορατές στους εξωτερικούς παρατηρητές ακόμα και σήμερα– συνοδεύουν επίσης τη διαδικασία πολιτικής διασφάλισης αυτών των σύγχρονων «νέων χωρών».

Πρόκειται για μια τεράστια έκταση και η διασφάλισή της απαιτεί μέσα και κόστος.

Η προάσπιση βυθού, θάλασσας και αέρα προϋποθέτει πολύ ακριβές επενδύσεις στον τομέα της άμυνας –ναυτικούς και αεροπορικούς στόλους.

Η εξασφάλιση των μέσων αυτών μέσα στα απίστευτα πολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά αδιέξοδα στα οποία έχουν παγιδεύσει τη χώρα και τον λαό της οι πολιτικές επιλογές του ελληνικού καπιταλισμού φαίνεται μάλλον απίθανη προοπτική.

Ως φτωχό υποκατάστατο της αδυναμίας αυτής επιλέγονται πολιτικές πρόσδεσης σε ισχυρούς και υποτιθέμενους ισχυρούς με την προσδοκία ότι ίσως το έλεός τους ευνοήσει τη χώρα μας.

Η προ ημερών δημοσιοποιημένη και μη διαψευσμένη είδηση ότι η Ελλάδα, σε αντάλλαγμα των συνεχών παραχωρήσεων κυριαρχίας στη βάση της Σούδας, κέρδισε (!) το «δικαίωμα» (!) της συμμετοχής μιας φρεγάτας στη συνοδεία ενός αμερικανικού αεροπλανοφόρου, δείχνει την ποιότητα και το εύρος του ραγιαδισμού που γεννά ετούτη η πολιτική.

Παραμένει πάντως αμείωτη η σχιζοφρένεια του ελληνικού καπιταλισμού στην εθνικιστική του έκφραση.

Ο διαρκής θρήνος για «χαμένες πατρίδες» που δεν έγιναν ποτέ «νέες χώρες» έχει σταθερό παρονομαστή τη δραματική απεμπόληση των δικαιωμάτων πάνω στις «νέες χώρες» τού σήμερα που η γεωγραφία και η συγκυρία εξασφάλισαν για την πατρίδα μας.

*καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας του ΑΠΘ

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Είκοσι ένας αιώνες υποδούλωσης
Στην «Εφ.Συν.» 22/4/2021 δημοσιεύσατε κείμενο του κ. Κώστα Ζουράρι που «απαντούσε» σε προηγούμενο κείμενό μου στην ίδια εφημερίδα. Ομως ο συγγραφέας στηρίζεται σε μια παρεξήγηση, αφού εξέλαβε τη δουλεία υπό τη...
Είκοσι ένας αιώνες υποδούλωσης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ρωμανία-«Βυζάντιο»: χίλια χρόνια «κοινήν τε καὶ Ἑλλάδα»!
Εὐκρινῶ ἐξελέγχων τὸν ἀντιρρητικὸν τοῦ συναδέλφου Γ. Ν. Οἰκονόμου, γιὰ τὸ ἀριστοτέλειον μου «καθ’ ἕκαστον» περὶ πολιτεύματος τῆς Ρωμανίας.
Ρωμανία-«Βυζάντιο»: χίλια χρόνια «κοινήν τε καὶ Ἑλλάδα»!
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τι ήξερε ο δημοσιογράφος;
Πρώτος δημοσιογράφος-θύμα στα ελληνικά χώματα καταγράφεται, το 1878, ο ανταποκριτής των Times του Λονδίνου Τσαρλς Ογλ, για τον θάνατο του οποίου υπάρχουν δύο εκδοχές: ότι σκοτώθηκε κατά τη διάρκεια μάχης στο...
Τι ήξερε ο δημοσιογράφος;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η πρώτη μεγάλη απεργία...
Το κράτος φυσικά υποστήριξε την πολυεθνική κι όχι τους ίδιους τους υπηκόους του. Αλίμονο! Ακόμη κι όταν δεν υπάρχουν μετανάστες εργάτες, υπάρχουν οι ντόπιοι, αφού ξέρεις Ιστορία ή μπορείς να επιλέξεις να τη...
Η πρώτη μεγάλη απεργία...
ΑΠΟΨΕΙΣ
Εθνικές διαχρονικές αγορές
Από τα δάνεια που συνήψε η Ελλάδα τα πρώτα χρόνια της Επανάστασης του 1821 η ελληνική κυβέρνηση έλαβε πολύ μικρό μέρος από την ονομαστική τους αξία. Αλλά και από τα 14 πλοία που παραγγέλθηκαν στη χώρα μας...
Εθνικές διαχρονικές αγορές
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κιμάς γαρίδας και... 1821
Για τα διακόσια χρόνια από το 1821 το μόνο εξεζητημένο έδεσμα που απόλαυσαν οι υψηλοί προσκεκλημένοι (και απόγονοι) των προστάτιδων δυνάμεων είναι ο κιμάς γαρίδας! Κατά τα άλλα, το μενού περιελάμβανε ταπεινά...
Κιμάς γαρίδας και... 1821

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας