Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η οικονομική διακυβέρνηση στην ευρωζώνη

Η οικονομική διακυβέρνηση στην ευρωζώνη

  • A-
  • A+

Eχει καταστεί κοινός τόπος για ευρωπαϊστές, αντιευρωπαϊστές και ευρωσκεπτικιστές η αντίληψη ότι τα ευρωπαϊκά πολιτικά πράγματα εδώ και δεκαετίες βρίσκονται σε καθεστώς στασιμότητας.

Οι πολιτικοί ηγέτες των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ενωσης και ειδικότερα της ευρωζώνης ούτε σχεδιάζουν, ούτε προγραμματίζουν, αλλά απλώς διαχειρίζονται την ευρωπαϊκή κρίση, η οποία καθίσταται βαθύτερη.

Ο κορυφαίος φιλόσοφος και διανοούμενος της εποχής μας Γιούργκεν Χάμπερμας σε πρόσφατη δημόσια παρέμβασή του στη συζήτηση που συντόνισε στο Βερολίνο ανάμεσα στον Εμανουέλ Μακρόν και τον Ζίγκμαρ Γκάμπριελ, η οποία δημοσιεύτηκε στην «Εφημερίδα των Συντακτών», τόνισε με έμφαση ότι οι πολιτικοί ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ενωσης δεν έχουν σχέδιο για την Ευρώπη.

Ισως χρειάζεται να προχωρήσουμε ένα βήμα παραπέρα και να διαπιστώσουμε ότι το χάσμα ανάμεσα στις ηγετικές ομάδες και τους πολίτες σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή επικράτεια βαθαίνει.

Δεν έχουμε να κάνουμε με διαφορετικούς προσανατολισμούς, αλλά με ριζικά διαφορετικές αντιλήψεις και ιδέες για τη δομή και τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

Ο πολιτικός σκεπτικισμός του προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Γιούνκερ, είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα πολιτικής αδυναμίας της Ευρωπαϊκής Ενωσης ως οντότητας να αναστοχαστεί τον εαυτό της και να σχεδιάσει το μέλλον της.

Τα 60 χρόνια από τη Συνθήκη της Ρώμης έχουν παρέλθει και οι απολογισμοί για τις πολιτικές κατακτήσεις μπορούν να διατυπωθούν.

Το μείζον ζητούμενο στην πολιτική συγκυρία στην οποία βρισκόμαστε έγκειται στο πώς μπορεί η ευρωζώνη να βγει από το αδιέξοδο, στο οποίο η ίδια βυθίστηκε με τις επιλογές και τις αποφάσεις της.

Ενα είναι το λάθος, το οποίο έχει χαρακτηριστεί και δομικό ή κατασκευαστικό της ευρωζώνης: προηγήθηκε η εισαγωγή του κοινού νομίσματος (του ευρώ) αντί να υιοθετηθεί στοιχειωδώς μια κοινή οικονομική πολιτική των κρατών-μελών.

Ολοι οι ειδικοί επιστήμονες (οικονομολόγοι), οι φιλόσοφοι, οι στοχαστές εξακολουθούν να τονίζουν ότι η νομισματική ένωση χωρίς τη στοιχειώδη οικονομική ένωση συνιστά μείζον πολιτικό λάθος.

Σ’ αυτόν τον παράγοντα θα πρέπει να αναζητήσουμε τις στρεβλώσεις και τις παθογένειες της ευρωζώνης, η οποία λειτουργεί αποκλειστικά και μόνο ως νομισματική ένωση σε οικονομίες των οποίων οι ανομοιογένειες είναι δεδομένες και αγεφύρωτες.

Η αξία του νομίσματος ευρώ δεν είναι η ίδια στις ανομοιογενείς οικονομίες της ευρωζώνης.

Εφτασε η ώρα οι ηγετικές ομάδες της Ευρωπαϊκής Ενωσης να διορθώσουν το κατασκευαστικό λάθος της ευρωζώνης και να κάνουν το αποφασιστικό και γενναίο πολιτικό βήμα προς τα εμπρός.

Και αυτό δεν είναι άλλο από τη θεσμοθέτηση της οικονομικής διακυβέρνησης στην ευρωζώνη.

O υποψήφιος πρόεδρος στη Γαλλία, Εμανουέλ Μακρόν, έχει εντάξει στο προεκλογικό πολιτικό πρόγραμμά του την ιδέα της ευρωπαϊκής οικονομικής διακυβέρνησης.

Χρειάζεται τώρα να ξεκινήσουν οι διαβουλεύσεις και να διαμορφωθούν οι πολιτικές συνθήκες για τη θεσμοθέτηση αυτής της ιδέας, της οποίας οι πολιτικοί στόχοι ανταποκρίνονται πλήρως στο ευρωπαϊκό όραμα στη βραχυπρόθεσμη προοπτική της επόμενης δεκαετίας.

Ας εξετάσουμε τώρα τι σημαίνει η οικονομική διακυβέρνηση στην ευρωζώνη κατά περιεχόμενο: σημαίνει τη δημιουργία ενός κοινού υπουργείου Οικονομικών για όλα τα κράτη-μέλη της ευρωζώνης, το οποίο αναλαμβάνει να ασκεί, κατά το πρότυπο του υπουργείου Οικονομικών του εθνικού κράτους, την κοινή οικονομική πολιτική είτε στο σύνολό της είτε σε επιμέρους τομείς.

Στο σημείο αυτό κρίνεται απαραίτητο να διευκρινιστεί ότι οι επιμέρους τομείς της συνολικής οικονομικής πολιτικής είναι πολλοί ( φορολογική πολιτική, πολιτική απασχόλησης, πολιτική χρέους ).

Στον σχεδιασμό των ηγετών, οι οποίοι έχουν την πολιτική βούληση να προχωρήσουν στο πρώτο και αποφασιστικό βήμα, θα περιλαμβάνονται τα στάδια και οι φάσεις για τις επιμέρους οικονομικές πολιτικές.

Εννοείται πως η δημιουργία ενός ευρωπαϊκού υπουργείου Οικονομικών, το οποίο θα ασκεί τη συνολική οικονομική πολιτική, είναι ανέφικτη.

Εκείνο όμως που αποτελεί επιτακτική ανάγκη είναι η πολιτική πρωτοβουλία που θα μας βγάλει από τη στασιμότητα.

Εξίσου σημαντικό είναι να τεθούν όποιοι τελικά τομείς της οικονομικής πολιτικής αποτελέσουν τον κοινό πυρήνα της ευρωπαϊκής δράσης υπό τον έλεγχο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Και στο σημείο αυτό το αίτημα της δημοκρατικής νομιμοποίησης ικανοποιείται, στον βαθμό που κοινές οικονομικές δράσεις των κρατών-μελών της ευρωζώνης ελέγχονται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Συνοψίζοντας για το ζήτημα της οικονομικής διακυβέρνησης στην ευρωζώνη να σημειωθούν τα εξής: πρώτον, σημασία δεν έχουν οι τεχνικές λεπτομέρειες, οι οποίες αναφέρονται στη θεσμοθέτησή της, αλλά εκείνο που πρωτεύει έχει να κάνει με την πολιτική βούληση των ηγετών της Ευρωπαϊκής Ενωσης να ξεπεράσουν τα αδιέξοδα που οι ίδιοι δημιούργησαν με τη νομισματική ένωση και, δεύτερον, η προτεινόμενη στοιχειώδης οικονομική ένωση αφενός διορθώνει το δομικό λάθος της ευρωζώνης, αφετέρου (πράγμα που είναι και το σημαντικότερο) εντάσσεται στην προοπτική της πολιτικής ένωσης των ευρωπαϊκών κρατών μακροπρόθεσμα.

*καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

ΑΠΟΨΕΙΣ
Στο σαλόνι του «Τιτανικού»
Οπου και όποτε και να καταλήξουν οι 27 της Ε.Ε. ως προς τη στήριξη της επανεκκίνησης της οικονομίας την επόμενη μέρα της πανδημίας, θα πρόκειται για έναν συμβιβασμό με ολιγόμηνο ορίζοντα.
Στο σαλόνι του «Τιτανικού»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η Ιταλία και το ευρώ
Οι ισχυροί έχουν επιλέξει να εμφανίσουν τη σύγκρουση της ιταλικής κυβέρνησης με το Βερολίνο, το Παρίσι και το διευθυντήριο των Βρυξελλών ως μία αντιπαράθεση μεταξύ λαϊκιστών και ευρωπαϊστών. Μια βολική...
Η Ιταλία και το ευρώ
ΑΠΟΨΕΙΣ
Προκλήσεις των καιρών, μικρές και μεγάλες
Για τη νομισματική ένωση, οι προτάσεις από τον «γαλλογερμανικό άξονα» δεν είναι αυτές που θα έπρεπε: η μετατροπή του ESM σε «Ευρωπαϊκό Νομισματικό Ταμείο» και η εισαγωγή ενός «επενδυτικού» προϋπολογισμού στη...
Προκλήσεις των καιρών, μικρές και μεγάλες
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τι είδους νόμισμα είναι το ευρώ;
Μπορεί το ευρώ, ένα ιδιότυπο τεχνοκρατικό νόμισμα, να λειτουργήσει κατά τις επόμενες δεκαετίες στην Ευρώπη, εάν η ίδια η Ευρώπη ως οντότητα δεν μετασχηματιστεί; Το ερώτημα είναι υπαρξιακό για την ίδια την...
Τι είδους νόμισμα είναι το ευρώ;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Γιατί το Brexit;
Πώς είναι δυνατόν η ηττημένη των δύο παγκοσμίων πολέμων Γερμανία, η οποία καταστράφηκε ολοσχερώς ισάριθμες φορές, να έχει αναδειχτεί μέσα σε λίγες δεκαετίες, αναίμακτα, σε ηγεμονεύουσα χώρα της Ευρώπης, ενώ η...
Γιατί το Brexit;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η απάντηση στο δίλημμα €υρώ ή Δραχμή είναι Δυαδικό €υρώ (Μέρος 3ο)
Η συγκεκριμένη νομισματική πρόταση διευκολύνει τη σύγκλιση των οικονομιών, αλλά παράλληλα θα πρέπει να υπάρξουν και παράλληλες κινήσεις οι οποίες να συνοδεύουν τη νομισματική μετάβαση, προκειμένου αυτή να...
Η απάντηση στο δίλημμα €υρώ ή Δραχμή είναι Δυαδικό €υρώ (Μέρος 3ο)

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας