• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    31°C 29.4°C / 32.3°C
    4 BF
    39%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    29°C 27.5°C / 30.8°C
    5 BF
    40%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    33°C 31.0°C / 33.7°C
    2 BF
    39%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 27.9°C / 27.9°C
    1 BF
    47%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 27.9°C / 28.0°C
    3 BF
    54%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.0°C / 31.0°C
    3 BF
    44%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    23°C 23.4°C / 25.9°C
    3 BF
    38%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    32°C 31.8°C / 31.8°C
    1 BF
    32%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    29°C 28.8°C / 32.7°C
    3 BF
    43%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.9°C / 28.5°C
    3 BF
    57%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    30°C 28.8°C / 30.4°C
    4 BF
    32%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    27°C 27.3°C / 27.3°C
    4 BF
    69%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    30°C 29.9°C / 29.9°C
    0 BF
    58%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    29°C 29.0°C / 29.0°C
    0 BF
    30%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    30°C 28.9°C / 31.0°C
    2 BF
    40%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    27°C 27.1°C / 27.8°C
    4 BF
    49%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    30°C 29.9°C / 32.5°C
    3 BF
    27%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 27.3°C / 28.8°C
    3 BF
    54%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    28°C 28.1°C / 30.1°C
    3 BF
    46%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    26°C 26.3°C / 26.3°C
    1 BF
    45%
EUROKINISSI/ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΝΤΑΡΙΝΗΣ

Γνωμικών διαχρονική σοφία

  • A-
  • A+

Κατά τον Αριστοτέλη, «μία γαρ χελιδών έαρ ου ποιεί, ουδέ μία ημέρα» («Ηθικά Νικομάχεια», 1098a 19).

Τόσο παλιό είναι το σημερινό γνωμικό (ακόμη και από την εποχή του Αισώπου) ότι ένα χελιδόνι δεν φέρνει την άνοιξη.

Συνεχίζω με το αρχαίο γνωμικό –που επιζεί επίσης ώς τις μέρες μας και αναφέρεται στο έργο του Αισχύλου «Αγαμέμνων»– «πάθει μάθος», δηλαδή, σύμφωνα με τη σημερινή λαϊκή σοφία, «παθός μαθός», που σημαίνει ότι θα πρέπει να μαθαίνουμε από τα παθήματά μας, υποταγμένοι σε έναν πανάρχαιο θεϊκό νόμο φρονηματισμού.

Τα αποφθέγματα αυτά δεν τα παρέθεσα μόνο για τη διαχρονική τους παρουσία, ενδεικτική της ελληνικής πολιτισμικής μας συνέχειας.

Πολύ περισσότερο, θα ήθελα εδώ να συνδέσω τη σοφία αυτών των γνωμικών με σύγχρονες βιωματικές μας επιλογές, στο πλαίσιο αναζήτησης της προσωπικής μας ευτυχίας, αλλά και με σύγχρονες πτυχές των πολιτικών μας πραγμάτων.

Πράγματι, το αποφθεγματικό απόσπασμα του Αριστοτέλη, που προανέφερα, αποσκοπούσε τελεολογικά στην ανάδειξη της βασικής προϋπόθεσης για την επίτευξη της ανθρώπινης ευδαιμονίας.

Με την αναφορά του στο ένα χελιδόνι που δεν φέρνει την άνοιξη ούτε για μια μέρα, ο Αριστοτέλης εννοεί ότι η ενέργεια της ψυχής θα πρέπει να συμφωνεί με την αρετή σε ολόκληρη τη ζωή μας για να γίνουμε ευδαίμονες και ότι η ευδαιμονία αυτή δεν θα ήταν δυνατή αν η συμφωνία ψυχής και αρετής κρατούσε ένα μικρό μόνο χρονικό διάστημα ή μία μόνο μέρα.

Η τήρηση αυτής της προϋπόθεσης, και μάλιστα για το διάστημα μιας ολόκληρης ζωής, προσκρούει, ιδιαίτερα στις μέρες μας, σε τεράστιες δυσκολίες, τόσο σε θεωρητικό όσο και σε πρακτικό επίπεδο.

Πώς θα μπορούσε άραγε ο σημερινός, κατακερματισμένος, παραπλανημένος και αγοραία προσανατολισμένος άνθρωπος –που βιώνει όλα τα θετικά αλλά και τα ιδιαιτέρως αρνητικά επακόλουθα της «ταχυκουλτούρας», η οποία τεχνηέντως και πλήρως αντιδημοκρατικά του επιβάλλεται στην ιδιωτική όσο και στη δημόσια παρουσία του, από το διαδίκτυο, τα ΜΜΕ και την τεχνοκρατικά δομημένη κοινωνία (που συνεχώς τον καλεί σε εγρήγορση και προσαρμογή)– να οικοδομήσει, μέσα στην αγχώδη και καταπιεστική καθημερινή ανασφάλεια, μια στέρεη, ουσιαστική κοσμοαντίληψη, που απαιτεί χρόνο, ηρεμία και προσωπική εσωτερική εργασία και προσπάθεια;

Πώς θα μπορούσε να βρει τον χρόνο για την αναζήτηση της αρετής, την εντύπωσή της στην ψυχή του και τη συνεχή και ουσιαστική κατοχή της;

Πώς θα κατόρθωνε, μέσα στην καθημερινή του αγωνία και βιασύνη, να αναγνωρίσει όλες εκείνες τις πνευματικές πηγές και αξίες που θα του επέτρεπαν να κατανοήσει την πολυδιάστατη αξία της πραγματικότητας και να αναζητήσει την ευτυχία του όχι μόνο στο εφήμερο, στο ένα και συχνά ομοιότροπα επαναλαμβανόμενο συμβάν, αλλά πολύ περισσότερο σε ό,τι θα μπορέσει να νοηματοδοτήσει ολόκληρη τη ζωή του σε βάθος χρόνου και ουσιαστικά;

Αλλά ερχόμενοι και στην πολιτική μας ιστορία και στο αισχύλειας προέλευσης «παθός μαθός», πόσα λίγα, πράγματι, κατορθώσαμε να μάθουμε από τα τόσα πολιτικά μας λάθη στο διάβα της Ιστορίας μας και, αντιθέτως, πώς κατορθώναμε, μαθαίνοντας από τα παθήματά μας, να ομονοούμε και να μεγαλουργούμε;

Τι είναι άραγε αυτό που άλλες χώρες τις οδηγεί –όχι μόνο με την παραμικρή δυσλειτουργία, δυσχέρεια ή απόκλιση από τους αναμενόμενους οικονομικούς δείκτες, αλλά και με την πλήρη απουσία εξωτερικών κινδύνων– στην ομόνοια και την εθνική συνεννόηση;

Και τι συγκριτικά με τα παραπάνω –και σε πλήρη αντιστροφή για τις υπάρχουσες εσωτερικές και εξωτερικές συνθήκες, αναφορικά με τη χώρα μας, που κινδυνεύει να αφανιστεί πλήρως– είναι αυτό που εμποδίζει τη σημερινή αντιπολίτευση να αναλογιστεί και τις δικές της ευθύνες, να παραδειγματιστεί από τις τόσες, ιστορικά καταγεγραμμένες, συμφορές που βίωσε η χώρα, λόγω διχόνοιας και αρρωστημένων πολιτικών εγωισμών και οπορτουνισμών, να στηρίξει τις κυβερνητικές πρωτοβουλίες και να προχωρήσουμε, μεταρρυθμιστικά, δημιουργικά και όχι πάντως τεχνοκρατικά σε μια εθνική συνεννόηση, που με μια φωνή θα αντιτάξει, με αξιοπρέπεια και σεβασμό στην Ιστορία αυτού του λαού, το «ώς εδώ και μη παρέκει»;

Τα ερωτήματα αυτά δεν είναι ρητορικά, είναι εύλογα –αφού κάθε λογικά και στοιχειωδώς πολιτικά σκεπτόμενος άνθρωπος θα τα έθετε σίγουρα– και καθώς είναι ζωτικής σημασίας απαιτούν μια άμεση και έντιμη απάντηση.

Ας γίνει μία μόνο σχετική δημοσκόπηση, με ένα και μοναδικό ερώτημα, αυτό για μια πανεθνική πολιτική συνεννόηση, και πιστεύω πως θα καταγραφεί, στη συγκεκριμένη περίπτωση, μια σημαντική δυσαρμονία μεταξύ της στάσης του μεγαλύτερου μέρους της σημερινής αντιπολίτευσης και του λαού.

Ας περάσουμε τον κίνδυνο του αφανισμού μας και μετά, αν τόσο πια το θέλουμε, ας επιστρέψουμε στο γνώριμό μας «σπορ» της αλληλοϋπονόμευσης και του αλληλοσπαραγμού.

*καθηγητής Φιλοσοφίας της Τεχνοεπιστήμης στο Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών του ΠΤΔΕ του ΑΠΘ

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο κύκλος!
Ο ετήσιος κύκλος γέννησης-θανάτου των θεών ήταν καθαρτήριος και σωτήριος. Ολα τα δεινά, όλες οι συμφορές, όλες οι κρίσεις ακυρώνονταν με τον μηδενισμό του ιστορικού χρόνου που έκλεινε με τον θάνατο του Θεού...
Ο κύκλος!
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μνήμη και λήθη
Το βάρος των ερωτήσεων που η μνήμη (ιστορική ή προσωπική) φέρνει στο φως συχνά-πυκνά μας αφήνει άναυδους. Σήμερα είναι σχεδόν αδύνατο να μεταφέρουμε στον αναγνώστη μια κάποια μη συμβατική αλήθεια για ό,τι...
Μνήμη και λήθη
ΑΠΟΨΕΙΣ
Απέχω = λόγο και μέλλον δεν έχω
Οι εκλογές πλησιάζουν και, ως συνήθως, οι πολιτικές συζητήσεις και οι ανταλλαγές απόψεων για την κατάσταση και τις ενδεχόμενες εξελίξεις είναι μέρος της καθημερινότητάς μας. Ενα θέμα υπαρκτό και αμφιλεγόμενο...
Απέχω = λόγο και μέλλον δεν έχω
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κι όμως, υπάρχει ελπίδα για απελευθέρωση του ανθρώπου
Γεμάτη γεγονότα η σύγχρονη Ιστορία της χώρας μας και του κόσμου ολόκληρου. Το τέλος της Ιστορίας δεν ήρθε ποτέ. Αλλά πρέπει να δεχτούμε την απλή αλήθεια, που δεν τη στηρίζουν μόνο πολλοί διανοούμενοι αλλά και...
Κι όμως, υπάρχει ελπίδα για απελευθέρωση του ανθρώπου
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αριστερά και προσομοιώσεις
Τα επιτεύγματα της τεχνοεπιστήμης είναι σαν μια δεύτερη φύση. Ειδικά ο σημερινός κόσμος υποτάσσεται στην αναπαράσταση ενός εικονικού κόσμου.
Αριστερά και προσομοιώσεις
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ακτιβιστές της μνήμης και θεωρίες συνωμοσίας
Τον τελευταίο καιρό εμφανίστηκε μια νέα γενιά θεωριών συνωμοσίας. Τούτη τη φορά η Γερμανία θέλει να παρέμβει στην ελληνική εκπαίδευση και να παραχαράξει την Ιστορία που διδάσκονται οι ελληνόπαιδες αναφορικά με...
Ακτιβιστές της μνήμης και θεωρίες συνωμοσίας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας