Αθήνα, 36°C
Αθήνα
Αίθριος καιρός
36°C
37.6° 34.8°
5 BF
29%
Θεσσαλονίκη
Ελαφρές νεφώσεις
37°C
38.8° 35.2°
2 BF
35%
Πάτρα
Αίθριος καιρός
38°C
40.0° 37.7°
2 BF
37%
Ιωάννινα
Σποραδικές νεφώσεις
36°C
35.9° 35.9°
2 BF
26%
Αλεξανδρούπολη
Σποραδικές νεφώσεις
39°C
38.9° 38.9°
4 BF
27%
Βέροια
Σποραδικές νεφώσεις
37°C
38.0° 34.6°
0 BF
33%
Κοζάνη
Αραιές νεφώσεις
34°C
34.4° 33.4°
0 BF
21%
Αγρίνιο
Ελαφρές νεφώσεις
37°C
37.4° 37.4°
2 BF
19%
Ηράκλειο
Αίθριος καιρός
35°C
36.0° 34.9°
4 BF
41%
Μυτιλήνη
Αίθριος καιρός
38°C
37.9° 36.8°
1 BF
27%
Ερμούπολη
Αίθριος καιρός
31°C
31.4° 30.8°
5 BF
45%
Σκόπελος
Αίθριος καιρός
33°C
32.7° 32.3°
4 BF
62%
Κεφαλονιά
Αίθριος καιρός
35°C
34.9° 34.9°
2 BF
43%
Λάρισα
Ελαφρές νεφώσεις
38°C
39.1° 35.7°
4 BF
19%
Λαμία
Αίθριος καιρός
38°C
38.3° 36.5°
3 BF
26%
Ρόδος
Ελαφρές νεφώσεις
31°C
31.8° 31.0°
4 BF
60%
Χαλκίδα
Ελαφρές νεφώσεις
37°C
38.0° 35.4°
4 BF
17%
Καβάλα
Σποραδικές νεφώσεις
35°C
34.9° 34.3°
3 BF
41%
Κατερίνη
Σποραδικές νεφώσεις
35°C
35.3° 34.7°
3 BF
40%
Καστοριά
Σποραδικές νεφώσεις
33°C
32.8° 32.8°
2 BF
29%
ΜΕΝΟΥ
Παρασκευή, 19 Ιουλίου, 2024
Baruch de Spinoza (1632-1677) | Gemäldesammlung der Herzog August Bibliothek, Wolfenbüttel

Οι «φακοί» του Σπινόζα

«…Αφήστε μου, εδώ δίπλα, ένα ποτήρι νερό κι ανοίξτε το παράθυρο να βλέπω στον δρόμο. Το ανθρώπινο δράμα δεν πρόκειται να ξανανέβει μέσα μας - όχι τουλάχιστον σαν δράμα. Πρέπει να μάθουμε σιγά-σιγά ν’ αναγνωρίζουμε τι μας προσάπτει όλο εκείνο το κυρίαρχο Εξω…».

Ξανασκέφτομαι την τελευταία φράση από το ποίημα με τίτλο «Ο Μπαρούχ Σπινόζα πέθανε μια Κυριακή του 1677 ενώ ο Βαν ντερ Σπάικ και η γυναίκα του που τον φιλοξενούσαν είχαν πάει στη λουθηριανή εκκλησία», του Γιώργου Μπλάνα. Οχι τυχαία βέβαια.

Θυμήθηκα το ποίημα που περιγράφει την τελευταία μέρα του «Χριστού των φιλοσόφων», ενώ παρακολουθώ την παρουσίαση του βιβλίου «Ο Σπινόζα και η Δημοκρατία» (Πόλις), του καθηγητή Φιλοσοφίας Αρη Στυλιανού.

Ομιλητές είναι οι διανοητές καθηγητές: Αριστείδης Μπαλτάς, Γιώργος Φαράκλας, Γιώργος Φουρτούνης.

Το βιβλίο ασχολείται με την πολιτική διάσταση του έργου του Σπινόζα, την πεποίθησή του ότι υπάρχει μια διαλεκτική που διέπει το πλήθος ή τις μάζες και το κράτος.

Ο Α. Στυλιανού λέει:

«Οι μάζες είναι συγχρόνως τρομακτικές και τρομαγμένες. Η θεμελιώδης καταστατική αμφιθυμία των μαζών, που κυμαίνεται διαρκώς μεταξύ ενεργητικότητας και παθητικότητας, καθορίζει τη δύναμη, αλλά και την αδυναμία του πλήθους. Το κομβικό ζήτημα για τη δημοκρατία είναι η σχέση που θα διατηρούν στο εσωτερικό της η ισότητα με την ελευθερία. Είναι βέβαιο ότι η δημοκρατία έχει απόλυτη ανάγκη από συνεχή και βαθύ εκδημοκρατισμό…».

Ο Χέγκελ έγραψε «είτε κάποιος σπινοζίζει είτε δεν κάνει φιλοσοφία» και ο Χάινε έχει πει πως «όλοι οι σύγχρονοι φιλόσοφοι, χωρίς ίσως να το γνωρίζουν, βλέπουν μέσα από τους φακούς που λείανε ο Σπινόζα».

Απέρριψε επιβραβεύσεις και τιμές σε όλη του τη ζωή.

Αποκηρυγμένος και καταραμένος για τις ιδέες του από την ολλανδική εβραϊκή κοινότητα, δούλευε ως τροχιστής γυαλιών.

Στα 44 χρόνια του, το 1677, πέθανε από τη σκόνη γυαλιού που εισέπνεε.

Κατά τη διάρκεια της παρουσίασης σκεφτόμουν ότι ο άνθρωπος που επηρέασε τους μεγαλύτερους διανοητές (ενδεικτικά: Νίτσε, Αϊνστάιν, Μαρξ, Αλτουσέρ, Νέγκρι), επέλεξε(;) να πεθάνει άπορος και μόνος.

Προσπάθησε να δει μέσα από τους δικούς του «φακούς» την υπαρξιακή αγωνία του ανθρώπου, τη σχέση του με την κοινωνία, τα «δηλητηριώδη» συναισθήματά του όπως είναι το μίσος, ο φόβος, η απελπισία, ο φθόνος, η οργή, η εκδίκηση.

Και όπως έλεγε, αυτό για το οποίο μόχθησε περισσότερο ήταν «να καταλάβει… Για να είναι ελεύθερος…».

Google News ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ ΣΤΟ GOOGLE NEWS
Οι «φακοί» του Σπινόζα

ΣΧΕΤΙΚΑ ΝΕΑ

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΕ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας