• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 11.8°C / 16.6°C
    0 BF
    87%
  • Θεσσαλονίκη
    Ασθενής ομίχλη
    10°C 9.6°C / 9.6°C
    2 BF
    100%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    16°C 15.0°C / 16.0°C
    4 BF
    76%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 11.9°C / 11.9°C
    2 BF
    87%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    12°C 11.9°C / 11.9°C
    1 BF
    94%
  • Βέροια
    Ελαφρές νεφώσεις
    9°C 9.0°C / 9.0°C
    2 BF
    80%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    8°C 7.8°C / 7.8°C
    2 BF
    86%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    16°C 15.6°C / 15.6°C
    1 BF
    91%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.8°C / 18.8°C
    2 BF
    72%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 16.9°C / 17.9°C
    5 BF
    77%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.1°C / 19.4°C
    4 BF
    72%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    18°C 17.6°C / 17.6°C
    4 BF
    73%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    18°C 17.9°C / 17.9°C
    2 BF
    68%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    6°C 5.9°C / 6.5°C
    0 BF
    100%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    6°C 6.5°C / 6.5°C
    1 BF
    81%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    21°C 20.8°C / 21.8°C
    4 BF
    88%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 12.0°C / 16.8°C
    3 BF
    59%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    6°C 6.3°C / 6.3°C
    2 BF
    100%
  • Κατερίνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 6.2°C / 9.7°C
    1 BF
    72%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 7.7°C / 7.7°C
    1 BF
    86%

Γνωρίζουμε πώς και τι γνωρίζουμε;

  • A-
  • A+

Πράγματι, σηκώθηκε τεράστιος κουρνιαχτός για την «post–truth», την οποία το Λεξικό της Οξφόρδης ανήγαγε σε «λέξη του έτους 2016», όταν μάλιστα το «Brexit» και ο Trump επικράτησαν στην αγγλική και αμερικανική πολιτική σκηνή και όχι μόνο.

Βέβαια, το στοίχημα του «μετά–» δεν είναι νέο, εφόσον για παράδειγμα η πρώτη συζήτηση για τη «Meta–history» τοποθετείται το 1951, με «νουνό» τον Ι.Berlin, και «αφηγητή» της Meta-history (1973) τον H.White που τόνισε τα «μυθοποιητικά στοιχεία» που έχει μέσα του ο «ιστορικός λόγος» (βλ. Πώς η ιστορία γίνεται παρελθόν, 2009:207, 116-119, 333/334).

Ακόμη και λημματογράφος του Αθήνησι (βλ. Κόμβοι στη συζήτηση για το έθνος, 2006:40) έφτανε να ορίζει την «ιστοριογραφία» ως «έκθεση γεγονότων του παρελθόντος με λογοτεχνικό τρόπο»…

Θα μπορούσα να συνεχίσω θέτοντας ορισμένα ερωτήματα:

1. Πώς αίρεται η αυτοπαγίδευση του ερευνητή σε ένα «πλάσμα» που θα κυκλοφορούσε στην ιστορία και στην ιστορία των ιδεών χωρίς «συγκείμενο» και ιστορική γείωση;

2. Αντίθετα, η ευρύχωρη «τοπογραφία ιδεών», στην οποία επιμένω, νομιμοποιεί και κάθε φορά πιστοποιεί ως δυναμική διελκυστίνδα «ειδικού» και «γενικού», κατά την επιτέλεση της οποίας η «τοπικότητα» του ερευνώμενου αντικειμένου αναδύεται ως πλούσια σε καθορισμούς και σχέσεις ολότητα, για να θυμηθώ έναν από τους «παππούδες» μου, συγκεκριμένης κλίμακας στο πεδίο της ιστορίας;

3. Επιπλέον, γιατί να εγκαταλείψω το «παρατηρητήριο» του δρώντος ερευνητικού υποκειμένου για την κατόπτευση, όσο γίνεται με ακρίβεια, του δικού μας ιστορικού τοπίου, παγιωμένου και αναδυόμενου, και των ιδεών που αυτό παράγει και αναπαράγει;

4. Και πριν απ’ όλα, σ’ όλες αυτές τις εξακτινώσεις των ερευνητικών ενδιαφερόντων να μην απουσιάζει, όσο γίνεται, η αναστοχαστική θεώρηση του «κέντρου», δηλαδή του διανοουμένου που καιροφυλακτεί να μη διολισθήσει σε κάποια στεγανοποιημένη «Applied Philosophy» για την «εφαρμογή» τάχα των θεωρητικών του επεξεργασιών;

5. Πάνω απ’ όλους μας, ο διάλογος δεν έχει πολλούς προγόνους και δεν διαθέτει μια αδιαμφισβήτητη εσωτερική συνάφεια με τα αιτήματα του Διαφωτισμού (όπως και αν αυτός οριστεί) κάθε εποχής και προφανώς και της δικής μας;

6. Και ένας τέτοιος διάλογος γιατί να μη συνεπάγεται αλλαγή παραδείγματος γραφής, δηλαδή την «αποδόμηση» του ερευνητή των αυστηρών πραγματειών;

7. Ακριβώς, με την ασίγαστη μέριμνα για την αβίαστη εκδίπλωση της θεωρητικής σκέψης, την τεκμηρίωση της συνοχής της και την ομαλή και αναγκαία διαδοχή των επιχειρημάτων ως τρόπων διανοητικής οικείωσης της πραγματικότητας;

8. Μέσα από τα απρόοπτα της διδασκαλίας, των ανακοινώσεων, των διαλέξεων και των συζητήσεων, ακόμη και σε ένα «Φιλοσοφικό καφενείο» χωρίς το επίθετο της «ταυτοποίησής» του, εμφανίζονται νέα ερωτήματα και αντίστοιχα μέσα από τα νέα στοιχεία της έρευνας συγκροτούνται νέοι διδακτικοί κύκλοι;

9. Σε όλους τους τόπους του φιλοσοφείν, χωρίς να εξαιρείται κανένας από τους θαμώνες του, ενδημούν «κοινοί τόποι»;

10. Υπάρχει τάχα στην ιστορία των ιδεών, όποιο μονοπάτι κι αν πάρουμε, ακόμη θέση για τον «ιδεώδη Παρατηρητή»;

11. Ισως μόνον γι’ αυτόν που θα αρκείται να πιστοποιεί ό,τι συνιστά προκατανόηση και επομένως «κατασκευή» με μία και αδυσώπητη ρυθμιστική αρχή;

12. Η διαρκής ανάδραση από το «κείμενο» στο «συγκείμενο» επιτρέπει ή όχι την ενθάρρυνση του σχηματοποιού Ελεάτη των βραδύκαυστων μηχανισμών που κρύβουμε μέσα μας;

13. Ετσι αφήνει περιθώρια στον φιλίστορα να προσπερνά τις άπνοες τοιχογραφίες, δηλαδή χωρίς ιστορικό σφρίγος και δυναμική κοινωνικών αντιπαραθέσεων, όπως θα ήθελε κάθε «συστημική» βούληση να τις συμμαζέψει;

14. Η συνεχής δοκιμασία των κριτηρίων, με τα οποία καθίσταται έγκυρη για ορισμένον χρονικό ορίζοντα η ιστορικοκριτική θεώρηση της πραγματικότητας, στρέφεται κατευθείαν προς τα ιστορικά όρια των προθέσεων «αντικειμενικότητας», χωρίς συνάμα να διολισθήσει στην παγίδα του σχετικισμού;

15. Πώς θα ξεφύγουμε από μαθητές/τριες που δεν απορούν;

Δεν αποφεύγω τον «πειρασμό» να θέσω ένα ακόμη ερώτημα σε «δημοσιολογούντες»: ποιος ήταν ο «Κριτής» που μαζί με τον «Κράνη» και τον «Σκυριανό» αρθρογραφούσε στον Αγώνα των Παρισίων (1972); Ο πρώτος είχε πατέρα Καλύμνιο…

*ομότιμος καθηγητής της Κοινωνικής και Πολιτικής Φιλοσοφίας στο Παν/μιο Ιωαννίνων

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΝΗΜΗΣ
«Ημείς ο βασιλεύς» και οι αμνήμονες λαϊκιστές
«Ημείς ο βασιλεύς» είναι σήμερα η διακωμώδηση του «πληθυντικού της μεγαλοπρεπείας», ο οποίος οδήγησε και στον δικό μας πληθυντικό ευγενείας. Πληθυντικό μεγαλοπρεπείας φυσικά δεν έχουμε, μόνο πληθυντικό...
«Ημείς ο βασιλεύς» και οι αμνήμονες λαϊκιστές
ΑΠΟΨΕΙΣ
Γλώσσα, επιβολή και αμφισβήτηση
Κάθε φορά που η οικονομικοπολιτική ή και μιντιακή εξουσία αλλάζει ή τροποποιεί τις έννοιες των λέξεων με σκοπό την αποσιώπηση ή απόκρυψη περιεχομένων με αντιλαϊκό περιεχόμενο, εκδηλώνεται μία (αντ)απάντηση σε...
Γλώσσα, επιβολή και αμφισβήτηση
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η μάχη των συμβολισμών της λαϊκής γλώσσας
Στα χρόνια της ευμάρειας για την ελληνική κοινωνία, η γλώσσα υπηρετούσε την αποκαλούμενη στάση εικονικής ευμένειας και υψηλής απατηλής οικειότητας, στα χρόνια της οικονομικής υστέρησης η ίδια γλώσσα...
Η μάχη των συμβολισμών της λαϊκής γλώσσας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Διάλεκτος και γλώσσα
Το λογοτεχνικό κείμενο δεν είναι κάποιο σώμα που αισθανόμαστε να παίρνει ζωή με την επαφή και τη ζεστασιά της προσωπικότητάς μας, αλλά σκελετός που επάνω του πρέπει να πλάσουμε τις σάρκες για να γίνει, τελικά,...
Διάλεκτος και γλώσσα
ΑΠΟΨΕΙΣ
«H ποίηση είναι ένα τέρας»
Δεν είναι αναγκαίο να δώσεις τον ορισμό της ποίησης. Στην κυρίαρχη ταυτοποίησή της, που χαρακτηρίζεται από την εξαιρετική λεκτική ένταση και τον ρυθμό, η ποίηση εκφράζει επίσης μια απελευθέρωση του λόγου από...
«H ποίηση είναι ένα τέρας»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Περί φωνής
Αναζητώντας την ετυμολογία της λέξης «φωνή», η γλωσσολογία με παραπέμπει στην ινδοευρωπαϊκή ρίζα *bha, απ’ όπου προέρχεται το αρχαιοελληνικό ρήμα «φημί» που σημαίνει «λέγω», όπως και το ρήμα «φάω», που...
Περί φωνής

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας