Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Περί συμμαχιών πάλι ο λόγος

Περί συμμαχιών πάλι ο λόγος

  • A-
  • A+

Στη συζήτηση που άνοιξε παρέμβαση μέλους της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ για τις προοπτικές δημιουργίας συμμαχικού σχήματος της Ανανεωτικής Ριζοσπαστικής Αριστεράς του ΣΥΡΙΖΑ με το ΠΑΣΟΚ, ως την εκδοχή στα καθ’ ημάς της Σοσιαλδημοκρατίας, η οποία καλά κρατεί, έχω την αίσθηση ότι εμφανίζονται μια σειρά παθογένειες.

Πρωταρχικά αποτελεί κλασικό παράδειγμα αντίληψης της πολιτικής ως ατομικού αθλήματος κοινοβουλευτικών παραγόντων, ενός ιδιότυπου «κυβερνητισμού» ξεκομμένου από τις υπαρκτές κοινωνικο-πολιτικές διεργασίες, οι οποίες συντελούνται στη βάση του κοινωνικού σχηματισμού.

Πρόκειται για συζήτηση η οποία ουσιαστικά βασίζεται στα δυσμενή για τον ΣΥΡΙΖΑ δημοσκοπικά ευρήματα της περιόδου, παραβλέποντας ότι για την Αριστερά το βασικό αιτούμενο αποτελούν οι όροι δημιουργίας κοινωνικών συμμαχιών που δυνάμει οδηγούν σε ανατρεπτικά αποτελέσματα στην κεντρική πολιτική σκηνή και τα πολιτικά υποκείμενα.

Προς αυτήν την κατεύθυνση στοχεύουν και οι διακηρυκτικές θέσεις του ΣΥΡΙΖΑ, οι οποίες, σύμφωνα και με τα γραπτά του Νίκου Πουλαντζά, αντιλαμβάνονται την έννοια της πολιτικής σκηνής, με βαθύτερο νόημα από τις κοινοβουλευτικές της διαστάσεις, «ως τον τόπο όπου μπορούμε να επισημάνουμε μια σειρά μεταθέσεων ανάμεσα στα πολιτικά συμφέροντα και την ταξική πολιτική πρακτική, από τη μια. Κι ανάμεσα στα πολιτικά συμφέροντα και τα κόμματα που εκπροσωπούν τις τάξεις, από την άλλη».

Με βάση αυτήν την ανάλυση, η συγκυρία αναδεικνύει την ανάγκη για τον χώρο που εκφράζει ο ΣΥΡΙΖΑ, ως κόμμα ενεργών αριστερών πολιτών, να επιχειρήσει, παρά τη διάχυτη απαισιοδοξία την οποία συστηματικά καλλιεργούν τα κυρίαρχα μέσα, να ζωντανέψει πάλι την ελπίδα που τον έφερε στην ευθύνη της κυβερνητικής διαχείρισης, να υπερβεί με καθημερινές πράξεις ενός σαφούς αριστερού αποτυπώματος μηδενιστικές κριτικές στους κοινωνικούς αρμούς, σε μια συγκυρία όπου μεγάλο τμήμα του εκλογικού σώματος παραμένει σε κριτική απόσταση από όλα τα κόμματα, ενώ οι παλιές κομματικές εντάξεις αποδείχτηκε ότι έχουν εδώ και καιρό ξεπεραστεί.

Προς αυτήν την κατεύθυνση ενός δύσκολου και διαρκούς πολέμου θέσεων οφείλει να στραφεί η δράση του όχι μόνο ως κυβέρνηση, αλλά κυρίως ως κόμμα και όχι σε άκαιρες συζητήσεις περί πολιτικών συμμαχιών, χωρίς κοινωνική γείωση.

Η αναφορά στο ΠΑΣΟΚ, με βάση τις διαφοροποιήσεις που συντελούνται σε τμήματα της ευρωπαϊκής Σοσιαλδημοκρατίας –διαφοροποιήσεις θετικές προφανώς για υπέρβαση της μονομερούς λιτότητας και υπεράσπισης του κοινωνικού κράτους αλλά πάντα εντός του αστικού συστήματος-, παραβλέπει, πέραν των άλλων, ότι το ΠΑΣΟΚ δεν αποτελεί ιστορικά τμήμα της κλασικής Σοσιαλδημοκρατίας, που ουδέποτε υπήρξε ως κίνημα στη Νεοελληνική Ιστορία, αλλά μια κατ’ αρχάς έκφραση των ριζοσπαστικοποιημένων στη διάρκεια της δικτατορίας μικροαστικών στρωμάτων, κυρίως του ιστορικού κεντρώου χώρου.

Στις απαρχές του μάλιστα οι αναφορές στη Σοσιαλδημοκρατία αποτελούσαν κατηγορία και λόγο… διαγραφής!

Γι’ αυτό και σήμερα στον κυρίαρχο λόγο του η βασική αναφορά γίνεται όχι στις παραδόσεις της ιστορικής 2ης Διεθνούς, αλλά στον θολό ταξικά όρο της «Κεντροαριστεράς», όπως και στις απαρχές του στον ακόμα πιο θολό όρο των «μη προνομιούχων»!

Προφανώς στην πορεία του εξέφρασε μεγάλα τμήματα της εαμογενούς Αριστεράς και με τις πράξεις του στην πρώτη κυβερνητική περίοδο δημιούργησε συνθήκες εκδημοκρατισμού και στοιχειώδους κοινωνικού κράτους, που για τη συντηρητική παράδοση της μετεμφυλιακής περιόδου υπήρξαν πράγματι σημαντικές.

Η γρήγορη ενσωμάτωσή του όμως από τη δεύτερη κυβερνητική περίοδο το ενέταξε στις συστημικές δυνάμεις, την ίδια περίοδο που και η ευρωπαϊκή Σοσιαλδημοκρατία ακολουθούσε την ίδια πορεία και από εδώ η σύμπλευση στην αρχή και η ένταξη στη συνέχεια στους κόλπους της, χωρίς όμως να χάνει τα χαρακτηριστικά του κεντρώου παραδοσιακού χώρου, με έντονα αρχηγικά στοιχεία, παραγοντισμό του πολιτικού προσωπικού και των νέων τζακιών που δημιούργησε, καθώς και ισχυρών δικτύων πελατειακών σχέσεων, οι οποίες διατηρούν ακόμη ερείσματα στους χώρους της κρατικής μηχανής και του ευρύτερου δημόσιου τομέα.

Η φιλοευρωπαϊκή «εκσυγχρονιστική» στροφή του στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του ’90, παρά τις ελπίδες που δημιούργησε σε τμήματα του πνευματικού κόσμου, κατέληξε σε έναν εκφυλισμό εξαιτίας σκανδάλων, τα οποία οδήγησαν μεγάλα τμήματα των ψηφοφόρων και μελών του στη σταδιακή απομάκρυνση από αυτό.

Η σύμπλευσή του στα χρόνια της κρίσης με τη Δεξιά -γεγονός που αποδεικνύει την κεντρώα αστική λειτουργία του, που τις ώρες των κρίσεων συμμαχεί με τη δεξιά αστική παράταξη, όπως και στα χρόνια του εμφυλίου– δημιούργησε σαφώς ένα ενιαίο συστημικό μπλοκ δυνάμεων με έντονα τα στοιχεία της αντι- αριστερής ρητορείας.

Η ανυπαρξία σαφών ιδεολογικο-πολιτικών διαχωριστικών γραμμών με την κυρίαρχη του μπλοκ Ν.Δ. οδηγεί τον κεντρώο χώρο σε πολυδιασπάσεις και άγονο ανταγωνισμό ηγετικών παραγόντων.

Περιττή λοιπόν η φιλολογία περί πολιτικών συμμαχιών. Αντίθετα, αναγκαία η πράξη ανοίγματος στην κοινωνική πάλη, στα αυθόρμητα κινήματα κοινωνικής αλληλεγγύης, στις ασυντόνιστες πρωτοβουλίες πολιτισμικών ευαισθησιών που η κρίση δημιουργεί γύρω μας, στον αγώνα επαναθεμελίωσης και συνεχούς διεύρυνσης του ουσιαστικού περιεχομένου, των φθαρμένων αξιακών δημοκρατικών προταγμάτων και της πολιτικής συμμετοχής, που σήμερα φορέας υπεράσπισής τους είναι η Ανανεωτική Ριζοσπαστική Αριστερά τόσο στην Ελλάδα όσο και στο διευρυμένο πεδίο της ταξικής πάλης στην Ε.Ε.

* ομότιμος καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης

  

ΑΠΟΨΕΙΣ
Ενα νέο τοπίο στο πολιτικό σύστημα
Είναι ώρα να γίνει επιτέλους μια πιο σοβαρή συζήτηση για τις σχέσεις Κεντροαριστεράς και Ριζοσπαστικής Αριστεράς. Μέχρι τώρα το πεδίο αυτό σημαδεύτηκε κυρίως από εχθροπάθεια.
Ενα νέο τοπίο στο πολιτικό σύστημα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Να ανοίξει ο διάλογος
Το ΠΑΣΟΚ δεν βρέθηκε στα χαμηλά πατώματα γιατί ηττήθηκαν η Κεντροαριστερά και η Σοσιαλδημοκρατία, αλλά γιατί ο πολίτης θεώρησε το άλλοτε ριζοσπαστικό και ανατρεπτικό ΠΑΣΟΚ ακολούθημα της Ν.Δ. Τώρα χρειάζεται...
Να ανοίξει ο διάλογος
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο ΣΥΡΙΖΑ και η σύγχρονη μιντιοκρατία
Οταν η «ανάλυση» προέρχεται από δεδηλωμένους δεξιούς και νεοφιλελεύθερους αντιπάλους της Αριστεράς, ουδέν πρόβλημα. Οταν όμως συγκροτεί την προσέγγιση κάποιων «φίλων» της Αριστεράς, απλώς αποκαλύπτεται σε τι...
Ο ΣΥΡΙΖΑ και η σύγχρονη μιντιοκρατία
ΑΠΟΨΕΙΣ
ΣΥΡΙΖΑ: δυο-τρία πράγματα που ξέρω γι’ αυτό
Η έκπληξή μου προέρχεται από όσα συγκροτούν τον κοινό τόπο όλων των μερών. Σκέφτομαι, για παράδειγμα, πόσο παράταιρη είναι η ομόθυμη αποδοχή του προσδιορισμού «προοδευτική» για την παράταξη που ιδρύεται.
ΣΥΡΙΖΑ: δυο-τρία πράγματα που ξέρω γι’ αυτό
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η αληθινή εσωστρέφεια
Η τάση για εσωστρέφεια στον ΣΥΡΙΖΑ δεν προέρχεται από όσους/ες ανησυχούν για το μέλλον της Αριστεράς στην Ελλάδα και στην Ευρώπη. Συνίσταται στην εκ του μη όντος δημιουργία θέματος: ότι το κόμμα οφείλει να...
Η αληθινή εσωστρέφεια
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ριζοσπαστική και κοινότοπη σκέψη
Το επίθετο «ριζοσπαστικός» υποδηλώνει την πράξη ή την πρόθεση να απορρίψουμε το κοινότοπο, δηλαδή κάτι που δεχόμαστε παθητικά ως προφανές.
Ριζοσπαστική και κοινότοπη σκέψη

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας