• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    13°C 11.7°C / 15.2°C
    0 BF
    70%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    10°C 7.6°C / 12.2°C
    1 BF
    74%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    15°C 12.0°C / 16.2°C
    5 BF
    71%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    5°C 4.7°C / 4.9°C
    1 BF
    93%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    9°C 8.9°C / 8.9°C
    1 BF
    81%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    8°C 6.0°C / 10.9°C
    2 BF
    71%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    3°C 2.4°C / 5.1°C
    2 BF
    87%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    12°C 10.7°C / 15.6°C
    2 BF
    76%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 14.1°C / 17.0°C
    2 BF
    93%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    12°C 11.9°C / 11.9°C
    3 BF
    67%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 15.1°C / 18.5°C
    5 BF
    67%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 12.3°C / 12.3°C
    4 BF
    63%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 15.7°C / 15.7°C
    3 BF
    63%
  • Λάρισα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    10°C 9.9°C / 9.9°C
    2 BF
    76%
  • Λαμία
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 9.5°C / 12.3°C
    1 BF
    100%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 14.8°C / 18.8°C
    1 BF
    64%
  • Χαλκίδα
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 12.0°C / 14.3°C
    3 BF
    73%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    11°C 7.7°C / 14.2°C
    2 BF
    74%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    10°C 7.7°C / 12.3°C
    2 BF
    67%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    3°C 2.8°C / 2.8°C
    0 BF
    90%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ο κύκλος ζωής των ΜΜΕ, ανοιχτά/κλειστά συστήματα

  • A-
  • A+

Ο κύκλος ζωής (*) είναι μια διαδικασία στενά δεμένη με τη χρονική εξέλιξη και εκφράζεται συνοπτικά σε τρία στάδια: 1) τη νεαρή ηλικία και ανάπτυξη, 2) την ωριμότητα και 3) την καθοδική πορεία. Μια τέτοια άποψη έχει εφαρμογή σε πολλές περιπτώσεις, όπως στην εξέλιξη της ανθρώπινης ζωής - ίσως να θυμάστε την εξέλιξη της ανθρώπινης ζωής σε κάδρο στα καφενεία, εικονογραφημένης με μια σκάλα, όπου το στάδιο της ανάπτυξης εικονογραφείται με μια ανοδική κλίμακα, το στάδιο της ωριμότητας εικονογραφείται από έναν άνδρα σε ώριμη ηλικία (μιλώντας για πατριαρχικές κοινωνίες) και το στάδιο της καθόδου μέσα από μια καθοδική κλίμακα. Ή αντίστοιχα το ερώτημα της Σφίγγας στον Οιδίποδα «τι είναι αυτό που όταν είναι αρκετά νέο έχει τέσσερα πόδια, όταν μεγαλώνει έχει δύο πόδια και όταν γεράσει έχει τρία πόδια;».

Μπορούμε να μεταφέρουμε αυτή την ανάλυση στα ΜΜΕ. Θα πρέπει να έχουμε κατά νου ότι ο μεταξύ τους ανταγωνισμός εδράζεται στην απόσπαση της προσοχής των όποιων ακροατηρίων σε σχέση με ένα περιεχόμενο, στην αξιοπιστία του ΜΜΕ, στη συνήθεια των όποιων ακροατηρίων και στη συγκυρία (ή το πνεύμα) της εποχής που θα μπορούσαμε να ονομάσουμε την αντίστοιχη κουλτούρα των ακροατηρίων αυτών. Η αποδοχή ή η μη αποδοχή εμπεδώνεται ποσοτικά μέσω ποσοτικών μεγεθών (πωλήσεις εντύπων, τηλεθέαση και χρόνος παρακολούθησης).

Κατά την πορεία της ανάπτυξής τους, τα ΜΜΕ γίνονται πολυσυλλεκτικά, χρησιμοποιώντας τις τεχνολογικές προόδους και νεωτερισμούς ώστε να έλξουν την προσοχή και τον χρόνο παραμονής σε αυτά των ακροατηρίων στα οποία στοχεύουν. Σε αυτή τη φάση, χρησιμοποιούν την επιρροή τους στην πολιτική, οικονομική και κοινωνική ζωή.

Κατά την πορεία της ωριμότητας, στον ανταγωνισμό για την επίτευξη της αναγκαίας κερδοφορίας, σημαντική επιρροή διαθέτουν η διαφήμιση και οι συναφείς μέθοδοι, ενώ αυξάνεται και το ενδεχόμενο της γήρανσης και της τρωτότητάς τους από τα ανερχόμενα νέα ΜΜΕ.

Κατά την πορεία της καθόδου, η αίσθηση της πτώσης οδηγεί σε ιδιαίτερα παρακινδυνευμένες αποφάσεις. Αυτό που παρατηρείται γενικά είναι ότι ο κύκλος της ωριμότητας και της καθόδου στενεύει πολύ γρηγορότερα από τους αντίστοιχους κύκλους των προηγούμενων ΜΜΕ.

Ωστόσο, τεκτονικές αλλαγές σημειώνονται από τη δεκαετία του 1980 και εντεύθεν, όπου η διογκούμενη τάση της κυριαρχίας των νέων (και ψηφιακών) ΜΜΕ είναι πασιφανής. Τα ψηφιακά ΜΜΕ αποτελούν προσομοιώσεις όλων των προηγούμενων ΜΜΕ [δυνατότητα (παραδοσιακού) κειμένου, ήχου και εικόνας - στατικής ή κινούμενης] και το δεδομένο αυτό συμπαρασύρει προς όφελος των ψηφιακών ΜΜΕ και ταυτόχρονα συμπιέζει αφόρητα όλα τα προηγούμενα ΜΜΕ. Η διαρκής επέκταση των ψηφιακών ΜΜΕ και η πλήρης απουσία των όποιων ρυθμίσεων προς όφελος των ακροατηρίων τους, κατάσταση που είχε ήδη εμπεδωθεί από τα μέσα της δεκαετίας του 1970 με την τότε ανοδική τάση του νεοφιλελευθερισμού, οδηγούν σε επιταχυνόμενες καταστάσεις πλήρους αλλοίωσης των όσων έχουμε ήδη προηγουμένως περιγράψει.

Οι ιδιωτικές ψηφιακές πλατφόρμες επιδιώκουν: 1) τη μονοπωλιακή τους προστασία από τον ανταγωνισμό, συνήθως διαμορφώνοντας ένα πλήρως προστατευμένο ολιγοπώλιο, κοινωνικά, νομικά και οικονομικά, 2) την ουσιαστική τους φορολογική αμνηστία, 3) την ενσωμάτωση μέσω εξαγοράς της κάθε μικρότερης πλατφόρμας που μπορεί να αποτελέσει βραχυπρόθεσμα έστω απειλή για την κερδοφορία τους, 4) την προσποίηση και το μέγιστο ψέμα ότι η λειτουργία τους διευκολύνει την επικοινωνία (;) όλων αυτών που έχουν εγγραφεί στη συγκεκριμένη πλατφόρμα μεταξύ τους, 5) την πλήρη καταπάτηση των όποιων ωραρίων εργασίας της μεγάλης μάζας των εργαζομένων στις πλατφόρμες αυτές, ενώ μια απόλυτα μικρή μειοψηφία διαθέτει τα προνόμια του 0,1%, μεταξύ άλλων.

Μεσοπρόθεσμα, το γεγονός ότι πνίγουν εν τη γενέσει του τον όποιο ανταγωνισμό (π.χ. εξαγοράζοντάς τον) υποθηκεύει και τη δική τους υπόσταση, παγιώνοντας την πλήρη έλλειψη καινοτομίας.

Αυτή η συνταγή αποτελεί τη βασική προϋπόθεση της εθελοδουλίας. Υπενθυμίζω ότι ο ιταλικός φασισμός αποτελούσε τη σύντηξη των επιχειρήσεων με τον κρατικό κορμό, με στόχο την ανεξέλεγκτη κυριαρχία συμφερόντων που συσπειρώνονταν γύρω από τον Ντούτσε και το άμεσο περιβάλλον του. Οι οικονομικές επιδιώξεις των ψηφιακών πλατφορμών τις καθιστούν κλειστά συστήματα, ανεπίδεκτα της όποιας δομικής θετικής μεταβολής, που απειλεί άμεσα τη μονοπωλιακή τους θέση, ακυρώνοντας την ίδια στιγμή τις προαναφερθείσες διαδικασίες του κύκλου ζωής και ακινητοποιώντας τες σε μια φάση, στην οποία παραμένουν στάσιμες.

Την ίδια στιγμή ο διευρυμένος ανταγωνισμός στο ψηφιακό πεδίο καθιστά ολοένα και περισσότερο επιταχυνόμενη την εξελικτική διαδικασία, που αποκτά σαφέστατα μια κυρίαρχη πολιτισμική διάσταση, εντελώς αντίθετη από την (επιθυμητή) στασιμότητα. Και αυτή η κυρίαρχη αντίφαση αποτελεί προοίμιο τεκτονικών μεταβολών στο εσωτερικό του.

(*) Βλέπε https://people.ucalgary.ca/~jparker/art311LO1/02-NaturalLifeCycle.pdf

 ** ομότιμος καθηγητής Τμήματος ΕΜΜΕ Πανεπιστημίου Αθηνών

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μέσα κοινωνικής δικτύωσης (ΜΚΔ) και πολιτική
Εάν ο τρόπος που οι πολιτικοί και τα πολιτικά κόμματα χρησιμοποιούν τα ΜΜΕ μεταβάλλεται στα βασικά του σημεία, τότε τα ΜΜΕ πρέπει να προχωρήσουν σε αλλαγές.
Μέσα κοινωνικής δικτύωσης (ΜΚΔ) και πολιτική
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ενημέρωση, όχι fake news: το ιστορικό ραντεβού της Ευρώπης
Πριν από τρεις μήνες, στις 12 Σεπτεμβρίου, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψήφιζε μαζικά υπέρ ενός προσχεδίου-οδηγίας που θα επιτρέπει επιτέλους στον Τύπο και στα Πρακτορεία Ειδήσεων να ελπίζουν ότι θα αμείβονται από...
Ενημέρωση, όχι fake news: το ιστορικό ραντεβού της Ευρώπης
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Η κρίση των Μέσων
Η τέταρτη εξουσία ήταν για τον Μπαλζάκ, που την λάτρευε και τη μισούσε, αυτή που μπορούσε να κρίνει όλες τις άλλες, χωρίς ποτέ να λογοδοτεί η ίδια. Μια εξουσία όμως που απειλείται με κατάρρευση καλείται, αν...
Η κρίση των Μέσων
MEDIA
Παρέμβαση Παπαδημούλη υπέρ συνέχισης της λειτουργίας του ελληνικού Euronews
Την ανάγκη να συνεχιστεί η λειτουργία του ελληνικού τμήματος του Euronews, ώστε να διασφαλιστεί η πολυγλωσσία στην Ε.Ε. αλλά και γιατί η ύπαρξή του εξυπηρετεί τη θεμελιώδη αξία για την ίση συνύπαρξη των 24...
Παρέμβαση Παπαδημούλη υπέρ συνέχισης της λειτουργίας του ελληνικού Euronews
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Οι πραγματικές απειλές για τη δημοκρατία και την ενημέρωση
Εισήγηση του διευθυντή της «Εφημερίδας των Συντακτών» στη Διαδικτυακή Ημερίδα της ΕΣΗΕΑ «Δημοκρατία, Δεοντολογία, ΜΜΕ και Δημοσιογράφοι».
Οι πραγματικές απειλές για τη δημοκρατία και την ενημέρωση
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Διαδίκτυο: ο τρόμος του πρωθυπουργού
Μένει να καταλάβουν οι χρήστες του διαδικτύου τη δύναμη που τους παρέχεται, ακόμη κι επανάσταση να κάνουν, αρκεί να ενισχύσουν το πολιτισμικό τους υπόβαθρο [ή όποιο υπόβαθρο θέλουν].
Διαδίκτυο: ο τρόμος του πρωθυπουργού

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας