Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
  • Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    19°C 17.2°C / 20.0°C
    2 BF
    37%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    18°C 16.0°C / 19.4°C
    3 BF
    67%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    18°C 16.7°C / 20.0°C
    2 BF
    42%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    20°C 20.0°C / 20.0°C
    1 BF
    37%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 15.0°C / 15.0°C
    4 BF
    58%
  • Βέροια
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 15.0°C / 20.6°C
    2 BF
    52%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 20.0°C / 20.0°C
    1 BF
    28%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    17°C 12.2°C / 20.0°C
    2 BF
    42%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 15.6°C / 17.8°C
    3 BF
    63%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    17°C 17.0°C / 17.0°C
    2 BF
    36%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    17°C 16.0°C / 18.0°C
    3 BF
    41%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 15.6°C / 15.6°C
    1 BF
    58%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 17.0°C / 17.0°C
    2 BF
    72%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    20°C 19.0°C / 20.6°C
    1 BF
    42%
  • Λαμία
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 13.3°C / 20.6°C
    2 BF
    35%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.2°C / 18.0°C
    4 BF
    59%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    19°C 17.8°C / 20.0°C
    2 BF
    30%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 15.0°C / 16.0°C
    3 BF
    59%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 15.0°C / 20.6°C
    2 BF
    75%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 20.0°C / 20.0°C
    1 BF
    28%
«Η “ανάπτυξη” είναι μια έννοια ζόμπι, στην οποία είμαστε εγκλωβισμένοι»

«Δεν έχουμε παγκόσμια ηγεσία με ηθικό ανάστημα για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής», σημειώνει ο Γκούντινας

«Η “ανάπτυξη” είναι μια έννοια ζόμπι, στην οποία είμαστε εγκλωβισμένοι»

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

Ο  Εντουάρντο Γκούντινας θεωρεί ότι οι σημερινοί παγκόσμιοι ηγέτες στερούνται το ηθικό ανάστημα ώστε να πάρουν κρίσιμες αποφάσεις για το περιβάλλον και το μέλλον των λαών. Μιλά για την κυριαρχία στις συνειδήσεις των ανθρώπων του «μύθου της ανάπτυξης» και επεξηγεί την εναλλακτική που συζητείται στη Νότια Αμερική και αφορά την έννοια του «Buen Vivir», μια εκδοχή του ευ ζην στο πλαίσιο μιας κοινότητας και σε αρμονία με τη φύση.

• Ποιες είναι οι προσδοκίες σας από την Κλιματική Διάσκεψη στο Παρίσι;

Θεωρώ ότι υπάρχει μια αυξανόμενη δημόσια πίεση στις κυβερνήσεις να καταλήξουν τουλάχιστον σε μια συμφωνία, έτσι ώστε να αποφευχθεί ακόμα ένα αδιέξοδο. Ωστόσο, όλη η ενημέρωση και η πρόσφατη ιστορία υποδεικνύουν ότι οι τελικές αποφάσεις θα είναι εντελώς ανώδυνες, χωρίς ακριβείς δεσμεύσεις σε κρίσιμα θέματα για τα οποία υπάρχει διένεξη και μάλιστα εγκαίρως. Να θυμόμαστε ότι χρειαζόμαστε δραστική μείωση των εκπομπών ρύπων, αλλά και σε σύντομο χρονικό διάστημα, εάν θέλουμε να παραμείνουμε εντός των ορίων θερμοκρασίας που θεωρούνται συμβατές με τη ζωή έτσι όπως την ξέρουμε σήμερα.

• Πιστεύετε ότι τέτοιες συναντήσεις των παγκόσμιων ηγετών μπορούν να μας οδηγήσουν σε έναν διαφορετικό τρόπο ζωής, στον βαθμό που ο αρπακτικός καπιταλισμός είναι το κυρίαρχο κοινωνικο-οικονομικό σύστημα;

Η παρούσα κλιματική κρίση είναι μια από τις πολλαπλές συνέπειες όχι μόνο του καπιταλισμού, αλλά και άλλων τύπων ανάπτυξης. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα η Κίνα, καθοδηγούμενη από ένα κομμουνιστικό κόμμα, να είναι σήμερα ο πρώτος παγκόσμιος ρυπαντής. Και στους πρώτους δέκα τέτοιους ρυπαντές βρίσκονται, από τον Βορρά έως τον Νότο, αναπτυγμένες και πρώην υπό ανάπτυξη χώρες, οι οποίες λειτουργούν υπό διαφορετικά οικονομικά και πολιτικά καθεστώτα.

Ομως μοιράζονται όλες τον ίδιο μύθο της μεγέθυνσης, την ιδέα της «ανάπτυξης» ως τον δρόμο που οδηγεί στην ευζωία. Δεν διαθέτουμε παγκόσμια ηγεσία με το ηθικό ανάστημα ή την επιθυμία να σπάσει τον φαύλο κύκλο της συμβατικής ανάπτυξης. Ετσι, οι διακυβερνητικές διασκέψεις καταλήγουν σε μια συζήτηση στην οποία ο Βορράς αρνείται τις ευθύνες του για την παγκόσμια μόλυνση, ενώ ο Νότος θέλει να μιμηθεί μια παρόμοια ανάπτυξη.

• Πολλές φορές έχει διακηρυχθεί ότι η κλασική δυτική ιδέα περί ανάπτυξης είναι νεκρή τις τελευταίες δεκαετίες, όμως συνεχίζει να υπάρχει. Πώς μπορούμε να πετύχουμε την «αποαποικιοποίηση του φαντασιακού» (Σ. Λατούς) των ανθρώπων απ’ αυτήν;

Αυτό που λέτε είναι σωστό. Η ιδέα της ανάπτυξης έχει δεχτεί σφοδρή κριτική, αλλά συνεχίζει να είναι αντικείμενο επιθυμίας. Εχει ανακηρυχθεί νεκρή, αλλά ανασταίνεται με νέες μορφές, όπως για παράδειγμα η «βιώσιμη ανάπτυξη», η «ανθρώπινη ανάπτυξη», η «αειφόρος ανάπτυξη» και πάει λέγοντας. Λοιπόν, πώς αποκαλείς κάτι που είναι ταυτόχρονα νεκρό και ζωντανό; Ζόμπι. Αυτή είναι η περίπτωση της ανάπτυξης. Είναι μια έννοια ζόμπι, με οικονομία ζόμπι και με τους ανθρώπους παγιδευμένους σ’ αυτήν.

• Ο Εντουάρντο Γκαλεάνο έλεγε κάποτε ότι οι λαοί της Λατινικής Αμερικής υποφέρουν από το σύνδρομο «θέλουμε να γίνουμε σαν εσάς», δηλαδή τους Δυτικούς. Τώρα βλέπουμε αυτούς τους ίδιους λαούς να προσπαθούν να ιχνηλατήσουν έναν άλλο δρόμο. Πώς κρίνετε αυτή την πορεία;

Υπάρχει μια σύνθετη κατάσταση. Υπάρχουν ορισμένες ομάδες και κινήματα τα οποία εξερευνούν εναλλακτικές προς όλες τις μορφές ανάπτυξης και, κυρίως, με την προσέγγιση του ευ ζην (Buen Vivir στα ισπανικά). Είναι όμως επίσης αλήθεια ότι μεγάλα τμήματα, κυρίως στις μεγαλουπόλεις, υιοθετούν ακόμα την ανάπτυξη. Την ίδια στιγμή, προοδευτικές κυβερνήσεις απομακρύνονται σταδιακά από την προοπτική του ευ ζην και επιστρέφουν στην κλασική ανάπτυξη.

Ενα τέτοιο παράξενο παράδειγμα είναι η κυβέρνηση της Βολιβίας, διότι ο πρόεδρός της, Εβο Μοράλες, έχει μια ριζοσπαστική αντικαπιταλιστική αφήγηση στα διεθνή φόρα, αλλά μέσα στη χώρα του προωθεί μετ’ επιτάσεως τους τομείς του πετρελαίου και του αερίου, της εντατικής γεωργίας με μεταλλαγμένους σπόρους, ενώ υποστηρίζει και το τραπεζικό σύστημα.

• Ποια είναι η δική σας ανάγνωση της έννοιας του Buen Vivir, μιας ισπανικής έννοιας που προέρχεται και ενσωματώνει την ινδιάνικη κοσμοαντίληψη;

Το Buen Vivir είναι ένας ισπανικός όρος ο οποίος εκφράζει την ιδέα της ευζωίας, παρότι την εννοεί σε μια αρκετά διαφορετική προοπτική. Πρόκειται για μια ποιότητα ζωής και ευζωίας, αλλά εφικτή για τους ανθρώπους μόνο στην περίπτωση που ζουν σε μια κοινότητα και ποτέ μόνοι και, επίσης, εντός ενός οικολογικού πλαισίου. Ετσι, μπορούμε να εκπληρώσουμε το Buen Vivir μόνο μέσα σε μια κοινότητα και σε αρμονία με τη φύση. Γι’ αυτόν τον λόγο πρόκειται για μια διευρυμένη και συσχετιζόμενη ιδέα.

Αυτή η αντίληψη έχει βαθιές ρίζες αφενός στην κοσμοαντίληψη των ιθαγενών των Ανδεων και, αφετέρου, στις κριτικές προσεγγίσεις της νεωτερικότητας, κυρίως εκ μέρους της οικολογίας και του οικοφεμινισμού. Το Buen Vivir αποτελεί μια ρήξη με την ανάπτυξη, με όλες της τις εκδοχές και γι’ αυτό είναι μετα-καπιταλιστική και μετα-σοσιαλιστική.

Αυτό είναι που κάνει το Buen Vivir τόσο σημαντικό. Η ιδέα αυτή φέρει μέσα της καθαρές και ακριβείς προτάσεις για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, ξεκινώντας από ένα μορατόριουμ στις νέες εξορύξεις πετρελαίου στην Αμαζονία. Ιδέες όπως αυτή εξηγούν τους λόγους εξαιτίας των οποίων το Buen Vivir δέχεται τόσες επιθέσεις από τους συντηρητικούς ή τις νέες αριστερές κυβερνήσεις στη Νότια Αμερική, αλλά, επίσης, και την πρόθεση της παγκόσμιας τεχνοκρατικής ελίτ να εξημερώσει (να τιθασεύσει) αυτή την άγρια ιδέα και να τη θέσει στην υπηρεσία του αναπτυξιακού οικονομικού παραδείγματος.

Δεν μπορώ να προβλέψω το μέλλον αυτής της νέας αντίληψης, αλλά μπορώ να σας διαβεβαιώσω ότι, εδώ στον Νότο, αντιμετωπίζουμε ένα νέο είδος συζήτησης, κινούμενοι προς τις βαθιές ρίζες της πολιτικής και της κουλτούρας.

Ποιος είναι

Ο Γκούντινας είναι επικεφαλής αναλυτής στο Λατινοαμερικάνικο Κέντρο Κοινωνικής Οικολογίας (CLAES), μια δεξαμενή σκέψης με έδρα το Μοντεβιδέο της Ουρουγουάης.

Η δουλειά του επικεντρώνεται στις εναλλακτικές της Νότιας Αμερικής στην ανάπτυξη, στο περιβάλλον και στις δημόσιες πολιτικές. Συμμετέχει ενεργά στα κοινωνικά κινήματα και κυρίως στις χώρες των Ανδεων, ενώ είναι από τους κύριους εισηγητές της έννοιας του ευ ζην (Buen Vivir) ως μιας εναλλακτικής στον υπάρχοντα καπιταλισμό. Περισσότερα στο μπλογκ του, www.accionyreaccion.com

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Οι μεγάλες πετρελαϊκές ήξεραν για την κλιματική αλλαγή από το ’60»
Ο Χίιντ μαζί με την ομάδα του, μέσω αναλύσεων, ερευνών, στατιστικών και συλλογής στοιχείων, αναδεικνύουν τις ευθύνες των μεγάλων εταιρειών ορυκτών καυσίμων –πολυεθνικών ή κρατικών– στην κλιματική αλλαγή και...
«Οι μεγάλες πετρελαϊκές ήξεραν για την κλιματική αλλαγή από το ’60»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής είναι θέμα πολιτικής βούλησης»
Ο καθηγητής της Επιστήμης των Παγκόσμιων Αλλαγών Σάιμον Λιούις εξηγεί τι είναι η «Ανθρωπόκαινος εποχή», διευκρινίζοντας ότι η κλιματική αλλαγή αποτελεί έναν πολλαπλασιαστή ήδη υπαρχόντων προβλημάτων. Θεωρεί...
«Η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής είναι θέμα πολιτικής βούλησης»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Η κλιματική αλλαγή θα πλήξει περισσότερο τους πιο αδύναμους»
Καθηγητής Γεωφυσικής και Παγκόσμιων Συστημάτων ο Τζέιμς Ντάικ θεωρεί ανεπαρκείς τις μικρές και τακτικές πολιτικές κινήσεις και ζητά ριζοσπαστικά μέτρα για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.
«Η κλιματική αλλαγή θα πλήξει περισσότερο τους πιο αδύναμους»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Να ζούμε καλύτερη ζωή με λιγότερα υλικά αγαθά»
Ο καθηγητής Βιώσιμης Ανάπτυξης Τιμ Τζάκσον διερευνά εδώ και δεκαετίες τα όρια της οικονομικής μεγέθυνσης σε έναν πεπερασμένο πλανήτη και προτείνει ένα άλλο μοντέλο οργάνωσης της κοινωνίας στη βάση όχι μεγεθών,...
«Να ζούμε καλύτερη ζωή με λιγότερα υλικά αγαθά»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Επείγουσα ανάγκη η οργάνωση της αντιφασιστικής αντίστασης»
Ο καθηγητής Κοινωνιολογίας, Μικαέλ Λεβί μιλά στην «Εφ.Συν.» για τις αιτίες αδυναμίας της Αριστεράς, για την παρακμή της Σοσιαλδημοκρατίας, αλλά και για την άνοδο της Ακροδεξιάς, την οποία, όπως λέει, δεν...
«Επείγουσα ανάγκη η οργάνωση της αντιφασιστικής αντίστασης»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Εχουμε μόνον έναν πλανήτη! Πρέπει να κάνουμε τα πάντα προκειμένου να διασώσουμε τους βιοτόπους μας...»
Στη συνέντευξή της στην «Εφ.Συν.» η 36χρονη Γερμανίδα πρόεδρος της ευρωομάδας των Πρασίνων/Ευρωπαϊκή Ελεύθερη Συμμαχία, Σκα Κέλερ, χαρακτηρίζει τους Πράσινους ενωτική δύναμη «αντίβαρο» απέναντι στο μίσος και...
«Εχουμε μόνον έναν πλανήτη! Πρέπει να κάνουμε τα πάντα προκειμένου να διασώσουμε τους βιοτόπους μας...»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας