• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    27°C 24.5°C / 28.4°C
    4 BF
    46%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    25°C 21.6°C / 25.9°C
    2 BF
    69%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    25°C 23.0°C / 25.5°C
    2 BF
    57%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    15°C 14.9°C / 14.9°C
    1 BF
    88%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.9°C / 22.4°C
    0 BF
    73%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    23°C 18.0°C / 23.2°C
    1 BF
    65%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 14.4°C / 19.5°C
    2 BF
    94%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.9°C / 23.9°C
    2 BF
    55%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    26°C 24.3°C / 26.4°C
    5 BF
    54%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    25°C 22.3°C / 24.9°C
    3 BF
    65%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    26°C 24.8°C / 26.6°C
    4 BF
    53%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    25°C 25.1°C / 25.1°C
    3 BF
    79%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.6°C / 25.6°C
    2 BF
    79%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.9°C / 20.1°C
    0 BF
    94%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    26°C 21.5°C / 25.6°C
    1 BF
    50%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 26.0°C / 26.8°C
    2 BF
    54%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.7°C / 27.7°C
    2 BF
    51%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 25.5°C / 25.5°C
    2 BF
    69%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    24°C 21.7°C / 24.5°C
    2 BF
    60%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    16°C 15.7°C / 15.7°C
    2 BF
    90%

Ο καθηγητής του Συνταγματικού Δικαίου, Γιώργος Σωτηρέλης

Απαιτείται μια γενναία μεταρρύθμιση

  • A-
  • A+

«Είναι καιρός να καταργηθεί το σημερινό αναχρονιστικό, ερμαφρόδιτο και αντιδημοκρατικό καθεστώς με μια γενναία μεταρρύθμιση που θα οδηγήσει ταυτόχρονα στην αποεκκλησιαστικοποίηση του κράτους και την αποκρατικοποίηση της Εκκλησίας» τονίζει στη συνέντευξή του ο καθηγητής του Συνταγματικού Δικαίου Γιώργος Σωτηρέλης.

• Ποιο πρέπει, κατ’ εσάς, να είναι το σύστημα σχέσεων κράτους - Εκκλησίας σε μια σύγχρονη Δημοκρατία;

Αναμφισβήτητα το μόνο σύστημα σχέσεων κράτους - Εκκλησίας που είναι απολύτως συμβατό με τη Δημοκρατία και τη συνταγματική ελευθερία είναι αυτό του χωρισμού τους. Ο όρος αυτός, που συχνά χρησιμοποιείται σαν φόβητρο, δεν πρέπει να μας τρομάζει, διότι δεν σημαίνει κατ’ ανάγκην ούτε ρήξη ούτε και πλήρη και στεγανή αποκοπή των δύο μερών. Στην Ευρώπη, αυτό συνέβη ιστορικά μόνο στη Γαλλία, όπου η σχέση αυτή πέρασε από μια περίοδο έντονης εχθρότητας μεταξύ κοσμικής και εκκλησιαστικής εξουσίας.

Στις υπόλοιπες δημοκρατικά προηγμένες χώρες, όμως, το καθεστώς που έχει διαμορφωθεί, ως συνισταμένη των επιμέρους –συνταγματικών κατά κανόνα– λύσεων, είναι η λεγόμενη «ευμενής ουδετερότητα» του κράτους. Δηλαδή, ναι μεν το κράτος δεν δρα μεροληπτικά ή πατερναλιστικά, χωρίς όμως να αποκλείεται ο ειλικρινής, καλοπροαίρετος και εποικοδομητικός διάλογος, για ζητήματα κοινού ενδιαφέροντος, ώστε να αίρονται οι όποιες τριβές, με καθαρό και θεσμικό τρόπο.

• Αυτή τη λύση προτείνετε και για τη χώρα μας;

Ασφαλώς. Είναι καιρός να καταργηθεί επιτέλους το σημερινό αναχρονιστικό, ερμαφρόδιτο και εν τέλει αντιδημοκρατικό καθεστώς, με μια γενναία μεταρρύθμιση που θα οδηγήσει, ταυτόχρονα, στην αποεκκλησιαστικοποίηση του κράτους και την αποκρατικοποίηση της Εκκλησίας. Προς την κατεύθυνση αυτήν πρέπει να αναληφθούν, ως τάχιστα, οι αναγκαίες νομοθετικές πρωτοβουλίες, με βασικό κριτήριο το να διασφαλιστεί πλήρως τόσο η ελευθερία της λατρείας όσο και η ελευθερία θρησκευτικής συνείδησης.

Από την τελευταία απορρέει το δικαίωμα ελεύθερης διαμόρφωσης, αλλαγής και διάδοσης θρησκευτικών απόψεων καθώς και δικαίωμα να δηλώνονται αυτές ή όχι. Βέβαια, αυτές οι πρωτοβουλίες πρέπει να επισφραγιστούν με την επικείμενη συνταγματική αναθεώρηση, ώστε να μην υπάρξουν περιθώρια παρερμηνειών, όπως στο παρελθόν, τόσο από την ίδια την Εκκλησία όσο και από τη μακρά θεοκρατική χείρα της στη διοίκηση και τη Δικαιοσύνη.

• Ευνοεί όμως η συγκυρία μια τέτοια μεταρρύθμιση;

Πιστεύω πως ναι, υπό τον όρο ότι θα προηγηθεί συστηματική προεργασία και διάλογος, χωρίς κραυγές και αποπροσανατολιστικές κορόνες. Από μεν το κράτος η αναρρύθμιση των σχέσεων δεν πρέπει να αγνοήσει τον οφειλόμενο φόρο τιμής και σεβασμού προς τη θρησκευτική μας παράδοση, ως σημαντική παράμετρο της εθνικής και πολιτισμικής μας ταυτότητας, από δε την Ορθόδοξη Εκκλησία δεν πρέπει να δαιμονοποιηθεί, σαν δήθεν εχθρική κίνηση, διότι και η ίδια θα απεμπλακεί έτσι από τον ασφυκτικό κρατικό εναγκαλισμό και από τη συνεχή καταφυγή, δίκην προβληματικής ΔΕΚΟ, στα κρατικά δεκανίκια.

• Ειδικά όταν μιλάμε για μια αριστερή κυβέρνηση, τι αλλάζει στην παραπάνω σχέση;

Οπως προείπα, ο χωρισμός κράτους-Εκκλησίας είναι ζήτημα Δημοκρατίας και δεν συνδέεται κατ’ αρχήν με επιμέρους ιδεολογικές προσεγγίσεις. Ωστόσο, όπως είναι γνωστό, η Δεξιά στη χώρα μας, με ελάχιστες τιμητικές εξαιρέσεις, κινείται ακόμα στον αστερισμό των μετεμφυλιακών ψυχώσεων του «Ελλάς Ελλήνων Χριστιανών». Ετσι, κάθε φορά που ανακύπτει σχετικό ζήτημα, κλίνει υποτακτικά το γόνυ στα κελεύσματα της Εκκλησίας και γίνεται, ουσιαστικά, φερέφωνό της.

Εναπόκειται, λοιπόν, στην Αριστερά να λύσει τον γόρδιο δεσμό, πολύ περισσότερο μάλιστα όταν η ευαισθησία της σε ζητήματα θρησκευτικής ελευθερίας είναι δεδομένη, καθώς κουβαλάει στις πλάτες της ένα βαρύ φορτίο σχετικών διώξεων.

Η πρώτη κυβερνητική εκδοχή της Αριστεράς, δηλαδή το ΠΑΣΟΚ, έκανε μεν κάποιες προσπάθειες, χωρίς ουσιαστικά αποτελέσματα, καθώς έκανε πίσω στην κρίσιμη μάχη της συνταγματικής αναθεώρησης του 2001, παρότι υπήρχε ευνοϊκός συσχετισμός. Το ίδιο φοβούμαι ότι θα επαναληφθεί και με τον ΣΥΡΙΖΑ, όχι μόνο διότι δεν έχει δώσει στο θέμα αυτό πειστικά δείγματα γραφής, αλλά και γιατί επέλεξε, ελαφρά τη καρδία, έναν κυβερνητικό σύμμαχο που εμφορείται από ακραίες και σκοταδιστικές θεοκρατικές αντιλήψεις.

• Πώς κρίνετε υπό αυτό το πρίσμα τη στάση της κυβέρνησης στο ζήτημα που ανέκυψε ως προς τα θρησκευτικά;

Θέλω να πιστεύω ότι τουλάχιστον ως προς το ζήτημα αυτό, το υπουργείο Παιδείας θα σώσει την τιμή της Αριστεράς των δικαιωμάτων –που δεν αναστέλλονται βέβαια με την κρίση– εμμένοντας στις σχετικές εξαγγελίες του.

Και τούτο όχι μόνο διότι οι αντιδράσεις της Εκκλησίας ήταν επιεικώς απαράδεκτες, θυμίζοντας δυστυχώς την εποχή του μακαριστού Χριστόδουλου, αλλά γιατί η απαλλαγή από τα θρησκευτικά χωρίς δήλωση θρησκευτικών φρονημάτων αποτελεί στοιχειώδη σεβασμό στην ελευθερία της θρησκευτικής συνείδησης, όπως έχουν αποφανθεί άλλωστε σχετικά τόσο ο Συνήγορος του Πολίτη όσο και η Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων.

Ωστόσο, ευκταίο θα ήταν να καταργηθεί και το σύστημα της απαλλαγής, με ταυτόχρονο όμως αναπροσανατολισμό της θρησκευτικής εκπαίδευσης, ώστε να διασφαλιστεί πλήρως ότι η «ανάπτυξη της θρησκευτικής συνείδησης» (που επιτάσσει το Σύνταγμα, άρθρο 16 παρ. 2) θα γίνεται όντως υπό το πρίσμα της ελευθερίας της (άρθρο 13 παρ. 1).

Προς την κατεύθυνση αυτή έχουν ήδη γίνει κάποια βήματα, που απέχουν όμως ακόμη πολύ από το ζητούμενο, δηλαδή από μια συνολική και απροκατάληπτη ενημέρωση για το θείο, που αφ’ ενός θα παρέχεται «με κριτικό, αντικειμενικό και πλουραλιστικό τρόπο», όπως επιτάσσει το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, και αφ’ ετέρου θα δίνει –ποσοτικά– ιδιαίτερη έμφαση στην επικρατούσα θρησκεία και στη σχέση της με την πολιτισμική μας παράδοση.

• Αλήθεια, πώς αισθάνεστε όταν κάνετε μάθημα σε ένα αμφιθέατρο Πανεπιστημίου το 2015 με την εικόνα του Χριστού πάνω από τον πίνακα;

Ευτυχώς τέτοιο ζήτημα δεν τίθεται στα περισσότερα τμήματα. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, ένας καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου δεν νοείται να διδάσκει τη θρησκευτική ελευθερία σε ένα περιβάλλον που εξ ορισμού την υπονομεύει, όπως και ένας δικαστής δεν μπορεί να είναι πειστικός ως προς το ότι απονέμει όντως δικαιοσύνη για επίμαχα θρησκευτικά ζητήματα, υπό την σκιά των εικόνων.

 

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Η δημοκρατία κινδυνεύει σε ΗΠΑ και Ευρώπη»
Ο Ερίκ Φασέν ήρθε στην Ελλάδα πριν από λίγες μέρες, λίγο πριν από τις αμερικανικές εκλογές. Μίλησε στο Γαλλικό Ινστιτούτο με θέμα «Φύλο και μετανάστευση». Μαζί, συνομιλήσαμε για την προβληματική σχετικά με τον...
«Η δημοκρατία κινδυνεύει σε ΗΠΑ και Ευρώπη»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Το δόγμα “τάξη και ασφάλεια” σαρώνει την Ευρώπη»
«Πρέπει να ξεκινήσει άμεσα ένας εποικοδομητικός διάλογος μεταξύ των αριστερών και προοδευτικών δυνάμεων» μας λέει ο Γερμανός Κλάους Ντέρε, καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Ιένας και ιδρυτικό μέλος...
«Το δόγμα “τάξη και ασφάλεια” σαρώνει την Ευρώπη»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Η ‘‘κοινή λογική’’ είναι έννοια πολύ επικίνδυνη»
Ο Mατ Κουκ είναι κοινωνικός και πολιτισμικός ιστορικός που ειδικεύεται στις κουίρ και αστικές ιστορίες. Ως βαθύς γνώστης και μελετητής των σπουδών φύλου και σεξουαλικότητας (με συγγράμματα για την κουλτούρα...
«Η ‘‘κοινή λογική’’ είναι έννοια πολύ επικίνδυνη»
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
«Επίθεση ενάντια στη θρησκευτική ελευθερία και το δημοκρατικό πολίτευμα»
​Η έκρηξη ύποπτου μηχανισμού (χωρίς προειδοποιητικό τηλεφώνημα) που εντοπίστηκε χθες το πρωί μπροστά στον ναό του Αγ. Διονυσίου στο Κολωνάκι ακολουθήθηκε από δεκάδες ανακοινώσεις τόσο από τον πολιτικό κόσμο...
«Επίθεση ενάντια στη θρησκευτική ελευθερία και το δημοκρατικό πολίτευμα»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Ο Τσίπρας είναι εδώ για να μείνει - είναι δρομέας αντοχής»
Ο γνωστός πολιτικός αναλυτής και επικοινωνιολόγος Γιάννης Λούλης το μόνο που δεν κάνει είναι να κρύβεται. Είναι συγκεκριμένος, ειλικρινής, χαρακτηρίζει άμεσα πρόσωπα και καταστάσεις και αναλύει την πολιτική...
«Ο Τσίπρας είναι εδώ για να μείνει - είναι δρομέας αντοχής»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Ο ένοπλος αγώνας γνώρισε μια θλιβερή ήττα»
Ο συγγραφέας Στεφάν Οσμόν, όταν ήταν φοιτητής, επηρεασμένος από τον Μάη του ‘68, συμμετείχε ενεργά στα κινήματα του ένοπλου αγώνα της Ακρας Αριστεράς. Αργότερα, διετέλεσε στέλεχος του υπουργείου Οικονομικών...
«Ο ένοπλος αγώνας γνώρισε μια θλιβερή ήττα»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας