• Αθήνα
    Αυξημένες νεφώσεις
    5°C 2.5°C / 6.3°C
    4 BF
    79%
  • Θεσσαλονίκη
    Αραιές νεφώσεις
    2°C -0.4°C / 3.0°C
    5 BF
    46%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    6°C 3.3°C / 7.0°C
    3 BF
    78%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    1°C 0.9°C / 0.9°C
    4 BF
    44%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    4°C 3.5°C / 3.9°C
    5 BF
    65%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    2°C 0.0°C / 2.0°C
    4 BF
    45%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    -4°C -3.6°C / -1.6°C
    4 BF
    46%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    3°C 2.9°C / 2.9°C
    2 BF
    76%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 9.9°C / 12.7°C
    5 BF
    78%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    7°C 4.6°C / 6.9°C
    3 BF
    76%
  • Ερμούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    8°C 7.2°C / 8.4°C
    3 BF
    75%
  • Σκόπελος
    Χιονοπτώσεις
    1°C 0.7°C / 0.7°C
    8 BF
    99%
  • Κεφαλονιά
    Ψιχάλες
    6°C 5.9°C / 5.9°C
    2 BF
    65%
  • Λάρισα
    Αραιές νεφώσεις
    3°C 1.1°C / 2.9°C
    5 BF
    48%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    3°C 2.5°C / 3.3°C
    4 BF
    65%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    9°C 8.8°C / 8.8°C
    2 BF
    87%
  • Χαλκίδα
    Αυξημένες νεφώσεις
    4°C 2.9°C / 4.9°C
    4 BF
    80%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    6°C 4.3°C / 6.0°C
    4 BF
    47%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    1°C 1.4°C / 2.8°C
    3 BF
    55%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    -2°C -2.3°C / -2.3°C
    3 BF
    60%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Το θέμα των γενεών είναι μια ηθελημένη “πρόκληση”»

  • A-
  • A+

Είτε ως επιστήμονας μιλάει για πολιτική είτε ξανοίγεται στην πεζογραφία, όπως έκανε με τη συλλογή διηγημάτων «Λάργκο», κάθε βιβλίο του Γιάννη Μπαλαμπανίδη είναι ένα γεγονός. Μάλλον γιατί με τρόπο ευθύβολο και διεισδυτικό καταφέρνει να βάλει σε λέξεις τα βιώματα όλων μας, να δίνει βάθος και εύρος στην επιχειρηματολογία, να ανοίγει παράθυρα στη σκέψη μας.

Το «Οι ιδέες της προόδου και της συντήρησης - Δοκίμιο για την πολιτική σε ρευστούς καιρούς», που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Πόλις, ξεκινά ιντριγκαδόρικα ήδη από το εξώφυλλο, με το «ΟΚ, boomer». Η κουβέντα μας δεν θα μπορούσε παρά να ξεκινά από αυτούς.

 Στην Ελλάδα των μεγάλων αντιθέσεων και των βαθιών πολιτικών τομών, συγκροτούνται γενιές με κριτήριο την ηλικία ή τις πολιτικές και ταξικές ταυτότητες. Εχει κοινά ένας κάποτε νεολαίος του 1-1-4 με τον συνομήλικό του της ΕΡΕ;

Είναι μια ηθελημένη «πρόκληση», διότι θεωρώ κρίσιμο το θέμα των γενεών. Ζούμε σε μια εποχή μεγάλων πολώσεων –υλικών, πολιτισμικών, αξιακών– είτε είναι του γούστου μας είτε όχι. Η γενεακή πόλωση είναι μία από αυτές, στις αξίες και τις πολιτικές συμπεριφορές. Στην Ελλάδα, μόλις πρόσφατα αρχίζουμε να το συζητάμε. Εχουμε αναλύσει εκτενώς την ελληνική γενιά των boomers, τη «γενιά του Πολυτεχνείου», δίνοντας μικρή προσοχή στις επόμενες. Χάνουμε όμως έτσι ένα σημαντικό κομμάτι του κόσμου γύρω μας, αν τουλάχιστον κατανοήσουμε τις γενιές όχι απλώς ως ηλικιακές φέτες αλλά ως συλλογικές κοινωνικές εμπειρίες.

 Λέτε πως το δοκίμιο αυτό έχει έναν επιπλέον στόχο: να ανιχνεύσει τους όρους πολιτικοποίησης της δικής σας γενιάς, των ανθρώπων που, παρά τις μεγάλες προσδοκίες, βρέθηκαν «στην ιδιαίτερη ανθρωπολογική συνθήκη που λέγεται υπάλληλος γραφείου». Οχι και τόσο άσχημα, θα σας έλεγε ένας boomer – ή μήπως όχι;

Κάθε γενιά ζει τις ματαιώσεις της. Η μεταπολεμική γενιά των boomers μεγάλωσε σε ένα περιβάλλον αυξημένων προσδοκιών, βιοτικής και εργασιακής ασφάλειας, αξιακών επαναστάσεων (το παγκόσμιο 1968). Οι νεότερες γενιές μεγαλώνουν μέσα σε μια αντίφαση: είναι όλο και πιο μορφωμένες, δικτυωμένες, διεθνοποιημένες, την ίδια στιγμή που βρίσκονται αντιμέτωπες με συνθήκες υλικής και γενικότερης επισφάλειας. Αξιακά ριζοσπαστικοποιούν το μετα-υλιστικό σύμπαν των boomers (έμφυλα ζητήματα, σεξουαλικότητα, κριτική της πατριαρχίας, κλιματική αλλαγή), ενώ εμφορούνται από αντισυστημικά αισθήματα που μπορεί να εκβάλουν αριστερά ή και πολύ δεξιά. Αυτή είναι περίπου η «ανθρωπολογική συνθήκη» που καλούμαστε να μελετήσουμε.

 Θα ήθελα να σχολιάσουμε ένα παράδειγμα με βάση τις τελευταίες αλλαγές στον ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. που προώθησε ο Αλέξης Τσίπρας, όπου μερίδα της λεγόμενης «παλιάς φρουράς» του κόμματος κάνει λόγο για «ηλικιακό ρατσισμό» υπέρ των νέων, την ώρα που οι τελευταίοι ζητούν ζωτικό χώρο από τους πρώτους. Η κρίση του κομματικού φαινομένου έχει να κάνει με την ηλικιακή ανανέωση ή όχι;

Σε κάθε κομματικό οργανισμό, ανανέωση σημαίνει και ηλικιακή ανανέωση. Υπάρχει βέβαια πάντα ο πειρασμός να θεωρηθεί η νεότητα συνώνυμο του καινούργιου και ο κίνδυνος του «ageism», της απόρριψης των μεγαλύτερων απλώς επειδή είναι μεγαλύτεροι. Πέρα όμως από τις εργαλειακές χρήσεις της νεολαίας, η είσοδος νέων γενεών στην πολιτική διαδικασία σημαίνει ότι μπαίνουν στο παιχνίδι νέοι παίκτες, φορείς νέων ευαισθησιών, οι οποίες δεν αφομοιώνονται πάντα εύκολα και αυτονόητα. Η γενεακή σύγκρουση είναι ένα τίμημα που πρέπει κανείς να πληρώσει, αλλά και να «διαπαιδαγωγήσει», αν θέλει να συντονιστεί με την εποχή του.

 Ασχολείστε με διλήμματα πρόοδος ή συντήρηση, λαϊκισμός εναντίον αντιλαϊκισμού. Ο πρωθυπουργός, π.χ., αναφέρεται στο δίπολο σταθερότητα ή αστάθεια, την ώρα που ο Αλέξης Τσίπρας κάνει λόγο για πολιτική αλλαγή ή συνέχεια στον εφιάλτη Μητσοτάκη. Πόσο αγγίζουν όλα αυτά τον μέσο πολίτη, ειδικά από τη στιγμή που, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα, το 30% των ερωτηθέντων απάντησε ότι δεν υπάρχει καμία διαφορά ανάμεσα σε Δεξιά και Αριστερά.

Η πολιτική παίζεται με διλήμματα, πολύ συχνά απλουστευτικά. Θα πρέπει όμως να διακρίνουμε τις συγκυριακές από τις βαθύτερες διαιρέσεις. Υποστηρίζω ότι το Αριστερά - Δεξιά ή, ευρύτερα, πρόοδος - συντήρηση είναι η κατεξοχήν πολιτική διάκριση που διαμορφώνει το πολιτικό μας σύμπαν και αφήνει δημοκρατικό χώρο στον αντίπαλο. Σε όλες τις έρευνες υπάρχει ένα 15%-20% που απαντούν ότι δεν έχει νόημα αυτή η διάκριση, ωστόσο οι περισσότεροι τοποθετούν με άνεση τον εαυτό τους στον άξονα Αριστερά - Δεξιά. Επίσης, εκείνοι που την απορρίπτουν κατά κανόνα τοποθετούνται στη Δεξιά. Η άρνηση της διάκρισης είναι επίσης έντονη στις νεότερες ηλικίες, αλλά μάλλον ως αίτημα για ισχυρότερες ταυτότητες και ταυτίσεις πάνω σε ένα συνεκτικό ιδεολογικό πρόταγμα.

 Τόσο η Ακροδεξιά όσο και η Alt-right πάτησαν πάνω σε υπαρκτά προβλήματα, προβλήματα που η σοσιαλδημοκρατία, η Αριστερά και η Δεξιά δεν κατάφεραν να επιλύσουν. Με ποιον τρόπο τα προοδευτικά κόμματα μπορούν να αρθρώσουν πολιτικό λόγο ώστε να κάνουν το προϊόν τους ελκυστικό ξανά, ειδικά στους νέους ανθρώπους;

Η υπερβολική συναίνεση σε «τεχνικές» όψεις της πολιτικής άφησε ζωτικό χώρο σε ριζοσπαστικές πολιτικές ταυτότητες – ο τραμπισμός και η Alt-right είναι τέτοια, όσο κι αν πιθανώς δεν μας αρέσει. Πρότεινε μια πειστική απάντηση στα υλικά προβλήματα της εποχής, τις ανισότητες και τους «χαμένους της παγκοσμιοποίησης», με τρόπο βέβαια εθνικιστικό, ξενοφοβικό, αξιακά συντηρητικό. Στο βιβλίο υποστηρίζω ότι η σοσιαλδημοκρατία και η ευρύτερη Αριστερά είναι αναγκασμένες να επεξεργαστούν τη δική τους συνεκτική ταυτότητα, η οποία δεν θα υποβαθμίζει το μείζον ζήτημα της υλικής ασφάλειας των ανθρώπων, θα παρεμβαίνει πολιτικά ενάντια στη μεταφυσική των «αγορών», ενσωματώνοντας τα πιο προωθημένα πολιτισμικά αιτήματα, ιδίως των νεότερων γενεών.

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
Το υποκείμενο της αλλαγής είναι πληθυντικό
«Τι να κάνουμε;», είναι ένα ερώτημα παλιό όσο και η ιστορία της Αριστεράς. Αυτή τη φορά το απαντούν μια πλειάδα νέων επιστημόνων, που μέστωσαν επιστημονικά μέσα στα χρόνια της οικονομικής κρίσης. Το βιβλίο των...
Το υποκείμενο της αλλαγής είναι πληθυντικό
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Μας απειλεί όλους η ιδεολογική χειραγώγηση της επιστήμης»
Πόσο απολαυστικό μπορεί να είναι ένα βιβλίο που μιλά για επιστημονική μεθοδολογία; Εξαιρετικά, αν ασχολείται με το θέμα που επέλεξε ο αναπληρωτής καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης Σεραφείμ Σεφεριάδης,...
«Μας απειλεί όλους η ιδεολογική χειραγώγηση της επιστήμης»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Εμείς οι Βλάχοι»
Ο Αποστόλης Καψάλης είναι εργατολόγος, ερευνητής στο ΙΝΕ της ΓΣΕΕ και διδάκτορας Κοινωνικής Πολιτικής στο Πάντειο, αλλά και πρόεδρος της «Συντροφιάς Βλάχων Αθήνας». Κι αφού ο Πέτρος Κωστόπουλος –των γνωστών...
«Εμείς οι Βλάχοι»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Ο Μίκης είναι ένα παθιασμένο, άναρχο, ελευθεριακό “εγώ”»
Αφορμή για τη συνάντησή μας με τον Μίμη Ανδρουλάκη υπήρξε το βιβλίο του «Σαλός Θεού, ο μυστικός Μίκης». Ο Μίκης ήταν το επίκεντρο της κουβέντας μας. Κάπου, όπως και στο βιβλίο, εμπλέκονται οι «συνομιλητές» του...
«Ο Μίκης είναι ένα παθιασμένο, άναρχο, ελευθεριακό “εγώ”»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Ο ελεύθερος χρόνος να γίνει κυρίαρχος και να είναι το μέτρο του πλούτου»
Ο γνωστός αγωνιστής-διανοητής της Αριστεράς, καθηγητής Πολιτικής Θεωρίας, Γιώργος Ρούσης, απαντά μέσα από το τελευταίο του, πολυαναμενόμενο βιβλίο «Ο ελεύθερος χρόνος μέτρο του πλούτου - Αντί να χάνουμε τη ζωή...
«Ο ελεύθερος χρόνος να γίνει κυρίαρχος και να είναι το μέτρο του πλούτου»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Θεωρώ κληρονομιά όλη τη σοφία της ανθρωπότητας»
Μια ζωή γεμάτη τέχνη, ιδέες και ακτιβισμό. Αφιέρωμα στην 50χρονη πολυεπίπεδη δράση του Περικλή Κοροβέση οργανώνεται σήμερα στο «Τριανόν» με αφορμή το νέο του βιβλίο «Η αδράνεια ροκανίζει το μέλλον», με κείμενά...
«Θεωρώ κληρονομιά όλη τη σοφία της ανθρωπότητας»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας