• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    31°C 28.9°C / 32.9°C
    4 BF
    36%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 26.9°C / 32.0°C
    3 BF
    48%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    31°C 28.0°C / 32.1°C
    1 BF
    43%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    21°C 20.9°C / 20.9°C
    1 BF
    73%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    32°C 31.9°C / 31.9°C
    3 BF
    37%
  • Βέροια
    Σποραδικές νεφώσεις
    29°C 26.2°C / 29.4°C
    1 BF
    53%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    25°C 17.6°C / 25.6°C
    2 BF
    36%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    29°C 29.3°C / 29.3°C
    1 BF
    45%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 27.8°C / 29.9°C
    4 BF
    54%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    32°C 30.7°C / 31.9°C
    4 BF
    40%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    27°C 27.4°C / 28.8°C
    5 BF
    54%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 25.7°C / 27.7°C
    2 BF
    61%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    29°C 28.9°C / 28.9°C
    0 BF
    70%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    30°C 28.4°C / 29.9°C
    4 BF
    39%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    28°C 27.5°C / 28.4°C
    3 BF
    77%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    30°C 28.8°C / 29.9°C
    5 BF
    54%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    31°C 28.4°C / 33.0°C
    2 BF
    24%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 28.3°C / 28.8°C
    3 BF
    54%
  • Κατερίνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 27.0°C / 30.0°C
    4 BF
    68%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    18°C 18.0°C / 18.0°C
    2 BF
    90%

Ο κοινωνιολόγος, ερευνητής, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Paris 8 Vincennes – Saint-Denis, Ερίκ Φασέν 

ΝΟΡΑ ΡΑΛΛΗ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Η δημοκρατία κινδυνεύει σε ΗΠΑ και Ευρώπη»

  • A-
  • A+
Ο Ερίκ Φασέν ήρθε στην Ελλάδα πριν από λίγες μέρες, λίγο πριν από τις αμερικανικές εκλογές. Μίλησε στο Γαλλικό Ινστιτούτο με θέμα «Φύλο και μετανάστευση». Μαζί, συνομιλήσαμε για την προβληματική σχετικά με τον ρόλο της γυναίκας, της Ευρώπης, της δημοκρατίας, αλλά και της αντίδρασης σε όλα όσα συμβαίνουν.

Και καθηγητής είναι (στο Τμήμα Μελέτης του Φύλου και Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Paris 8 Vincennes – Saint-Denis) και ερευνητής είναι (στο Εργαστήριο Μελέτης του Φύλου και της Σεξουαλικότητας – LEGS, CNRS) και από τους πλέον σημαντικούς και γνωστούς κοινωνιολόγους είναι. Ο Ερίκ Φασέν ήρθε στην Ελλάδα πριν από λίγες μέρες, λίγο πριν από τις αμερικανικές εκλογές. Μίλησε στο Γαλλικό Ινστιτούτο με θέμα «Φύλο και μετανάστευση». Μαζί, συνομιλήσαμε για την προβληματική σχετικά με τον ρόλο της γυναίκας, της Ευρώπης, της δημοκρατίας, αλλά και της αντίδρασης σε όλα όσα συμβαίνουν. Ολα, γένους θηλυκού. Ο ίδιος δεν δηλώνει αισιόδοξος, ωστόσο τονίζει πως «η αντίδραση είναι από μόνη της αισιόδοξη ένδειξη, γιατί σημαίνει ότι κάτι ενοχλεί». Πάλι καλά...

Ξεκινάμε την κουβέντα μας γυρίζοντάς τον πίσω όταν η Σεγκολέν Ρουαγιάλ ήταν υποψήφια του γαλλικού Σοσιαλιστικού Κόμματος για τις προεδρικές εκλογές του 2007. «Η Σ. Ρουαγιάλ έπαιξε την κάρτα της “γυναίκας”» μας λέει. «Αυτό συμβαίνει συχνά. Το να έχεις μια γυναίκα πρόεδρο ή αρχηγό κόμματος είναι σαν να λες, δες, είμαι μοντέρνος. Αυτό όμως που συμβαίνει είναι πως αυτή η “γυναικεία κάρτα” στο πολιτικό παιχνίδι μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τον οποιονδήποτε και με διαφορετικούς τρόπους: υπέρ ή κατά της γυναίκας, αλλά πάντα ως εξουσιαστικό “χαρτί”. Ειδικά στην πολιτική». Την ίδια στιγμή τονίζει: «Δεν μπορούμε όμως να πούμε ότι και ο ρόλος της γυναίκας δεν έχει αλλάξει. Ωστόσο, ακόμα και στη γλώσσα υπάρχουν εξαιρετικά πατριαρχικά και σεξιστικά κατάλοιπα.

Στη γαλλική γλώσσα, για παράδειγμα, αν είσαι γυναίκα θα μιλήσεις αλλιώς (και γραμματικά) ενώ αν είσαι άνδρας είσαι πιο ελεύθερος ακόμα και ποιους γραμματικούς τύπους θα χρησιμοποιήσεις. Ο αρσενικός τύπος γραμματικής υπερισχύει. Αυτός είναι ένας σεξιστικός κανόνας στη γλώσσα μας -δεν προέρχεται από τη λατινική, φτιάχτηκε μετά. Σε πανεπιστημιακές σχολές όπως η δική μου δεν το χρησιμοποιούμε και περιμένουμε κάποια στιγμή ακόμη και μηνύσεις! Η Γαλλική Ακαδημία, ο πρωθυπουργός και άλλοι πανεπιστημιακοί και θεσμικοί οργανισμοί είναι ενάντια σε αυτό. Θέλω να πω ότι ακόμη και η ίδια η γλώσσα στοιχειοθετεί μία μάχη ενάντια στον σεξισμό ή υπέρ του. Αυτό ας το έχουμε υπόψη μας, καθώς είναι μια διαρκής μάχη και καλό είναι να γνωρίζουμε έστω τα πεδία της μάχης αυτής, ακόμη κι αν νιώθουμε ότι δεν έχουμε όλοι τα ίδια “όπλα”».

«Πολλά αλλάζουν»

Ποια όμως μπορούν να είναι αυτά τα «όπλα» σήμερα; «Οταν βλέπουμε αυταρχικά μέτρα να λαμβάνονται, σκληρά ριάλιτι να προμοτάρονται και οπισθοδρομικές αντιλήψεις να προβάλλονται, αυτό σημαίνει ότι κάτι τους ενοχλεί. Κάτι πάει να αλλάξει και αμύνονται» απαντά. «Η αντίδραση, η όποια αντίδραση, είναι από μόνη της αισιόδοξη γιατί σημαίνει αυτό ακριβώς: ότι κάτι ενοχλεί! Το ζήτημα είναι να μη σταματήσουμε κι εμείς να ενοχλούμαστε με όλα τα παραπάνω. Να μην τα “συνηθίσουμε”, να μην τα δεχόμαστε ως “κανονικότητα”.

Η αντίδραση είναι από μόνη της αισιόδοξη ένδειξη, γιατί σημαίνει ότι κάτι ενοχλεί

»Τίποτε δεν είναι ικανό να μας κάνει να είμαστε (και βάζω και τον εαυτό μου μέσα) απαισιόδοξοι ή να νιώθουμε απογοητευμένοι ή ηττημένοι. Πολλά αλλάζουν, πολλά μπορούν να αλλάξουν. Από θεσμικούς κανόνες έως τη γλώσσα, έως την καθημερινότητα, έως το μέλλον. Και αυτό μπορεί να γίνει, χρησιμοποιώντας όλα τα δυνατά εργαλεία. Δεν θα πω αν είμαι ή όχι μαρξιστής. Χρησιμοποιώ, όμως, τα μαρξικά εργαλεία και όποια άλλα μπορώ ώστε να δώσω τις μάχες που καλούμαι να δώσω: ως πανεπιστημιακός, ως ερευνητής, ως πατέρας, ως πολίτης».

Και κάπως έτσι φτάνουμε στα της Ε.Ε. «Το πρόβλημα του δημοκρατικού ελλείμματος της Ε.Ε. δεν είναι κάτι νέο. Το 2012 εκδόθηκε το βιβλίο μου “Επισφαλής Δημοκρατία” (“Démocratie précaire”) όπου ανέπτυξα το επιχείρημα πως αφ’ ενός η δημοκρατία είναι εκ φύσεως επισφαλές πολίτευμα, αφετέρου όμως, ειδικά εξαιτίας των συνθηκών και των αποφάσεων της Ε.Ε., γίνεται όλο και περισσότερο αβέβαιο και ασταθές. Αυτό το αναγνωρίζω συνεχώς στη χώρα μου, τη Γαλλία, όπου η αστυνομική αυθαιρεσία συμβαδίζει με την κυβερνητική ακαμψία και τη θεσμική (και δικαστική) εύνοια απέναντι σε τέτοιες αυθαιρεσίες, ωστόσο με προβληματίζει και ως προς άλλες ευρωπαϊκές χώρες αλλά και μη: με τις αμερικανικές εκλογές είναι πολύ πιθανό να έχουμε ένα πραξικόπημα.

Ο ίδιος ο πρόεδρος Τραμπ έχει πει πως αν δεν εκλεγεί θα καταγγείλει πως έγινε “πραξικόπημα”. Την ίδια στιγμή που πολλοί από τους οπαδούς του είναι ήδη με τα όπλα ανά χείρας, στην κυριολεξία. Επίσης, πολλοί ψηφοφόροι, όχι μόνο αριστεροί ή ριζοσπάστες, αλλά και συντηρητικοί, λένε πως οι εκλογές θα είναι νοθευμένες. Οπότε μιλάμε πραγματικά για μια δημοκρατία σε κίνδυνο, ίσως πολύ μεγαλύτερο από όσο φανταζόμαστε».

«Οσο για τη μετανάστευση» συνεχίζει, «όσοι λένε πως καλό είναι να ενισχύσουμε τις φιλελεύθερες αξίες μέσα σε ένα νεοφιλελεύθερο σύστημα, ψεύδονται. Το ίδιο κάνει η Μέρκελ, το ίδιο έκανε και ο Μακρόν. Αυτό έλεγε πριν από τις εκλογές και αμέσως μετά υιοθέτησε όλες τις νεοφιλελεύθερες πρακτικές (και) όσον αφορά το μεταναστευτικό. Αφήνει μετανάστες μεσοπέλαγα, δεν υπάρχει καμία σοβαρή πολιτική ως προς αυτό, ούτε για όσους είναι Γάλλοι πολίτες. Μπορούν κάλλιστα αν είσαι σκουρόχρωμος να σε σταματήσουν, να βιαιοπραγήσουν επάνω σου και να μην τιμωρηθούν ποτέ».

Απολυταρχικά στοιχεία

«Αυτός ο φιλελεύθερος λόγος μέσα σε νεοφιλελεύθερες δομές συγκλίνει προς τον φασισμό;» τον ρωτάμε. «Δεν θέλω να χρησιμοποιώ τον όρο “φασισμός” εύκολα, ωστόσο ναι, θα πω πως διόλου μακριά δεν είναι το ένα από το άλλο. Φέρει σίγουρα απολυταρχικά στοιχεία (αστυνομική βία, απολυταρχικές αποφάσεις) και σίγουρα η έξαρση της πανδημίας έδωσε σε πολλές κυβερνήσεις με παρόμοια χαρακτηριστικά μια καλή αφορμή για να γίνουν ακόμη πιο απολυταρχικές, με πολίτες φοβισμένους που δέχονται τα πάντα ως “αναγκαίο κακό”. Αυτό είναι εξαιρετικά επικίνδυνη τακτική και ως τέτοια πρέπει να αναγνωριστεί, αν όχι να αντιμετωπιστεί». «Εσείς το θεωρείτε φασιστικό;» επιμένουμε. «Θέλει κουβέντα... αλλά θα πω πως θα πρέπει να σκεφτώ διπλά στις επόμενες εκλογές» μας λέει. «Θα πρέπει δηλαδή να σκεφτώ αυτό το ερώτημα όχι μόνο θεωρητικά αλλά και πρακτικά. Και η ψήφος είναι ένα πρακτικό ζήτημα. Το να πεις “όλοι είναι ίδιοι”, οπότε δεν αλλάζεις την ψήφο σου ή δεν πας καν να ψηφίσεις δεν οδηγεί πουθενά. Είναι λάθος».

Στους φασίστες δεν μιλάς. Μάχεσαι εναντίον τους

Ο ίδιος μαζί με δεκάδες σημαντικούς διανοούμενους διεθνούς κύρους έχει συνυπογράψει επιστολές στήριξης και ως προς την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ στις αρχές του 2015 αλλά και πριν από έναν μήνα, για το ΠΙΚΠΑ Μυτιλήνης, ώστε να μην κλείσει (σ.σ. τελικά το έκλεισαν ως «κατάληψη»!). Αν ήταν να στείλει τώρα μια επιστολή, ποιος θα ήταν ο παραλήπτης; «Σίγουρα όχι ο Τραμπ. Γιατί είναι φασίστας. Ξεκάθαρα. Στηρίζει τον λόγο και τις πράξεις του στη λευκή υπεροχή. Στην ξενοφοβία. Στο μίσος... Στους φασίστες δεν μιλάς. Μάχεσαι εναντίον τους. Με την Ευρώπη είναι κάπως διαφορετικά τα πράγματα. Δεν έχω χάσει τελείως την πίστη μου στην Ε.Ε., ίσως γιατί δεν υπάρχει κάτι καλύτερο αυτή τη στιγμή, παρά τα τεράστια λάθη και τα δημοκρατικά κενά. Παρά τα όσα έχει κάνει στην Ελλάδα ή δεν έχει κάνει στην Ουγγαρία! Παρά τα όσα επιτρέπει να γίνονται στους μετανάστες. Παρ’ όλα αυτά, παρόλο που θεωρώ πως έχει κάτι ξεκάθαρα αυτοκαταστροφικό η Ευρώπη, και ως θεσμός και ως ήπειρος, δεν έχω κάποια καλύτερη εναλλακτική... προς το παρόν έστω. Αλλά ναι, η Ευρώπη έχει αποτύχει. Και σύνορα έχει και πολιτικές αποκλεισμού έχει (και σε μη μετανάστες) και δημοκρατία ουσιαστική δεν έχει. Αν η Ε.Ε. δεν είναι παρά μια “αγορά”», οι πολίτες γιατί να την εμπιστευτούν; Η Ευρώπη γίνεται όλο και περισσότερο “λευκή” - αυτό γίνεται. Και φυσικά δεν αναφέρομαι στο χρώμα του δέρματος...».

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Το δόγμα “τάξη και ασφάλεια” σαρώνει την Ευρώπη»
«Πρέπει να ξεκινήσει άμεσα ένας εποικοδομητικός διάλογος μεταξύ των αριστερών και προοδευτικών δυνάμεων» μας λέει ο Γερμανός Κλάους Ντέρε, καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Ιένας και ιδρυτικό μέλος...
«Το δόγμα “τάξη και ασφάλεια” σαρώνει την Ευρώπη»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Η δημοκρατία είναι σήμερα νεκρή, να επανεφεύρουμε την πολιτική»
Ο Ιταλός φιλόσοφος και ακτιβιστής Φράνκο Μπεράρντι χαρακτηρίζει «τελειωμένη» τη δημοκρατία στην Ευρώπη και θεωρεί σημαντικότερη απόδειξη το εγχείρημα της Ελλάδας και του ΣΥΡΙΖΑ, το οποίο σκόνταψε στα...
«Η δημοκρατία είναι σήμερα νεκρή, να επανεφεύρουμε την πολιτική»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Η λύση, με μη βιώσιμα χρέη, δεν θα έρθει ποτέ»
«Το ανώτερο σημείο της κρίσης θα έρθει το 2020, αλλά το άμεσο αποτέλεσμα θα δημιουργήσει καταστάσεις-σοκ το 2017», δηλώνει στην «Εφ.Συν.» ο Αμερικανός οικονομολόγος Μάρτιν Αρμστρονγκ. «Τώρα, που οι συναλλαγές...
«Η λύση, με μη βιώσιμα χρέη, δεν θα έρθει ποτέ»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Η Κομισιόν δεν έχει καμία σχέση με τους πολίτες και τις ανάγκες τους»
Η οργανωτική γραμματέας των Podemos στην Ισπανία, Λίλιθ Βέρστριντζ, μιλάει στην «Εφ.Συν.» για τον κυβερνητικό σχηματισμό με τους σοσιαλιστές του Σάντσεθ, τη δημοσιογραφία, τον ρόλο των μίντια και την...
«Η Κομισιόν δεν έχει καμία σχέση με τους πολίτες και τις ανάγκες τους»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Η ασφάλεια του Περσικού Κόλπου πρέπει να εξασφαλιστεί από τις χώρες της περιοχής»
Για το εμπάργκο και την απόσυρση από τη συμφωνία για τα πυρηνικά των ΗΠΑ, τις σχέσεις με την Ελλάδα και την Τουρκία και την ασφάλεια στον Περσικό Κόλπο μίλησε στην «Εφ.Συν.» ο νέος πρέσβης της Ισλαμικής...
«Η ασφάλεια του Περσικού Κόλπου πρέπει να εξασφαλιστεί από τις χώρες της περιοχής»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Τη θέληση και τη δύναμη να πας μπροστά δεν μπορεί να τη σταματήσει κανένα τείχος»
Με δύο Pulitzer και χιλιάδες φωτογραφίες από τη Βραζιλία μέχρι το Ιράκ κι από την Τουρκία μέχρι το Μεξικό στις αποσκευές του, ο Αλκης Κωνσταντινίδης κερδίζει για δεύτερη φορά το πιο σπουδαίο δημοσιογραφικό...
«Τη θέληση και τη δύναμη να πας μπροστά δεν μπορεί να τη σταματήσει κανένα τείχος»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας