Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Με την Ελλάδα τώρα βρισκόμαστε σε μια νέα, διαφορετική σελίδα»

Νίκολα Ντίμιτροφ, αντιπρόεδρος της Βόρειας Μακεδονίας, αρμόδιος για τα ευρωπαϊκά θέματα

EUROKINISSI/ΣΩΤΗΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Με την Ελλάδα τώρα βρισκόμαστε σε μια νέα, διαφορετική σελίδα»

  • A-
  • A+
Είναι σημαντικό να εφαρμόσουμε πλήρως τη Συμφωνία των Πρεσπών [...] Κυβερνητικές συναντήσεις, για να δούμε πού είμαστε, οικονομία, πολιτισμός, θέματα ασφάλειας, συνεργασία σε όλους τους τομείς [...] Εχουμε την ευκαιρία να δείξουμε στην υπόλοιπη Ευρώπη και στον κόσμο τι μπορούν να κάνουν οι δύο χώρες όταν το θέλουν πραγματικά.

Ο Νίκολα Ντίμιτροφ, από την ημέρα που ανέλαβε υπουργός Εξωτερικών στην κυβέρνηση του Ζόραν Ζάεφ, συνήθιζε να ονοματίζει κάθε περίοδο με μία ελληνική λέξη. Ηταν κατά σειρά, «φιλία», «συμφωνία» και «γαλήνη», τρεις λέξεις που σηματοδοτούν και την περίοδο πριν και αμέσως μετά την εμβληματική Συμφωνία των Πρεσπών. Τώρα, την επομένη της νίκης του κυβερνητικού συνασπισμού στη Βόρεια Μακεδονία, το νέο του αξίωμα και την είσοδό του στην πολιτική, καθώς εξελέγη για πρώτη φορά βουλευτής, αλλάζει σελίδα και μιλάει για το «όραμα».

Ενα όραμα για τη χώρα του που ανυπομονεί να τρέξει στον ευρωπαϊκό δρόμο και ένα όραμα για την περιοχή που έχει στο επίκεντρό του την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, τη συνεργασία και τη σταθερότητα. Η εμβάθυνση των σχέσεων της Βόρειας Μακεδονίας με την Ελλάδα, η πολύπλευρη συνεργασία με έμφαση στην οικονομία, αλλά και -κυρίως- η ανάγκη εφαρμογής σημαντικών μεταρρυθμίσεων στο εσωτερικό της χώρας του είναι οι νέοι στόχοι που θέτει ο Νίκολα Ντίμιτροφ, τον οποίο συναντήσαμε στο Λαγονήσι, στο περιθώριο του συνεδρίου του Economist.

• Ποιος είναι ο νέος στόχος της κυβέρνησής σας μετά τη νίκη σας στις εκλογές;

Οι εκλογές ήταν η επιβράβευση των πολιτικών μας και της ελληνικής λέξης που έμαθα σήμερα, «όραμα». Με την προηγούμενη εντολή μας μπήκαμε στο ΝΑΤΟ, επιλύσαμε προβλήματα, καθιερώσαμε κατανόηση και φιλία με τους γείτονές μας και πήραμε το πράσινο φως τον περασμένο Μάρτιο για να ξεκινήσουμε τη διαδικασία ένταξης στην Ε.Ε.. Τώρα πρέπει να χρησιμοποιήσουμε αυτή την πόρτα.

Το επόμενο στοίχημά μας είναι στο σπίτι: Να επανεκκινήσουμε την οικονομία, να ενισχύσουμε το κράτος δικαίου, να επικεντρωθούμε στην Υγεία, την Παιδεία

Κι εγώ, που τώρα έγινα πολιτικός, κατέβηκα στις εκλογές, επικεφαλής της λίστας των Σοσιαλδημοκρατών στα Σκόπια, έχω ακόμη μεγαλύτερη ευθύνη να φέρω αποτελέσματα.

Το επόμενο στοίχημά μας είναι στο σπίτι. Να επανεκκινήσουμε την οικονομία, να ενισχύσουμε το κράτος δικαίου, να επικεντρωθούμε στην Υγεία, την Παιδεία. Πρέπει να φέρουμε την Ευρώπη –τη νομοθεσία, την εφαρμογή της– στη χώρα μας, ώστε να μη χρειάζεται οι νέοι μας να φεύγουν στην Ευρώπη. Να μπορούν να μείνουν στην πατρίδα τους και να έχουν έναν ευρωπαϊκό τρόπο ζωής.

Πιστεύω λοιπόν ότι αυτή είναι μια επικύρωση των πολιτικών μας και του οράματός μας. Της Συμφωνίας των Πρεσπών. Τώρα πρέπει να δρέψουμε τους καρπούς της φιλίας μας με την Ελλάδα. Να βαθύνουμε τη συνεργασία σε όλους τους τομείς, ιδίως στην οικονομία. Η λογική είναι να προσδιορίζουμε έργα κοινού ενδιαφέροντος και να τα πραγματοποιούμε.

Γι’ αυτό είναι σημαντικό που ήρθαμε εδώ με τον πρωθυπουργό Ζάεφ, για συνάντηση με τον Ελληνα πρωθυπουργό και με την Πρόεδρο, αλλά και με πολλές ελληνικές εταιρείες. Ηρθε η ώρα να δουλέψουμε πάνω σε αυτό.

• Πώς επηρέασε η πανδημία τις μεταξύ μας σχέσεις;

Επιβράδυνε τις συνεδριάσεις των επιτροπών, που κάποιες πρέπει να γίνονται διά ζώσης, ειδικά στα ευαίσθητα θέματα. Αλλά είχαμε καλή συνεργασία σε προξενικά θέματα, αντιμετωπίζαμε τα ζητήματα που είχαν επιχειρήσεις, τις ανθρωπιστικές ή ιατρικές περιπτώσεις. Υπήρχε ένα κανάλι επικοινωνίας μεταξύ της ομάδας διαχείρισης κρίσης της Ελλάδα και της δικής μας στη Βόρεια Μακεδονία. Φυσικά, το μεγάλο ερώτημα στη Βόρεια Μακεδονία ήταν εάν η Ελλάδα θα ανοίξει τα σύνορα για τους τουρίστες, γιατί συνήθως η μισή χώρα μετακινείται κατά τη διάρκεια των θερινών διακοπών στην ελληνική Μακεδονία για δύο εβδομάδες και στη συνέχεια επιστρέφει.

Αυτό δεν έγινε φέτος, όμως νομίζω ότι καταφέραμε να εξηγήσουμε ότι η αιτία δεν ήταν η έλλειψη φιλίας αλλά τα πρωτόκολλα υγείας. Και νομίζω ότι δεν ερμηνεύτηκε αρνητικά από την κοινή μας γνώμη.

Είμαστε, με τον πρωθυπουργό Ζόραν Ζάεφ και τέσσερα μέλη της κυβέρνησής μας, η μεγαλύτερη αντιπροσωπεία που ήρθε στο Λαγονήσι. Αυτή είναι η πρώτη μας επίσκεψη στο εξωτερικό μετά τις εκλογές και τον σχηματισμό της νέας κυβέρνησης. Το 2017, στις 14 μέρες μου ως υπουργού Εξωτερικών, ήμουν στην Αθήνα για να πω: «Αποφασίσαμε να αναλάβουμε την ευθύνη για το μέλλον. Αν ενδιαφέρεστε να έχετε έναν γείτονα που είναι φίλος, προβλέψιμος και Ευρωπαίος, ας επιλύσουμε το πρόβλημα». Σήμερα το μήνυμα είναι πολύ διαφορετικό: «Τώρα πρέπει να επενδύσουμε στη συνεργασία μας, να δουν οι άνθρωποι ότι αξίζει τον κόπο η φιλία, ότι φέρνει καρπούς». Τώρα βρισκόμαστε σε νέα, διαφορετική σελίδα.

• Και τι θα γράφει αυτή η νέα σελίδα στις σχέσεις μας που προς το παρόν είναι λευκή; Με τι θα γεμίσει, πέρα από την οικονομική συνεργασία; Γιατί έχω την εντύπωση πως ανεξάρτητα από τον Covid, πήγαμε πίσω στην εφαρμογή της Συμφωνίας των Πρεσπών, καθώς δεν έχουν συνεδριάσει εδώ και σχεδόν έναν χρόνο οι δύο κοινές επιτροπές για τα βιβλία της Ιστορίας και τα εμπορικά σήματα.

Εχουμε τις δύο επιτροπές για τα εμπορικά σήματα και για την Ιστορία και τα βιβλία και είναι σημαντικό να συνεχίσουμε αυτή την προσπάθεια. Νομίζω ότι το πιο δύσκολο κομμάτι είναι πίσω μας. Αλλά είναι σημαντικό να εφαρμόσουμε πλήρως τη συμφωνία, συμπεριλαμβανομένων όλων αυτών των τομέων συνεργασίας. Κυβερνητικές συναντήσεις, για να δούμε πού είμαστε, οικονομία, πολιτισμός, θέματα ασφάλειας, συνεργασία σε όλους τους τομείς. Πιστεύω λοιπόν ότι έχουμε την ευκαιρία να δείξουμε στην υπόλοιπη Ευρώπη και στον κόσμο τι μπορούν να κάνουν οι δύο χώρες όταν το θέλουν πραγματικά.

Πρέπει να συμπληρώσουμε, να γράψουμε αυτή τη νέα σελίδα. Στόχος είναι να καταφέρουμε να έχουμε μια αμοιβαία κατανόηση και με τη νέα κυβέρνηση της Ελλάδας, ώστε να έχουμε την ευκαιρία να κάνουμε συνολικά τη σχέση μας ακόμη πιο παραγωγική.

• Πάντως, ο ευρωπαϊκός δρόμος για τη Βόρεια Μακεδονία, που μόλις τώρα ανοίγει, δεν είναι στρωμένος με ρόδα, έχει πολλές και νέες προκλήσεις. Για παράδειγμα, η Βουλγαρία θέτει ζητήματα που άπτονται της Ιστορίας.

Αυτό που πραγματικά χρειαζόμαστε, όχι μόνο η Βόρεια Μακεδονία αλλά ολόκληρη η περιοχή, είναι να επικεντρωθούμε στα πραγματικά ζητήματα, στα θέματα «του ψωμιού και του βουτύρου». Ισες ευκαιρίες, καλές θέσεις εργασίας, καλά αμειβόμενες, με νοσοκομεία, με σχολεία, περισσότερο εμπόριο, αποτελεσματική και ανεξάρτητη Δικαιοσύνη, υπεύθυνοι πολιτικοί. Στην περιοχή μας υπάρχει πάντα ένας διαγκωνισμός μεταξύ αυτών των θεμάτων και των θεμάτων της Ιστορίας. Γνώρισα έναν Γερμανό διπλωμάτη που μου είπε: «Ανεβήκατε το βουνό αλλά δεν φτάσατε ακόμα στο τέρμα, φτάσατε σε μια πεδιάδα και υπάρχει ένα γερμανικό ρητό που λέει ότι η πραγματική προσπάθεια, η πραγματική εργασία, γίνεται στον κάμπο».

Ελπίζω, λοιπόν, ότι ύστερα από αυτά τα τρία τελευταία χρόνια και όλα τα σκαμπανεβάσματα, φτάσαμε στον κάμπο για να ξεκινήσουμε τη δουλειά.

Και με τη Βουλγαρία έχουμε μια επιτροπή ιστορικών και τη φιλοδοξία να εξετάσουμε τις ιστορικές αφηγήσεις και στα δύο μέρη. Ομως, μερικά από τα ζητήματα που τέθηκαν από το περασμένο φθινόπωρο, όχι από την αρχή της διαδικασίας, δεν συνάδουν με αυτό που είναι σήμερα η Ευρώπη, τον 21ο αιώνα. Το ποιος είμαι και ποια γλώσσα μιλάω είναι δική μου δουλειά.

Ούτε καν της χώρας μου, πόσο μάλλον μιας άλλης χώρας. Το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης είναι πολύ βαθύ και αν δεν το αποδέχεστε, θα είναι αδύνατο να αναπτύξετε μια σχέση αμοιβαίου σεβασμού και φιλίας. Πιστεύω λοιπόν ότι η διαδικασία θα πρέπει να αφορά την αποδοχή του παρελθόντος, τη συζήτηση του παρελθόντος, αλλά και την αποδοχή της σημερινής πραγματικότητας. Και θα πρέπει να βρούμε έναν τρόπο, γιατί και οι δύο χώρες έχουν πολλά να χάσουν εάν αυτό δεν λειτουργήσει.

Πάντως, η Βουλγαρία, όταν είχε την προεδρία της Ε.Ε. βοήθησε πολύ, έβαλε την ενταξιακή διαδικασία ψηλότερα στην ημερήσια διάταξη. Μετά τη Θεσσαλονίκη το 2003, ήταν η Σόφια το 2018. Εχουμε όλοι ένα όραμα και είμαστε πολύ κοντά να το αγγίξουμε. Στο μεσοδιάστημα περνάμε όλοι ένα τεστ για το πόσο ενήλικοι είμαστε. Πώς προσεγγίζουμε τους γείτονες, πώς αντιλαμβανόμαστε την Ευρώπη και το διεθνές δίκαιο.

Τον Δεκέμβριο ελπίζω ότι θα φτάσουμε στις πεδιάδες και θα αρχίσουμε τη σκληρή δουλειά της μεταρρύθμισης της δημόσιας διοίκησης, βοηθώντας την οικονομία μας να γίνει πιο ανταγωνιστική. Θα προχωρήσουμε με τα θέματα του κράτους δικαίου, θα αποδείξουμε και στις δύσπιστες χώρες -και είναι πολλές- ότι η διεύρυνση μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο για τη μεταμόρφωση. Εάν υπάρχει πολιτική βούληση, αυτό μπορεί να γίνει σωστά. Δεν μας ενδιαφέρει να προσποιούμαστε, μας ενδιαφέρει να χρησιμοποιήσουμε τα επόμενα τέσσερα χρόνια για να κάνουμε τη διαφορά. Η χώρα μας πρέπει να είναι μια πολύ διαφορετική χώρα τέσσερα χρόνια από τώρα.

• Είστε η νεότερη χώρα-μέλος στο ΝΑΤΟ. Πώς βλέπετε την ένταση στη νοτιοανατολική πτέρυγα μεταξύ δύο συμμάχων;

Ως το νεότερο κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ, ειδικά έπειτα από ένα πολύ μακρύ ταξίδι για να ενταχθούμε στη συμμαχία, καταλάβαμε τι σημαίνει μια συμμαχία και ότι δεν μπορείς να ενταχθείς σ’ αυτή με το ζόρι. Για να γίνεις φίλος και σύμμαχος, για παράδειγμα με την Ελλάδα, πρέπει να πείσεις τους άλλους να σε θέλουν. Πρέπει να καταλάβουμε ο ένας τον άλλον, να δούμε τα κοινά μας συμφέροντα, να αντιληφθούμε κάποιες από τις ανησυχίες τους, να τους πείσουμε να αντιληφθούν κάποιες από τις δικές μας ανησυχίες. Αυτά μάθαμε στην πορεία για την ένταξή μας.

Τώρα, από την οπτική γωνία ενός μέλους του ΝΑΤΟ, έχουμε κάθε συμφέρον να αποφύγουμε ένα πρόβλημα μεταξύ δύο συμμάχων, μεταξύ δύο κρατών-μελών του ΝΑΤΟ. Και νομίζω ότι υπάρχει ένας ρόλος για να παίξει η συμμαχία. Το γεγονός ότι το ΝΑΤΟ χρησιμοποιείται ως φόρουμ, το γεγονός ότι ο γενικός γραμματέας ενδιαφέρεται και ασχολείται, νομίζω ότι αυτό λέει. Ξέρω ότι δεν είναι συγκρίσιμα τα ζητήματα, ωστόσο και στη διμερή μας υπόθεση που φαινόταν αδύνατο να επιλυθεί, τελικά είδαμε ότι δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα που να είναι ανεπίλυτο.

Μπήκαμε στο ΝΑΤΟ, επιλύσαμε προβλήματα, καθιερώσαμε κατανόηση και φιλία με τους γείτονές μας και πήραμε το πράσινο φως τον περασμένο Μάρτιο για να ξεκινήσουμε τη διαδικασία ένταξης στην Ε.Ε.

Το ζήτημα είναι να πειστούν όλοι οι εμπλεκόμενοι ότι μακροπρόθεσμα μπορούν να κερδίσουν εάν υπάρχει διάλογος, κατανόηση και φιλία και μπορούν να χάσουν εάν υπάρχει αστάθεια. Διότι σήμερα, στον 21ο αιώνα, είναι πραγματικά σοφό να σκεφτόμαστε την αστάθεια, ειδικά με τους γείτονες.

Εμείς, ως χώρα στον προθάλαμο της Ε.Ε., έχουμε επίσης την υποχρέωση να αναπροσαρμόσουμε την εξωτερική μας πολιτική σύμφωνα με την κοινή εξωτερική πολιτική της Ε.Ε. Ως χώρα που άνοιξε ένα νέο κεφάλαιο με την Ελλάδα, έχουμε επίσης ενδιαφέρον να κατανοήσουμε τη θέση της, ενώ δεν είναι και τόσο μακριά μας η Ανατολική Μεσόγειος. Πιστεύω λοιπόν εκτός από την αλληλεγγύη και στις εκκλήσεις για διάλογο, για σεβασμό του διεθνούς δικαίου. Και θα θέλαμε να κάνουμε οτιδήποτε μπορεί να είναι εποικοδομητικό, εάν φυσικά υπάρχει ενδιαφέρον - και στο πλαίσιο των δυνατοτήτων μας.

• Αγκάθι στην περιοχή παραμένει και η διένεξη Σερβίας-Κοσόβου.

Πολλοί θα συμφωνήσουν ότι το status quo δεν είναι καλό. Υπάρχει μια διαμάχη και το πρόβλημα με τις διαμάχες είναι πως όσο περισσότερο διαρκούν τόσο πιο δύσκολη γίνεται η επίλυσή τους. Εμείς έχουμε εμπειρία σε αυτό, ξέρουμε ότι το συμφέρον όλων είναι να δουν κατάματα το πρόβλημα και να το λύσουν. Είμαστε γείτονες και με τη Σερβία και με το Κόσοβο, θέλουμε να είμαστε καλοί γείτονες. Δεν είμαστε μέρος αυτής της διαμάχης, υποστηρίζουμε τον διάλογο και μια λύση την οποία θα αγκαλιάσουν τόσο η Πρίστινα όσο και το Βελιγράδι.

Ταυτόχρονα, ως γείτονας και μέρος της ίδιας περιοχής, μιας περιοχής που πέρασε μερικά πολύ ταραχώδη χρόνια στη δεκαετία του ’90, έχουμε έννομο συμφέρον για την περιφερειακή σταθερότητα. Οπως επίσης και η Ευρώπη έχει έννομο συμφέρον για την περιφερειακή σταθερότητα και οι Ηνωμένες Πολιτείες.

Αλλωστε όλες οι χώρες της περιοχής μοιράζονται τη φιλοδοξία να γίνουν μέρος της Ευρώπης κάποια στιγμή στο μέλλον. Και μέσα στην Ευρώπη, σ’ αυτό το πείραμα ειρήνης, τα σύνορα δεν γίνονται πιο σημαντικά, αλλά λιγότερο σημαντικά. Πιστεύω λοιπόν ότι μπορούμε να συνδυάσουμε αυτά τα δύο και να χρησιμοποιήσουμε τη φιλοδοξία ολόκληρης της περιοχής για ένταξη στην Ε.Ε. και να μάθουμε μερικά από τα μαθήματα του ευρωπαϊκού παραδείγματος. Και ίσως βρεθεί ένα δημιουργικό πλαίσιο για την επίλυση της διαμάχης στην ευρωπαϊκή ιδέα ότι τα σύνορα γίνονται λιγότερο σημαντικά.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Η Τουρκία δεν κρύβει τη συμμετοχή της στις εγκληματικές ενέργειες των Αζέρων»
Την ειρηνική επίλυση της σύγκρουσης στο Ναγκόρνο Καραμπάχ επιδιώκει το Στεπανακέρτ, όμως θα υπερασπιστεί την ανεξαρτησία του, τονίζει στην «Εφ.Συν.» ο Μασίς Μαϊλιάν, υπουργός Εξωτερικών της Δημοκρατίας του...
«Η Τουρκία δεν κρύβει τη συμμετοχή της στις εγκληματικές ενέργειες των Αζέρων»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Η οριοθέτηση ΑΟΖ με την Αίγυπτο θα αμφισβητήσει έμπρακτα το τουρκο-λιβυκό μνημόνιο»
Αυτό που προέχει είναι να επιτευχθεί συμφωνία για ΑΟΖ με την Αίγυπτο ως πράξη προσβολής και έμπρακτης αμφισβήτησης στην περιοχή από τον 28ο έως τον 26ο μεσημβρινό, εκεί που συμπίπτει το τουρκο-λιβυκό μνημόνιο,...
«Η οριοθέτηση ΑΟΖ με την Αίγυπτο θα αμφισβητήσει έμπρακτα το τουρκο-λιβυκό μνημόνιο»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Η κυβέρνηση χειρίζεται τα εθνικά θέματα χωρίς πυξίδα και στρατηγική»
Δεν ειπώθηκε όλη η αλήθεια στον ελληνικό λαό για τα πρόσφατα γεγονότα στην Εβρο και δεν υπάρχει συγκροτημένο σχέδιο απάντησης στις τουρκικές προκλήσεις από την κυβέρνηση, που χειρίζεται τα κρίσιμα θέματα χωρίς...
«Η κυβέρνηση χειρίζεται τα εθνικά θέματα χωρίς πυξίδα και στρατηγική»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Ο Μητσοτάκης θα έπρεπε να ευγνωμονεί τον Τσίπρα για τις Πρέσπες»
O Ντένκο Μαλέσκι μίλησε στην «Εφ.Συν.» για τις επικείμενες εκλογές, τη Συμφωνία των Πρεσπών, τις μεταρρυθμίσεις που πρέπει να κάνει η Βόρεια Μακεδονία, αλλά και για ένα νέο σχέδιο για την ειρήνη στα Βαλκάνια....
«Ο Μητσοτάκης θα έπρεπε να ευγνωμονεί τον Τσίπρα για τις Πρέσπες»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Η ασφάλεια του Περσικού Κόλπου πρέπει να εξασφαλιστεί από τις χώρες της περιοχής»
Για το εμπάργκο και την απόσυρση από τη συμφωνία για τα πυρηνικά των ΗΠΑ, τις σχέσεις με την Ελλάδα και την Τουρκία και την ασφάλεια στον Περσικό Κόλπο μίλησε στην «Εφ.Συν.» ο νέος πρέσβης της Ισλαμικής...
«Η ασφάλεια του Περσικού Κόλπου πρέπει να εξασφαλιστεί από τις χώρες της περιοχής»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Περιμένουμε περισσότερα από την Αθήνα»
Ο υπουργός Τοπικής Αυτοδιοίκησης της κυβέρνησης Ζάεφ, Γκόραν Μίλεφσκι, βρέθηκε στην Αθήνα για να λάβει μέρος στις εργασίες του 40ού συνεδρίου της Συμμαχίας των Φιλελεύθερων και Δημοκρατών για την Ευρώπη...
«Περιμένουμε περισσότερα από την Αθήνα»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας