Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Ο κύκλος της ζωής θα μας συγχωρέσει, αφού αισίως θα αντικατασταθούμε από ένα πιο ευσυνείδητο είδος»

Η αρχαιολόγος και ακτιβίστρια Alia Fares

«Εφ.Συν.» - Αργυρώ Πατσού

«Ο κύκλος της ζωής θα μας συγχωρέσει, αφού αισίως θα αντικατασταθούμε από ένα πιο ευσυνείδητο είδος»

  • A-
  • A+
Συνέντευξη με την αρχαιολόγο και ακτιβίστρια Alia Fares στο Δάσος του Θεού του Λιβάνου

Κῆπος κεκλεισμένος ἀδελφή μου νύμφη,
κῆπος κεκλεισμένος, πηγὴ ἐσφραγισμένη•
ἀποστολαί σου παράδεισος μετὰ καρποῦ ἀκροδρύων
κύπροι μετὰ νάρδων•
νάρδος καὶ κρόκος,
κάλαμος καὶ κιννάμωμον
μετὰ πάντων ξύλων τοῦ Λιβάνου ,
σμύρνα ἀλὼθ μετὰ πάντων πρώτων μύρων•
πηγὴ κήπου καὶ φρέαρ ὕδατος ζῶντος
καὶ ριζοῦντος ἀπὸ τοῦ Λιβάνου


Άσμα Ασμάτων

Με την Alia Fares γνωριστήκαμε στο Δάσος του Θεού, στον Λίβανο, φέτος τον Σεπτέμβρη. Ένα ολοφώτεινο χαμόγελο έλαμπε στο γλυκό της πρόσωπο ενώ περπάταγε, όλο ζωντάνια και κατάνυξη, στο Κεδροδάσος, στο «σπίτι» της• σε αυτό, το συγκεκριμένο, Κεδροδάσος, που επάξια η ίδια υπηρετεί, στη ζείδωρη αυτή ανάσα που πάντα βάλλεται και που ακόμα αντέχει, ακόμα δίνει, ακόμα αρωματίζει μοιραία συναπαντήματα στο παλίμψηστο της Γης του Λιβάνου. Ούτε που καταλάβαμε για πότε βρεθήκαμε να το περπατάμε μαζί. 

Σαν γνώριμες από παλιά, τραβήξαμε ύστερα για το σπίτι του Χαλίλ Γκιμπράν. Μου είχε μιλήσει για τους Κέδρους της, και η φυσική της ακτινοβολία, η ευγλωττία του λόγου και των σιωπών της, ο τρόπος που βαθιανάσαινε τα δέντρα της, μ’ έκαναν να της μιλήσω κι εγώ για εκείνα τα βράδια των νεανικών μου χρόνων, όταν μετάφραζα τον Χαλίλ στο καμαράκι του πατρικού μου, για τις αυγές που χάραζαν για να με βρουν εγκαταλελειμμένη ακόμα στη γητειά του, στο σφρίγος που μου μετάγγιζε και που επί μήνες δεν έλεγε να με εγκαταλείψει. 

Η Alia έφερε τα κλειδιά. Ένα χοντρό σκοινί οριοθετούσε το άβατο, τον κυρίως χώρο του ταπεινού σπιτιού με την πετρόχτιστη αυλή με τη μπουκαμβίλια. Δίστασα λίγο, όμως το πέρασα, πάτησα στο χωμάτινο πάτωμα, το περπάτησα, χάιδεψα τη φαγωμένη από τον χρόνο κουνιστή πολυθρόνα. Έκανε πως δεν είδε.
  
Από εκεί, επισκεφτήκαμε το Μουσείο Χαλίλ Γκιμπράν. Έξω, μια πηγή με την προτομή του, παντού λουλούδια και ολόγυρα η αγκαλιά του Δάσους. Όλα ανέδυαν ιερότητα• όλα ήταν ένα ησύχασμα, ένα χάδι στον ταξιδιώτη που κεραυνοβολείται από την πληθώρα και την εναλλαγή των εικόνων και των εντυπώσεων του απαιτητικού Λιβάνου, που δύσκολα αφομοιώνεται αφού δύσκολα μαρτυρά το πρωτόλειό του. 

Μπαίνοντας, όλα κύλησαν το ίδιο πηγαία όσο είχαν ξεκινήσει. Είχα να δώσω δώρα αγάπης από τη Λέσχη Αραβικής Λογοτεχνίας: το «Όραμα» (το οποίο και είχα επιλέξει ως το πρώτο βιβλίο του Γκιμπράν που είχα μεταφράσει), το  βιβλίο της αραβολόγου Ελένης Κονδύλη «Εισαγωγή στη Λογοτεχνία των Αράβων», και ένα γράμμα του Διονύση Σγούρου. Συνοδεύονταν από μία αφιέρωση που έγραψε σ’ ένα απλό χαρτί, για λογαριασμό του Πανεπιστημίου Αθηνών, σ’ ένα τραπεζάκι του Πειραιά η Ελένη, χαιρετώντας με λίγο πριν ταξιδέψω. 

Για τους ανθρώπους του μουσείου ήταν ευχάριστη έκπληξη η δημοτικότητα του Γκιμπράν στην Ελλάδα. Μετά από την εγκάρδια κουβέντα μας για τους δύο λαούς και τη λογοτεχνία, η Alia με ξενάγησε στο λευκό οίκημα το συντηρούμενο από κονδύλια της Ιαπωνίας, με τη σχεδόν αιγαιοπελαγίτικη αρχιτεκτονική, που φιλοξενεί τους πίνακες, τα αγαπημένα βιβλία, τα γράμματα, τα υπέροχα αντικείμενά του, τη  νεκρική του μάσκα και κάτω, στο υπόγειο, τον τάφο του. Καμιά φωτογραφία δεν επιτρεπόταν, κι ούτε υπήρχε σουβενίρ άλλο από ελάχιστα αντίγραφα των πινάκων του και από το γνωστότερο έργο του, τον «Προφήτη», στα αραβικά. 

Εάν υποθέσουμε ότι στη Γη του Λιβάνου είχα μία εσωτερική εκκρεμότητα, τότε η εκπλήρωση ενός κάποιου χρέους σφραγίστηκε από την παρουσία της Alia Fares, δώρο Θεού από το Δάσος Του. Αποχαιρετώντας τη φίλη και οδηγό μου και τη χώρα που μαχητικά υπηρετεί –από τα έγκατα όπου φτάνει η αρχαιολογική σκαπάνη, από τις δασοκορφές όπου τα αποκεκαλυμμένα και τα κρυμμένα μυστικά της γης εξαϋλώνονται, από τις εξεγέρσεις στους δρόμους όπου η ζωή διεκδικεί ελεύθερα να ζήσει– ήξερα πως ο αποχαιρετισμός μας δεν ήταν άλλο από ένα «εις το επανιδείν» που, με όποιο τρόπο, θα ανανεώνεται.   

- Ποια είναι τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των Κέδρων του Λιβάνου; Τι έκανε αυτό το μοναδικό, πανάρχαιο δάσος «Το Δάσος του Θεού»; 

Οι Κέδροι του Θεού είναι ένα κεδροδάσος που βρίσκεται 1500-2000 μέτρα πάνω από τη στάθμη της θάλασσας, στην περιοχή Μπσαρί, στα βόρεια του Λιβάνου. Αποτελεί κομμάτι μίας αλυσίδας προστατευόμενων βιότοπων που διατρέχει τη δυτική οροσειρά της χώρας. 

Λόγω του μεγάλου υψόμετρου, του μαγευτικού τοπίου, του ακλόνητου κορμού  και του εντυπωσιακού σχήματός του, το δέντρο αυτό έγινε ένας από τους πλέον συμβολικούς και εκμεταλλευόμενους πόρους στην ιστορία. Αρχαίοι κυβερνήτες και ηγεμόνες έκοβαν το ξύλο του για στρατιωτικές εκστρατείες και κρηπιδώματα ήδη από την τρίτη χιλιετηρίδα π.Χ, όπως αναφέρεται στο Έπος του Γκιλγκαμές. Η Παλαιά Διαθήκη μνημονεύει επίσης την κατασκευή του Ναού του Σολομώντα από κέδρους που εστάλησαν από τη Χώρα του Βασιλιά της Τύρου, Χιράμ. 

«Εφ.Συν.» - Αργυρώ Πατσού

Οι κέδροι συχνά μεγαλώνουν οριζοντίως, σχηματίζοντας έτσι μία κομψή φιγούρα μπαλαρίνας και αναπτύσσουν κλαδιά που περιλαμβάνουν και τον θηλυκό και τον αρσενικό κώνο μέσα στο ίδιο δέντρο. Χρειάζονται τουλάχιστον τρία χρόνια για να ωριμάσει ο κώνος και όχι λιγότερο από εικοσιπέντε για να ξεκινήσει η αναπαραγωγή. 

Τα γηραιότερα δέντρα σήμερα, ηλικίας σχεδόν 2000 χρόνων, συγκαταλέγονται στους Κέδρους του Θεού του Μπσαρί. Ο κορμός τους απαιτεί ιδιαίτερες συνθήκες για να αναπτυχθεί: στέρεο, ασβεστολιθικό έδαφος, γόνιμη γη, σωστή ποσότητα υγρασίας και κατάλληλη θερμοκρασία. Οι κέδροι των μεγάλων υψομέτρων είναι ανθεκτικοί σε μακρές περιόδους πολύ χαμηλής θερμοκρασίας ή καυσωνικών κυμάτων. 

Πρόσφατα όμως, και εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής, διάφορα έντομα μολύνουν το μεγάλωμά τους, μειώνοντάς τους αριθμητικά και καθιστώντας τους ακόμα πιο ευάλωτους στην ανθρώπινη σιωπή που συνωμοτεί για την εξαφάνισή τους. 

- Είσαι μέλος του συμβουλίου και σύμβουλος πολιτιστικής κληρονομιάς της “Lebanon Mountain Trail Association”. Ποιος είναι ο σκοπός και η δράση σας; 

Η Lebanon Mountain Trail Association είναι ένα πεζοπορικό μονοπάτι που διασχίζει τον Λίβανο, από βορρά προς νότο. Είναι ένα μονοπάτι τετρακοσίων εβδομήντα χιλιομέτρων που συνδέει πάνω από ογδόντα χωριά στη δυτική οροσειρά του Λιβάνου και μέσα από την κοιλάδα της Μπεκάα, προς τα σύνορα με το νότο. Συστάθηκε με σκοπό να στηρίξει τις τοπικές κοινωνίες, να ενισχύσει την τουριστική ανάπτυξή τους που δυστυχώς υπέστη μεγάλο πλήγμα εξαιτίας του εμφυλίου, μεταξύ 1975 και 1990. 

Το project εγκαινιάστηκε το 2005 και στην πορεία προέκυψαν και άλλα projects σχετικά με την προστασία της περιβαλλοντολογικής και πολιτιστικής κληρονομιάς. Αποστολή μου είναι να μελετώ, να επισημαίνω και να διατηρώ την πολιτιστική κληρονομιά του μονοπατιού. Το μονοπάτι περιλαμβάνει μία πρωτοφανή αριθμητικά ιστορική και πολιτιστική κληρονομιά στον κόσμο: ρωμαϊκούς ναούς, αρχαία ελαιοτριβεία και οινοποιεία, τάφους μέσα σε βράχια, αρχαία σπίτια βοσκών και ένα σωρό άλλα. 

Τα μέρη αυτά μαρτυρούν τους αρχαίους πολιτισμούς που διασταυρώθηκαν, άνθισαν και άφησαν ίχνη στα βουνά. Ωστόσο, ολόκληρη η περιοχή έχει επιτακτική ανάγκη προστασίας και συντήρησης για να συνεχίζει να αποτελεί μαρτυρία των αρχαίων πολιτισμών των προγόνων μας, τόσο για τις μελλοντικές γενιές όσο και για τους ταξιδιώτες. 

- Ως αρχαιολόγος έχεις συμμετάσχει σε βασικές ανασκαφές στο Λίβανο. Υπάρχουν κάποιες στιγμές, κάποια συγκεκριμένα ευρήματα, που υπερέβησαν άλλα σε ρίγος;  

Να είσαι αρχαιολόγος σημαίνει να ταξιδεύεις στον χρόνο. Έχω τη μεγάλη τύχη να σκάβω στο παρελθόν του αγαπημένου μου Λιβάνου τα τελευταία είκοσι χρόνια. Κάποιες από τις πολύτιμες ανασκαφές μου περιλαμβάνουν τη διεύθυνση μίας ανασκαφής μέσα σε μια σπηλιά, που έφερε στο φως δύο προϊστορικούς ανθρώπινους σκελετούς, ηλικίας 6 έως 9 χρόνων. 

Μία άλλη ανακάλυψη ήταν μία σειρά τάφων, χρονολογούμενων από την ρωμαιοβυζαντινή περίοδο, μία μεσαιωνική βυζαντινή εκκλησία με δύο αψιδοειδείς αίθουσες αφιερωμένες στον Σέργιο και στον Βάκχο καθώς και σκελετικά απομεινάρια από τον 15ο αιώνα. Μα και οι τόσες ανασκαφές στις οποίες είχα την τύχη να συμμετάσχω στην αρχαία πόλη Μπάαλμπεκ, στην κοιλάδα της Μπεκάα, που περιλαμβάνουν τα μεγαλύτερα και πιο καλοδιατηρημένα ρωμαϊκά ναϊκά απομεινάρια στον κόσμο. 

- Αν και είσαι κατά το ήμισυ Γερμανίδα αφοσιώθηκες ολόψυχα στον Λίβανο ως αρχαιολόγος, ακριβίστρια και συγγραφέας. Πρόκειται για απόφαση ήδη παρμένη από τα παιδικά χρόνια; Πώς συνέβη;  

Γεννήθηκα και μεγάλωσα στον Λίβανο, μία χώρα που υπερτερεί πολλών άλλων σε πληθώρα πολιτισμών και ταυτοτήτων. Έχοντας μεγαλώσει μέσα στον εμφύλιο, έμαθα να την αγαπώ με όλα τα προτερήματα και τα ελαττώματά της, την ατέλειωτη ποικιλομορφία, το φυσικό κάλλος, την αρχαία  κληρονομιά της. 

Σπούδασα στο Αμερικανικό Πανεπιστήμιο της Βηρυτού και συνέχισα την εκπαίδευσή μου στη Γερμανία, δουλεύοντας και συλλέγοντας δέκα χρόνων εμπειρία στην Ευρώπη. Ύστερα αποφάσισα, το 2007, να επιστρέψω στον αγαπημένο γενέθλιο τόπο μου και να αφοσιωθώ στην προστασία και συντήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς του και στην κοινωνική του ανάπτυξη.

- Στην επίσκεψή μας στο σπίτι και στο Μουσείο Χαλίλ Γκιμπράν στο Μπσαρί, ξαφνιάστηκα ευχάριστα από το γεγονός ότι, παρότι γενέτειρα του, ο Γκιμπράν δεν είναι εκεί για πούλημα• τίποτα δεν είναι, για την ώρα τουλάχιστον, τουριστικό. Πρόκειται για ένα βαθύ ένστικτο και σεβασμό από πλευράς του λιβανέζικου λαού για την ουσία και το άρωμα ενός μύστη; 

Ναι, ο σεβασμός είναι μεγάλος. Δυστυχώς, ο εμφύλιος ήταν μία από τις κυριότερες αιτίες της υπανάπτυξης της υλικής και άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς μας. Εθνικές μορφές όπως ο Γκιμπράν χρίζουν πολύ μεγαλύτερης προσοχής. Κονδύλια όμως δεν υπάρχουν, αν και τα λιβανέζικα σχολεία υποχρεούνται να διδάσκουν το έργο του και τα γνωμικά του χρησιμοποιούνται συνεχώς στην κοινωνία. 

Πρόκειται για μορφή που χαίρει μεγάλης εκτίμησης για τη βαθιά γραφή και φιλοσοφία του. Παραμένει ωστόσο θέμα των τοπικών αρχών και των πολιτιστικών συλλόγων που έχουν ιδρυθεί γι’ αυτόν να βελτιώσουν και να αναπτύξουν καλύτερες συνθήκες για την ευρύτερη διάδοσή του. Αυτό απαιτεί επίσης περαιτέρω εργασία του Υπουργείου Τουρισμού που δυστυχώς στερείται της οικονομικής στήριξης που θα επέτρεπε την αυτοβελτίωσή του. 

Το σπίτι του Καλίλ Γκιμπράν

«Εφ.Συν.» - Αργυρώ Πατσού

- Χώρα της Μέσης Ανατολής, ο Λίβανος είναι μία χώρα με πολλές πληγές, κάτι που τελειωμό δεν έχει. Τούτες τις μέρες, ο λιβανέζικος λαός είναι, για ακόμα μια φορά, εξεγερμένος στους δρόμους, διεκδικώντας τώρα την ανάρρωσή του. Υπάρχει φόβος ότι ο Λίβανος μπορεί να έχει τη μοίρα της Συρίας; 

Ο Λίβανος έχει ευτυχώς διαφορετική εξέλιξη από τις γείτονες αραβικές χώρες. Υπήρξε ανέκαθεν κόμβος διαφόρων πολιτισμών, με 18  διαφορετικές εθνικές μειονότητες διαφορετικών θρησκευμάτων. Αυτή του η ιδιαιτερότητα τον διαφοροποιεί από τις υπόλοιπες χώρες της Μέσης Ανατολής, τον καθιστά όμως και περισσότερο ευάλωτο στην κρίση και στις συγκρούσεις, καθώς οι διαφορετικές αυτές μειονότητες μάχονται να διατηρήσουν την εξουσία στα εδάφη τους. 

Σήμερα, τριάντα χρόνια σχεδόν μετά τον εμφύλιο, η χώρα μαστίζεται  ακόμα από πολλά εσωτερικά οικονομικά προβλήματα και έλλειψη υποδομών ενώ η βασική άρχουσα τάξη αποκτά όλο και περισσότερο χρήμα και εξουσία. Η εξέγερση μαρτυρά την επιθυμία του λαού να απαλλαγεί από αυτούς τους πολέμαρχους και να βάλει τέλος στη διαφθορά που πλήττει τις περισσότερες αραβικές χώρες. 

Συνεπώς, το σενάριο δεν αντιστοιχεί σε αυτό της Συρίας, αφού οι εσωτερικές μας διαμάχες είναι διαφορετικές. Ελπίζω οι άλλοι αραβικοί λαοί να επωφεληθούν από την εξέγερσή μας και να ξεκινήσουν να μπαίνουν σε μία ανάλογη διαδικασία ανάρρωσης. Θα πάρει πολύ καιρό, μπορεί και μία δεκαετία, για να μειωθούν τα τεράστια χρέη του Λιβάνου, ελπίζουμε όμως ότι με ικανότερους και ειλικρινέστερους ηγέτες μπορούμε να φτάσουμε στον στόχο. Είμαι αισιόδοξη.

- Πώς εισπράττει ο λιβανέζικος λαός την εμπλοκή ή τη σιωπή των δυτικών για τα εγκλήματα που λαμβάνουν χώρα στη Μέση Ανατολή; 

Οι Λιβανέζοι δεν συμφωνούν με τα εγκλήματα στην Κατεχόμενη Παλαιστίνη ή στη Συρία και αντιλαμβάνονται ότι ο δυτικός κόσμος μπορεί να κάνει πολλά περισσότερα ώστε να πάψουν όλες αυτές οι θηριωδίες. Δυστυχώς όμως, τα τοπικά λιβανέζικα πολιτικοστρατιωτικά κινήματα αντίστασης, όπως η Χεζμπολάχ, στηρίζουν τώρα τελευταία τον πόλεμο στη Συρία ως μέρος της προσπάθειας του Μπασάρ αλ Άσαντ να ανακτήσει τον πλήρη έλεγχο της χώρας του. 

Αυτό φέρνει επίσης τον Λίβανο –ή τουλάχιστον εκείνους που δεν συμφωνούν με την εμπλοκή της Χεζμπολάχ στον πόλεμο στη Συρία– σε δύσκολη θέση, και οι αντίθετες παρατάξεις εκφράζουν τη διαφωνία τους. Ειλικρινά, ο δυτικός κόσμος δεν δύναται να αλλάξει την κατάσταση αφού τα περισσότερα προβλήματα χρειάζεται να λυθούν εκ των έσω.

Αυτό που μπορεί όμως να κάνει είναι να βοηθήσει στο να μπει ένα τέλος στη σύγκρουση μεταξύ Ισραηλινών και Παλαιστινίων, που αποτελεί μία από τις βασικές αιτίες εσωτερικών συγκρούσεων στον Λίβανο, εξαιτίας της εισροής τεράστιου αριθμού Παλαιστινίων προσφύγων. Επιπλέον, η Συριακή κρίση πρόσθεσε και άλλη πίεση στην οικονομία του Λιβάνου με την άφιξη ενάμιση εκατομμυρίου Σύριων μεταναστών μέσα σε μία πενταετία. Οι δυτικές δυνάμεις βοηθούν τους πρόσφυγες με υποδομές. Πολλοί Σύριοι ωστόσο προτιμούν να παραμείνουν στον Λίβανο, όπου οι μισθοί και τα κριτήρια διαβίωσης είναι υψηλότερα. 

Ελπίζουμε η κρίση στη Συρία να σταματήσει και πολλοί Σύριοι πολίτες να μπορέσουν να επιστρέψουν στην πατρίδα τους και ο Λίβανος να ξεκινήσει να λύνει τα οικονομικά του προβλήματα επί της ουσίας. 

- Σε τι βαθμό εντείνουν την υπάρχουσα κατάσταση οι θρησκείες; 

Η θρησκεία ήταν και παραμένει δυστυχώς έως σήμερα ένας από τους βασικούς παράγοντες εθνικού διχασμού. H ταυτότητα και η εθνικότητα σπανίως διαχωρίζονται από το θρησκευτικό υπόβαθρο, με αποτέλεσμα τη διαίρεση της κοινωνίας σε δόγματα από τα οποία οι τωρινές εξεγέρσεις ζητούν να απαλλαγούν. 

Ο εμφύλιος ξεκίνησε λόγω αυτών των θρησκευτικών δογματισμών που οδήγησαν στη δημιουργία της αποκαλούμενης πράσινης γραμμής, μίας διαχωριστικής γραμμής ανάμεσα σε χριστιανική-ανατολική και μουσουλμανική-δυτική Βηρυτό. 
Παρότι σήμερα αυτή η γραμμή δεν υπάρχει, οι ίδιες θρησκευτικές προκαταλήψεις δηλητηριάζουν τις καρδιές των ανθρώπων. Η εξέγερση στοχεύει να καταρρίψει επιτέλους αυτά τα δεσμά. Δεν είναι κάτι που κατορθώνεται εύκολα, θα πάρει πολύ χρόνο για να μπορέσει ο λαός να κατακτήσει έναν ξεκάθαρο διαχωρισμό μεταξύ πολιτικής και θρησκευτικής εξουσίας.  

Από τις κινητοποιήσεις στον Λίβανο

«Εφ.Συν.» - Αργυρώ Πατσού

- Πέραν του λιβανέζικου πολιτισμού σε ελκύει ιδιαίτερα κάποιος άλλος; 

Ενδιαφέρομαι πολύ για την ιστορία και την αρχαιολογία της Κεντρικής Ασίας, ιδιαίτερα για τους έφιππους νομαδικούς πολιτισμούς των Σκύθων. Αν και η διδακτορική διατριβή μου αφορούσε στη ρωμαϊκή αρχιτεκτονική και αρχαιολογία, ενδιαφέρομαι επίσης πολύ για τη λεγόμενη νεολιθική επανάσταση  (12000 π.Χ.- 6500 π.Χ) και τους πρώτους μόνιμους οικισμούς στην Γόνιμη Ημισέληνο, καθώς και για την αρχιτεκτονική των σταυροφορικών οχυρών που χτίστηκαν, κατά μήκος της Λεβαντίνικης Ακτής, μεταξύ 11ου και 12ου αιώνα μ.Χ. 

- Τι θα έλεγαν οι Κέδροι, σε κάποιον ικανό να τους αφουγκραστεί, για τη Μητέρα Γη που βεβηλώνουμε έτσι; Κοντανασαίνει. Ποιο «πιστεύουν» πως θα είναι το μέλλον της ανθρωπότητας; 

Να τι θα έλεγαν οι Κέδροι μεταξύ τους: «Σκοπεύουμε να παραμείνουμε πάνω στη γη περισσότερο από όλα τα είδη. Στέρεοι,  βαθιά ριζωμένοι. Θα συνεχίζουμε να παρακολουθούμε τον έναν πολιτισμό να καταπατά τον άλλον, να καταστρέφει τον προκάτοχό του και να διεκδικεί καινούργιες επικράτειες. 

Στην πορεία, θα ισχυρίζονται ότι τους ανήκουμε, θα μας μετατρέπουν σε εθνικά σύμβολα της κυριαρχίας τους. Τα ίδια αυτά έθνη θα αρχίζουν μετά να εξεγείρονται ενάντια στον εαυτό τους και να κατατροπώνουν το ένα το άλλο, ώσπου να μην μείνει ψυχή όρθια όσο εμείς θα βλέπουμε τον άνθρωπο να εξαφανίζεται από τον πλανήτη». 

- Θα περάσει άραγε ποτέ από το ανθρώπινο μυαλό μας να ζητήσουμε από τα άλλα είδη συγγνώμη; 

Σήμερα, είμαστε αναμφίβολα το πιο καταστροφικό είδος στον πλανήτη. Η κλιματική αλλαγή, η εξαγωγή ορυκτών καυσίμων και η ρύπανση είναι οι βασικοί λόγοι. Ωστόσο, κάποιοι προσπαθούμε σκληρά να αποτρέψουμε αυτή τη διαδικασία των αφανισμών. Οι Κέδροι του Λιβάνου θα είναι μία από τις πιο φριχτές απώλειες και μπορούμε μόνο να ελπίζουμε πως θα αναβάλουμε, για όσο το δυνατό περισσότερο, αυτή την κρίση. 

Ενώ πολλά είδη θα εξαφανίζονται, άλλα μπορεί, όχι μόνο να υπερκεράσουν αριθμητικά την ανθρωπότητα, αλλά και να επωφεληθούν από την ανοησία μας και την αυτοκαταστροφική συμπεριφορά μας, με αποτέλεσμα την ανάδυση άλλων μορφών ζωής που δεν θα δούμε. Ο κύκλος της ζωής θα μας συγχωρέσει αφού αισίως θα αντικατασταθούμε από ένα πιο ευσυνείδητο είδος. 

Ιστότοπος: https://aliafares.webnode.com

Σημειώσεις

* Η συνέντευξη της Alia Fares δόθηκε στα αγγλικά και μεταφράστηκε από την αρθρογράφο. 

**Η αρθρογράφος ευχαριστεί τις εκδόσεις Printa για την ευγενική παραχώρηση αντιτύπων των μεταφράσεων της ιδίας για λογαριασμό τους («Το Όραμα, «Νύμφες του Πνεύματος», «Η Αγαπημένη») 

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Σκέφτομαι τους Νεάντερταλ σαν μια γυναίκα με ευαισθησίες και γνώσεις»
Ενα συναρπαστικό ταξίδι με την αναπληρώτρια καθηγήτρια Προϊστορικής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης στη Μέση Παλαιολιθική Εποχή και στα νησάκια του κεντρικού Ιονίου, όπου η ανασκαφή έχει φέρει στο φως...
«Σκέφτομαι τους Νεάντερταλ σαν μια γυναίκα με ευαισθησίες και γνώσεις»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Η ελληνική κυβέρνηση κάνει μόνο τα τελείως απαραίτητα...»
Ο Μαζάουερ μιλά για τους πειρασμούς της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, αναλύει την έννοια του λαϊκισμού, κάνει αναδρομή στην εξέλιξη του εθνικισμού στην Ευρώπη, τονίζει τις ευθύνες του πολιτικού συστήματος στην εκδήλωση...
«Η ελληνική κυβέρνηση κάνει μόνο τα τελείως απαραίτητα...»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Για να φτάσουμε σε κοινωνίες χωρίς αποκλεισμούς, πρέπει να μελετήσουμε το παρελθόν»
Η «Εφ.Συν.» μίλησε με την επικεφαλής του Τμήματος για την Ιστορική Εκπαίδευση του Συμβουλίου της Ευρώπης, Τατιάνα Μίνκινα-Μίλκο, σχετικά με τη διδασκαλία της Iστορίας σε μια Ευρώπη που καλείται να...
«Για να φτάσουμε σε κοινωνίες χωρίς αποκλεισμούς, πρέπει να μελετήσουμε το παρελθόν»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Πολύ συχνά η πολιτική ανυπακοή αποτελεί ηθική αναγκαιότητα»
Η Τζούντιθ Μπάτλερ στη συνέντευξή της στην «Εφ.Συν.» αναφέρεται στον νεοφιλελευθερισμό, στην τρωτότητα, στην επισφάλεια και στην ανάγκη αντίστασης, ενώ θεωρεί έκπτωση της δημοκρατίας πιθανή ανάθεση των...
«Πολύ συχνά η πολιτική ανυπακοή αποτελεί ηθική αναγκαιότητα»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Η εμπειρία του ΠΑΣΟΚ υπήρξε η πρώτη φορά κυβερνητική Αριστερά»
Ο Χρύσανθος Τάσσης (λέκτορας στο Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο) και ο Βασίλης Ασημακόπουλος (μεταδιδακτορικός ερευνητής στη Συγκριτική Πολιτική και την Πολιτική Κοινωνιολογία), μας...
«Η εμπειρία του ΠΑΣΟΚ υπήρξε η πρώτη φορά κυβερνητική Αριστερά»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Εχουμε μια παγκόσμια ενεργοποίηση του δήμου, μεγαλύτερη από εκείνη της δεκαετίας του 1960»
Οι εξεγέρσεις είναι μια διαρκής υπόθεση, την οποία ερευνά το Εργαστήριο Συγκρουσιακής Πολιτικής, στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Μιλούν στην «Εφ.Συν.» οι Σεραφείμ Σεφεριάδης, αναπληρωτής καθηγητής Πολιτικής...
«Εχουμε μια παγκόσμια ενεργοποίηση του δήμου, μεγαλύτερη από εκείνη της δεκαετίας του 1960»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας