Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Η Αριστερά πρέπει να δημιουργήσει έναν νέο ευρωπαϊκό χώρο»

Ο καθηγητής Πολιτικής Θεωρίας Σάντρο Μετσάντρα, είναι μέλος της πρωτοβουλίας «Να δώσουμε μιαν ευκαιρία στην Ελλάδα»

«Η Αριστερά πρέπει να δημιουργήσει έναν νέο ευρωπαϊκό χώρο»

  • A-
  • A+

Ο Μετσάντρα εκτιμά ότι το πολιτικό μομέντουμ που δημιουργήθηκε με τις ελληνικές εκλογές αφορά ολόκληρη την Ευρώπη και ότι η Αριστερά πρέπει με τους αγώνες της να δημιουργήσει έναν καινούργιο πολιτικό ευρωπαϊκό χώρο, οικοδομώντας συμμαχίες με νέες πολιτικές δυνάμεις, επιμένοντας στη διαδικασία πολιτικής ενοποίησης και μεταρρυθμίζοντας το ευρώ.

• Παρότι υποστηρίζετε ότι ζούμε σε μια γερμανική Ευρώπη, αντιτίθεστε στο ενδεχόμενο να επιστρέψουμε στα εθνικά νομίσματα και ισχυρίζεστε ότι η διαδικασία της ευρωπαϊκής ενοποίησης είναι μη αντιστρεπτή. Πώς το εξηγείτε αυτό;

Είμαι πεισμένος ότι η δυνατότητα που έχουν κάποιοι να ρυθμίζουν τις συνθήκες της κοινής μας ζωής, κυρίως από την οικονομική σκοπιά, είναι πολύ μεγάλη στην Ευρώπη. Και νομίζω ότι δεν είναι δυνατόν να φανταστούμε μια πλήρη αντιστροφή αυτής της διαδικασίας ενοποίησης. Δεν νομίζω ότι είναι προς όφελος των κυριαρχούμενων και των υπό εκμετάλλευση υποκειμένων που ζουν στην Ευρώπη το να επιστρέψουμε στην εποχή του έθνους-κράτους. Διότι το είδος των υλικών συνθηκών της συνεργασίας, της εργασίας, της συνεργατικής μας ζωής σε κάθε μία ευρωπαϊκή χώρα εξαρτάται από το επίπεδο της ενοποίησης. Το θέμα είναι να επινοήσουμε μορφές συλλογικής-συνεταιριστικής διαχείρισης αυτών των συνθηκών ενοποίησης και να προσδώσουμε νέα ποιότητα και νέο νόημα σ’ αυτή τη διαδικασία ενοποίησης. Δεν θέλω να πω ότι η αυτή η διαδικασία με τη σημερινή μορφή της είναι μη αντιστρεπτή.

• Τι εννοείτε;

Η μορφή που πήρε η διαδικασία ενοποίησης αποτελεί το διακύβευμα των σύγχρονων αγώνων και συγκρούσεων στα διάφορα ευρωπαϊκά κράτη. Νομίζω ότι μια νέα πολιτική από την Αριστερά πρέπει να παίξει ένα ρόλο σ’ αυτούς τους αγώνες, προκειμένου να δημιουργηθεί ένας νέος ευρωπαϊκός χώρος. Αυτό είναι για μένα το πιο σημαντικό πρόβλημα. Και φυσικά, η διόρθωση ορισμένων αρχικών λαθών που έγιναν κατά τη δημιουργία του ευρώ, όπως για παράδειγμα αυτά που αφορούν την ΕΚΤ. Εκεί υπάρχει περιθώριο παρεμβάσεων. Υπάρχουν δυνατότητες να επινοήσουμε νέες μορφές οργάνωσης και διαχείρισης του κοινού νομίσματος. Ομως γενικά χρειαζόμαστε ένα είδος ενοποιημένης Ευρώπης, με ένα κοινό νόμισμα, ικανό να εκφράσει το μέτρο μιας κοινωνικής συνεργασίας, αντί της κυριαρχίας και της εκμετάλλευσης. Υπάρχει ένα πρόβλημα επινόησης μιας νέας πολιτικής αντίληψης και οργάνωσης του νομίσματος, το οποίο έχει βεβαίως να κάνει επίσης με την ανάγκη να επινοήσουμε έναν διαφορετικό τρόπο για τη λειτουργία της ΕΚΤ.

• Σε πρόσφατο κοινό σας άρθρο με τον Ετιέν Μπαλιμπάρ, υπενθυμίσατε τη ρήση του Λένιν ότι «υπάρχουν καταστάσεις στις οποίες πρέπει να παραχωρήσουμε λίγο χώρο προκειμένου να εξασφαλίσουμε λίγο χρόνο». Ισχύει αυτό για τη συμφωνία της ελληνικής κυβέρνησης με τους δανειστές ή έχουν δίκιο οι επικριτές της που λένε ότι εγκατέλειψε το προεκλογικό της πρόγραμμα;

Οπως γράψαμε στο άρθρο, είμαστε πεισμένοι ότι αυτό αποτελεί ένα μόνο βήμα στην εν εξελίξει διαπραγμάτευση. Η ελληνική κυβέρνηση κερδίζει χρόνο σε ένα είδους πολιτικό στοίχημα, διότι το αποτέλεσμα αυτής της διαπραγμάτευσης δεν είναι εγγυημένο. Είναι ζήτημα ενός πολιτικού στοιχηματισμού πάνω στην πιθανότητα να εξασφαλιστεί κάποιος χρόνος, προκειμένου να επιμηκυνθεί η περίοδος της πολιτικής συγκυρίας που ξεκίνησε με τις ελληνικές εκλογές. Και αυτό όχι μόνο για την Ελλάδα, αλλά και για την Ευρώπης ως όλον. Ετσι, αυτό που γράψαμε στο άρθρο μας είναι ένα είδος πολιτικής δήλωσης, καθώς οι συνθήκες είναι πολύ δύσκολες και η επιτυχία των Ελλήνων διαπραγματευτών δεν είναι κάτι που πρέπει να θεωρούμε δεδομένο.

• Εκτός από τις πρωτοβουλίες που παίρνει ο ΣΥΡΙΖΑ (ή το Podemos στην Ισπανία) σε θεσμικό επίπεδο, πόσο κρίσιμος είναι για την οικοδόμηση ενός νέου συσχετισμού δυνάμεων στην Ευρώπη ένας ορίζοντας παρατεταμένων κοινωνικών και πολιτικών αγώνων;

Αυτό ακριβώς είναι το διακύβευμα. Οταν γράφαμε ότι το κύριο πρόβλημα σήμερα είναι να κερδίσουμε κάποιο χρόνο, είχαμε φυσικά κατά νου την ελληνική κυβέρνηση, αλλά και γενικότερα την κατάσταση της Αριστεράς στην Ευρώπη. Είπα προηγουμένως ότι με τις ελληνικές εκλογές δημιουργήθηκε μια ευκαιρία, ένα πολιτικό μομέντουμ, το οποίο δεν περιορίζεται μόνο στην Ελλάδα, αλλά αφορά όλη την Ευρώπη. Είναι ευκαιρία να ανοίξει μια καταστατική διαδικασία στην Ευρώπη. Για τον λόγο αυτόν, απαιτείται χρόνος, και είναι σημαντικό να θυμίσω ότι η οικοδόμηση μιας νέου είδους συμμαχίας κοινωνικών και πολιτικών δυνάμεων, ικανής να υιοθετήσει μια τέτοια καταστατική διαδικασία, δεν είναι κάτι που μπορεί να περιοριστεί σε μια διαπραγμάτευση μεταξύ των ήδη υπαρχουσών πολιτικών δυνάμεων.

• Αλλά;

Υπάρχουν σημαντικές πολιτικές δυνάμεις στην Αριστερά σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες και υπάρχει η συνεργασία της Ευρωπαϊκής Αριστεράς στο Ευρωκοινοβούλιο. Αυτά είναι σημαντικά σημεία αναφοράς για την καταστατική διαδικασία που ανέφερα προηγουμένως, αλλά δεν είναι αρκετά. Το θέμα είναι να εργαστούμε για τη δημιουργία συνθηκών που θα ευνοήσουν την ανάδυση νέων δυνάμεων, ικανών να χτίσουν νέες συμμαχίες. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο χρειαζόμαστε χρόνο, καθώς δεν μπορεί να γίνει κάτι τέτοιο μέσα σε μερικές εβδομάδες. Αυτή είναι η φύση του προσωρινού που έχει η πολιτική και εμφανίζεται πολύ οξυμμένη αυτή την περίοδο.

• Και πώς μπορούμε να επανεφεύρουμε μια αριστερή πολιτική που θα στοχεύει στην ισότητα και στην ελευθερία στην Ευρώπη;

Αυτό το πρόβλημα φυσικά μπορούμε να το απαντήσουμε μόνο συλλογικά. Είναι το κρίσιμο ερώτημα. Πρώτα απ’ όλα χρειάζεται να επινοήσουμε μια νέα αριστερή πολιτική εν όψει της βαθιάς αλλαγής στην οποία υπόκειται όχι μόνον ο καπιταλισμός, αλλά και η σύνθεση της εργασίας στην Ευρώπη και διεθνώς. Αυτό σημαίνει ότι οι σημαντικές έννοιες, όπως η ελευθερία και η ισότητα, πρέπει επίσης να επανεπινοηθούν από τη σκοπιά νέων υποκειμένων, τα οποία αναδύονται από αυτόν τον μετασχηματισμό. Για να το θέσω με έμφαση, δεν είναι δυνατόν να επινοήσουμε μια νέα αριστερή πολιτική στις μέρες μας με όρους επιστροφής σε μοντέλα του παρελθόντος, τα οποία αφορούν την οργάνωση των πολιτικών σε κοινωνικό και πολιτικό πεδίο. Ο πλούτος των κρατών, έτσι όπως τον γνωρίσαμε στη μεταπολεμική Ευρώπη, αντιστοιχούσε σε μια πολύ διαφορετική οργάνωση της παραγωγής και αναπαραγωγής. Τώρα βρισκόμαστε μπροστά σε συνεργατικές και ευέλικτες μορφές εργασίας, η δυναμική των οποίων πρέπει να εκφραστεί με νέες πολιτικές της Αριστεράς. Επίσης, πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι απαιτούνται νέες μορφές κοινωνικής πολιτικής.

• Πώς βλέπετε τον κίνδυνο από την άνοδο ακροδεξιών, αντιδραστικών ή ακόμα και φασιστικών κινημάτων στην Ευρώπη;

Φυσικά και ελλοχεύουν πολλοί κίνδυνοι. Πρέπει να αντιμετωπίσουμε αυτά τα φαινόμενα ως συμπτώματα της βαθιάς κρίσης του ευρωπαϊκού σχεδίου ως όλον. Κατά τη γνώμη μας, αυτές οι δυνάμεις είναι ακόμα πιο επικίνδυνες στον βαθμό που δεν μπορούν πραγματικά να αμφισβητήσουν τον υψηλό βαθμό ενοποίησης της σημερινής Ευρώπης. Για να το θέσω πιο καθαρά, δυνάμεις όπως το Εθνικό Μέτωπο της Γαλλίας ή η Νέα Λέγκα του Βορρά στην Ιταλία δεν μπορούν στ’ αλήθεια να αμφισβητήσουν το νεοφιλελεύθερο Σύνταγμα της Ευρώπης. Περιορίζονται στην αμφισβήτηση αυτού του Συντάγματος από μια εθνικιστική ή ακόμα και φασιστική οπτική και προσπαθούν να επιβάλουν πολύ σκληρά κριτήρια για την ενσωμάτωση στον κοινωνικό ιστό. Και αυτός είναι ο λόγος που πιστεύω ότι ένα από τα κύρια καθήκοντα της νέας αναδυόμενης Αριστεράς στην Ευρώπη είναι η πάλη ενάντια σ’ αυτές τις εθνικιστικές ή φασιστικές δυνάμεις.

 

ποιος είναι

Γεννημένος το 1963 στη Σαβόνα, ο Μετσάντρα είναι καθηγητής Πολιτικής Θεωρίας στο Πανεπιστήμιο της Μπολόνια. Είναι μέλος της πρωτοβουλίας «Να δώσουμε μιαν ευκαιρία στην Ελλάδα» και έχει συνυπογράψει με σημαντικούς διανοούμενους αρκετά άρθρα για τη σημασία του ελληνικού ζητήματος, μεταξύ των οποίων ο Ετιέν Μπαλιμπάρ και ο Τόνι Νέγκρι. Με τον τελευταίο στήριξαν την υποψηφιότητα του Αλέξη Τσίπρα για την προεδρία της Κομισιόν.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
Μουνχάου: Μόνη λύση μια συμφωνημένη χρεοκοπία εντός ευρωζώνης
Ο αρθρογράφος των «Financial Times» Βόλφγκανγκ Μουνχάου υποστηρίζει πως η Ελλάδα πρέπει να προχωρήσει σε μια συμφωνημένη μονομερή χρεοκοπία εντός της ευρωζώνης και πως «η Ελλάδα μπορεί να αθετήσει το 50% του...
Μουνχάου: Μόνη λύση μια συμφωνημένη χρεοκοπία εντός ευρωζώνης
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Ενας συνεπής και μαχητικός στοχαστής
Την τελευταία του πνοή άφησε στο Παρίσι, την Κυριακή το απόγευμα, ο σημαντικός μαρξιστής οικονομολόγος και ακτιβιστής Σαμίρ Αμίν, έπειτα από μάχη με τον καρκίνο. Υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους...
Ενας συνεπής και μαχητικός στοχαστής
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Σκοπός ζωής για τον Σόιμπλε οι τιμωρητικοί κανόνες για τους Ελληνες»
Κλάους Όφε: «Τα πολιτικά κόμματα της Γερμανίας απέτυχαν να εξηγήσουν στους ψηφοφόρους αυτό το απλό γεγονός: ότι δηλαδή η συνέχιση της λιτότητας στην Ελλάδα θα επιδεινώσει την κρίση και θα την κάνει μόνιμη. Και...
«Σκοπός ζωής για τον Σόιμπλε οι τιμωρητικοί κανόνες για τους Ελληνες»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Η Αριστερά στην Ευρώπη πρέπει να ξαναχτιστεί»
Ο Αλεξ Καλλίνικος θεωρεί ότι υπάρχει σοβαρό πρόβλημα με την Αριστερά στην Ευρώπη και ότι απαιτείται ανοικοδόμησή της προκειμένου να μπορέσει να αντιμετωπίσει επιτυχώς τον νεοφιλελευ­θερισμό. Για την κυβέρνηση...
«Η Αριστερά στην Ευρώπη πρέπει να ξαναχτιστεί»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Η Αριστερά δεν πρέπει να παραιτηθεί, αλλά να μείνει και να πολεμήσει»
Τον συναντήσαμε σε κεντρικό βιβλιοπωλείο όπου μίλησε για το νέο του βιβλίο και υπέγραψε αντίγραφα για τους αναγνώστες του. Ο Πολ Μέισον, αναλύει το σχέδιό του για τον «Μετακαπιταλισμό», επισημαίνει τις...
«Η Αριστερά δεν πρέπει να παραιτηθεί, αλλά να μείνει και να πολεμήσει»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Να είστε υπερήφανοι για τη διαπραγμάτευση που έγινε»
Η Σκα Κέλερ, ευρωβουλευτής των Γερμανών Πρασίνων, και ο Ερνεστ Ουρτασούν, από την καταλανική Πρωτοβουλία των Πρασίνων, βρέθηκαν προ ολίγων ημερών στην Ελλάδα. Τους συναντήσαμε και συζητήσαμε για το προσφυγικό...
«Να είστε υπερήφανοι για τη διαπραγμάτευση που έγινε»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας