Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Βασικός στόχος η πάλη κατά του φασισμού και της απανθρωποποίησης»

Φρίντριχ Μπούρτσελ

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Βασικός στόχος η πάλη κατά του φασισμού και της απανθρωποποίησης»

  • A-
  • A+

Ο Γερμανός ιστορικός και πολιτικός επιστήμονας, Φρίντριχ Μπούρτσελ μιλά για το αντι-ισλαμικό ακροδεξιό ρεύμα που αναπτύσσεται παγκοσμίως και για την άνοδο του νεοναζισμού, ενώ υπογραμμίζει την ανάγκη για την ύπαρξη ενός αντίπαλου δέους, με τη μορφή ενός αντιφασιστικού και αντικαπιταλιστικού κινήματος που θα ενσωματώνει ταυτόχρονα τα αιτήματα της οικολογίας, του αντιρατσισμού και του φεμινισμού.

● Τουλάχιστον πενήντα άνθρωποι σκοτώθηκαν στην τρομοκρατική επίθεση, σε δυο τζαμιά, στη Νέα Ζηλανδία, που έγινε από έναν ακροδεξιό ρατσιστή. Τι αντιπροσωπεύει σήμερα στη διεθνή σκηνή η ισλαμοφοβία;

Η παραπλανητική ιδέα για μια παγκόσμια συνωμοσία, η οποία αναπαριστά μια μουσουλμανική κοινότητα που διεξάγει έναν πόλεμο εξολόθρευσης ενάντια στη φανταστική ιδέα μιας «λευκής φυλής», αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά κίνητρα των λευκών εθνικιστών και των κινημάτων τους σε όλο τον κόσμο.

Παρεμπιπτόντως: σε πολλές περιπτώσεις μπορούμε να δούμε ότι η αντίληψή τους περί της λευκότητας πηγαίνει μαζί με τις οριοθετήσεις της τάξης σε χώρες όπως οι ΗΠΑ, η Βραζιλία και οι Φιλιππίνες.

Ο μακελάρης του Κράισττσερτς υπογράμμιζε τη ρατσιστική ιδέα ενός βιολογικού ιμπεριαλισμού προερχόμενου από τους «μουσουλμάνους», όταν έγραφε στην κορυφή του μακάβριου μανιφέστου του: «Είναι τα ποσοστά των γεννήσεων!». Υπονοεί ότι υπάρχει μια σκόπιμη επίθεση γεννήσεων από τους μουσουλμάνους, οι οποίοι είναι αφιερωμένοι «στη “λευκή γενοκτονία”, ηλίθιε!».

Από την άλλη, φαίνεται να αναφέρεται σε ένα τυχαίο συνονθύλευμα φασιστικών ιδεών και ιδεολογιών, όπως αυτής του Βρετανού φασίστα ηγέτη Οσβαλντ Μόσλεϊ, των 14 λέξεων του Αμερικανού ναζί Ντέιβιντ Λέιν και του συμβόλου του γερμανικού ναζισμού, του δωδεκάκτινου ήλιου. Μόλις πριν από λίγες μέρες μάθαμε ότι είχε κάνει μια σημαντική δωρεά στο ακροδεξιό «Ταυτοτικό Κίνημα» της Αυστρίας και ότι λίγο πριν από την τρομοκρατική επίθεσή του «σέρφαρε» σε ιστοσελίδες οι οποίες ανεβάζουν άρθρα από το γερμανικό δίκτυο των ακροδεξιών στην αστυνομία και στον στρατό, οι οποίοι αποκαλούνται «Uniter».

Ομως πρέπει να είμαστε ξεκάθαροι ότι το μίσος κατά των μουσουλμάνων είναι μόνο ένας λόγος για ν’ αρχίσεις να σκοτώνεις ανθρώπους με μια παρόμοια δομή πίστης: για παράδειγμα, ο Νορβηγός ναζί δολοφόνος Αντερς Μπρέιβικ, κ.ά., αναφερόταν σε έναν «πολιτισμικό μαρξισμό» στο μανιφέστο του.

Και δεν χρειάζεσαι τους μουσουλμάνους για να πυροδοτηθούν ρατσιστικές θεωρίες συνωμοσίας στη Δεξιά: για τον Ντόναλντ Τραμπ οι μετανάστες –άοπλοι ξένοι εργάτες– από χώρες της Κεντρικής Αμερικής συνιστούν μια απειλή για την ασφάλεια και μια τρομοκρατική εισβολή στις ΗΠΑ.

Xρειαζόμαστε επειγόντως ένα ριζοσπαστικό αντιφασιστικό κίνημα

● Αυτό που βλέπουμε τα τελευταία χρόνια είναι η συγκρότηση μιας εξτρεμιστικής ακροδεξιάς Διεθνούς σε όλο τον κόσμο: θιασώτες της λευκής υπεροχής, εθνικιστές, ρατσιστές, ακόμα και φασίστες και νεοναζί. Πώς μπορούμε να αντιμετωπίσουμε αυτή την απειλή;

Για να το πω κυνικά: μέχρι σήμερα δεν καταπιαστήκαμε με τον κατάλληλο τρόπο με αυτή την επικίνδυνη απειλή για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τα δημοκρατικά και φιλελεύθερα στάνταρ, όπως τα δικαιώματα των γυναικών και της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας, τα οποία αποκτήθηκαν με σκληρές μάχες κατά τη διάρκεια των τελευταίων πενήντα χρόνων σε όλο τον κόσμο.

Δεν βλέπω κανένα αριστερό κίνημα δημοκρατικής ανανέωσης στις μέρες μας, το οποίο θα μπορούσε να αναστρέψει την άνοδο των νεοφασιστικών πολιτικών κατά την πρόσφατη, ίσως τελική κρίση του καπιταλισμού. Υπάρχει ένα θαυμάσιο μαθητικό κίνημα για την κλιματική δικαιοσύνη, κινήματα για πολιτικά δικαιώματα, όπως το «Black Lives Matter» στις ΗΠΑ ή πρόσφατα στη Γερμανία ένα κίνημα για τα αδιαίρετα ανθρώπινα δικαιώματα και εναντίον της ενίσχυσης των αστυνομικών εξουσιών.

Επίσης, στη Γαλλία εναντίον των νεοφιλελεύθερων περικοπών ή στην Ιταλία, όπου δεκάδες χιλιάδες διαδήλωσαν ενάντια στον ρατσισμό και εν μέρει ενάντια σε μια φασιστική κυβέρνηση, η οποία παραβιάζει τις διεθνείς συμφωνίες για τις διασώσεις στη θάλασσα. Ομως δεν έχουμε ένα κίνημα για τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα και ένα αντικαπιταλιστικό κίνημα ενάντια στον παγκοσμιοποιημένο νεοφιλελευθερισμό, ο οποίος σπρώχνει την ανθρωπότητα πέρα από τα όρια της οικολογικής, κοινωνικής και ανθρωπιστικής κατάρρευσης.

Επίσης χρειαζόμαστε επειγόντως ένα ριζοσπαστικό αντιφασιστικό κίνημα, το οποίο πρέπει να είναι ταυτόχρονα αντιρατσιστικό, φεμινιστικό, οικολογικό και αντικαπιταλιστικό! Και δεν βλέπω ακόμα κάτι τέτοιο!

● Η «κανονικοποίηση» της ακροδεξιάς και ρατσιστικής αφήγησης είναι ένα κοινό χαρακτηριστικό στις περισσότερες χώρες του κόσμου. Ορισμένοι αναλυτές βλέπουν αναλογίες με τη μεσοπολεμική περίοδο. Ποια είναι η δική σας άποψη;

Αυτή η σύγκριση πράγματι μας επιβάλλεται. Οι ομοιότητες είναι πολύ προφανείς για να τις αγνοήσεις. Η μεταστροφή μιας προηγούμενης δημοκρατικής κουλτούρας της καθημερινότητας, τουλάχιστον στη Δύση, σε ανοιχτά εθνικιστικά και ρατσιστικά πεδία επιρροής ενισχύεται από τα αντηχεία των social media, πυροδοτώντας δυστοπικούς φόβους από τη μεριά μας: τα πράγματα αλλάζουν με τέτοια ταχύτητα που μας εκπλήσσουν και παραλύουν τη δύναμη αντίστασής μας σ’ αυτές τις εξελίξεις.

Σήμερα, έννοιες που πριν από μόλις μερικά χρόνια ήταν ταμπού, έχουν «κανονικοποιηθεί». Πράγματα που πριν από πέντε χρόνια ανήκαν αναντίρρητα στη ναζιστική ρητορική, τώρα ακούγονται από το στόμα βουλευτών σε όλη την Ευρώπη, αλλά και μελών των κυβερνήσεων σε Ιταλία, Πολωνία, Ουγγαρία, Αυστρία, Βραζιλία και ΗΠΑ.

Ωστόσο, πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί, καθώς μια λανθασμένη ιστορική σύγκριση μας οδηγεί μακριά από το σήμερα και από το να οργανώσουμε την αντίσταση ενάντια στην απανθρωποποίηση και τον φασισμό, κάτι που πρέπει να είναι ο βασικός στόχος στις μέρες μας.

Οι λαοί που λεηλατήθηκαν επί πεντακόσια χρόνια απαιτούν δικαίως το μερίδιό τους από τα κλεμμένα αγαθά

● Στη Γερμανία, για πρώτη φορά μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, έχουμε ένα ρατσιστικό, αντιμουσουλμανικό και φιλοναζιστικό κόμμα (το AfD) στο Κοινοβούλιο. Φαίνεται ότι στη χώρα σας ξυπνούν οι παλιοί δαίμονες. Πώς το εξηγείτε;

Λοιπόν, το να αποκαλούμε το AfD φιλοναζιστικό κόμμα μπορεί να προκαλέσει προβλήματα. Πολλοί αναλυτές, ερευνητές και επιστήμονες αποφεύγουν να το κάνουν και μιλούν για ένα «δεξιό λαϊκίστικο», «εθνικιστικό και συντηρητικό» ή «αυταρχικό λαϊκίστικο» κόμμα, παρότι η μετατόπιση προς την Ακροδεξιά είναι τόσο εμφανής.

Πάντως, το AfD, μ’ έναν ορισμένο τρόπο, δεν έρχεται πρώτο στην ευρωπαϊκή σύγκριση. Ισως πήρε στους Γερμανούς νεοφασίστες περισσότερο χρόνο να απαλλαγούν από τους περιορισμούς με τους οποίους ήταν δεμένοι με τη γερμανική ναζιστική ιστορία. Τώρα όμως πραγματοποιούν μια μετατόπιση, διεκδικώντας το δικαίωμα «να είναι περήφανοι για τα όσα έκαναν οι Γερμανοί στρατιώτες στους δυο Παγκόσμιους Πολέμους», όπως κάνει για παράδειγμα ο πρώην επικεφαλής του AfD, Αλεξάντερ Γκάουλαντ. Προσπαθεί να ελαχιστοποιήσει τις συνέπειες της δωδεκαετούς διακυβέρνησης του κόμματος του Χίτλερ, συμπεριλαμβανομένων του Ολοκαυτώματος και του πολέμου εξόντωσης στην Ανατολική Ευρώπη, τα οποία προσπαθεί να παρουσιάσει σαν μερικές «κουτσουλιές» στην ένδοξη και χιλιόχρονη ιστορία της «υπέροχης» Γερμανίας.

● Πώς ερμηνεύεται αυτό;

Στην πραγματικότητα, πιστεύω, ότι αυτή η πρωτο-φασιστική κατολίσθηση σε όλο τον κόσμο είναι ένα φαινόμενο της τελικής κρίσης της καπιταλιστικής Δύσης: η αυταρχική στροφή και η κλιμάκωση είναι μια κίνηση για να προστατευτούν τα αγαθά που αποκτήθηκαν: μετά από πεντακόσια χρόνια ευρωπαϊκής επέκτασης και εκμετάλλευσης του παγκόσμιου Νότου, η κατάρα του χριστιανικού και Δυτικού μαζικού εγκλήματος, του ιμπεριαλισμού, της κατάκτησης, της αποικιοκρατίας, της καπιταλιστικής ερήμωσης και της παγκόσμιας αδικίας επιστρέφει στο «σπίτι» μας με τη μορφή της μετανάστευσης από τις κατεστραμμένες περιοχές της Γης.

Οι λαοί σωστά απαιτούν το μερίδιό τους από τα κλεμμένα αγαθά, τις ζωές και τις ευκαιρίες. Εκείνοι που επωφελήθηκαν για αιώνες από αυτή την ανελέητη επιδρομή, προβλέπουν την επερχόμενη κρίση και δεν θα παραδώσουν τα ανήθικα προνόμιά τους χωρίς μια ρατσιστική μορφή αντίστασης – αυτό είναι που βλέπουμε να ακούμε τώρα!

Εμείς, σας ριζοσπάστες αριστεροί, πρέπει να οργανωθούμε άμεσα και επειγόντως για μια αλλαγή του παγκόσμιου συστήματος, η οποία θα φέρει τον ανθρωπισμό και την ελευθερία για όλους, προκειμένου να αντιμετωπίσουμε και να πολεμήσουμε την φασιστική επίθεση.

● Δύο μήνες πριν από τις ευρωεκλογές, ποιο είναι το δίλημμα για την Αριστερά και πώς εξηγείτε την ανικανότητά της να παρέμβει στις πολιτικές και ιδεολογικές εξελίξεις των τελευταίων χρόνων;

Οι Σοσιαλδημοκράτες εξαφανίζονται και [ταυτόχρονα] δεν υπάρχει διεθνές πολιτικό κίνημα ή κόμμα της Αριστεράς στον ορίζοντα. Θα καταλάβουμε τι σημαίνει αυτό από πρώτο χέρι όταν τα ακροδεξιά και νεοφασιστικά κόμματα διπλασιάσουν τους ευρωβουλευτές τους, σ’ ένα Ευρωκοινοβούλιο το οποίο θέλουν να καταργήσουν στο τέλος ή τουλάχιστον να το αποδυναμώσουν προς όφελος των δικών τους εθνικιστικών πολιτικών. Απ’ όσο βλέπω, αντιμετωπίζουν αρκετά ήρεμα αυτή τη βασική αντίφαση: να εκλεγούν στο νομοθετικό σώμα ενός ομοσπονδιακού κράτους, το οποίο επιδιώκουν να ξεθεμελιώσουν.

Αναμφίβολα, αυτή θα είναι μια καταστροφική Βουλή που θα απαιτεί τεράστια ενέργεια από την πλευρά μας. Και δεν βλέπω κάποιες δυνάμεις στο Κοινοβούλιο που να μην υπερασπίζονται τη νεοφιλελεύθερη τερατωδία μιας Ε.Ε. βασισμένης στη λιτότητα και οι οποίες θα μπορούσαν να παλέψουν για το όραμα μιας νέας Ευρώπης της ανθρωπιάς, της ειρήνης και της παγκόσμιας δικαιοσύνης.


Ποιος είναι

Ο Φρίντριχ Μπούρτσελ είναι σύμβουλος για ζητήματα σχετικά με τον νεοναζισμό και τις δομές/ιδεολογίες για την ανισότητα στην Ακαδημία Πολιτικής Εκπαίδευσης του Ιδρύματος Ρόζα Λούξεμπουργκ. Στα ελληνικά κυκλοφορεί το δοκίμιό του «Δεξιά στροφή σε γρήγορη κίνηση», στο συλλογικό έργο «Ευρώπη: ολοκλήρωση, διάλυση, εθνικισμός», το οποίο κυκλοφορεί από το Transform! Europe (ετήσια έκδοση για το 2018).

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Ο φασισμός πρέπει να αντιμετωπιστεί προτού ενισχυθεί και εδραιωθεί»
Πανεπιστημιακός και μέλος του κινήματος United Against Racism, ο Τζον Μόλινιου αναλύει μιλώντας στην «Εφ.Συν», τους λόγους ανόδου της Ακροδεξιάς, τονίζει ότι οι φασίστες και οι ναζιστές πρέπει να ηττηθούν...
«Ο φασισμός πρέπει να αντιμετωπιστεί προτού ενισχυθεί και εδραιωθεί»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Ο ΣΥΡΙΖΑ έκανε πολιτικές επιλογές υπό το φθαρμένο ένδυμα του “ρεαλισμού”»
Καθηγητής Κοινωνικής Θεωρίας ο Αλμπέρτο Τοσκάνο, ανιχνεύει τα αδιέξοδα της Αριστεράς και εντοπίζει τα «συγκριτικά πλεονεκτήματα» της Ακροδεξιάς, τα οποία της επιτρέπουν να έχει ευρύ «πέρασμα» σε μεγάλα...
«Ο ΣΥΡΙΖΑ έκανε πολιτικές επιλογές υπό το φθαρμένο ένδυμα του “ρεαλισμού”»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Ανησυχώ για την “κανονικοποίηση” της ακροδεξιάς αφήγησης»
Ο καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης Φερνάντεθ-Αλμπέρτος απορρίπτει την άποψη ότι φταίει η εγκατάλειψη του ταξικού ζητήματος για τα προβλήματα της Αριστεράς και εκφράζει ανησυχία για την κανονικοποίηση της...
«Ανησυχώ για την “κανονικοποίηση” της ακροδεξιάς αφήγησης»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Δεν είναι επικίνδυνοι οι μετανάστες, αλλά οι ηγέτες που χειραγωγούν τον κόσμο»
Ο καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης, Ράφαλ Πανκόφσκι, περιγράφει τη δεξιά στροφή της πολωνικής κοινωνίας μετά το 2015 με αφορμή το μεταναστευτικό, αλλά και την αδυναμία της όποιας Αριστεράς να βάλει φραγμό σε...
«Δεν είναι επικίνδυνοι οι μετανάστες, αλλά οι ηγέτες που χειραγωγούν τον κόσμο»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Επείγουσα ανάγκη η οργάνωση της αντιφασιστικής αντίστασης»
Ο καθηγητής Κοινωνιολογίας, Μικαέλ Λεβί μιλά στην «Εφ.Συν.» για τις αιτίες αδυναμίας της Αριστεράς, για την παρακμή της Σοσιαλδημοκρατίας, αλλά και για την άνοδο της Ακροδεξιάς, την οποία, όπως λέει, δεν...
«Επείγουσα ανάγκη η οργάνωση της αντιφασιστικής αντίστασης»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Το δικαίωμα στην αντίσταση, βασικό στη δρομολόγηση των εξεγέρσεων»
Ο φιλόσοφος και θεωρητικός της τέχνης, Ντιντί-Ιμπερμάν, τονίζει μεταξύ άλλων στην «Εφ.Συν» ότι «η Ακρα Δεξιά ενισχύει τα σκοτεινά πάθη (όπως έλεγε ο Σπινόζα) και κυρίως τον φόβο. Ο φόβος που, αν τον...
«Το δικαίωμα στην αντίσταση, βασικό στη δρομολόγηση των εξεγέρσεων»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας