Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Η κρίση των εθνικιστικών και “αριστερών” κυβερνήσεων ευθύνεται για τη δεξιά στροφή»
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Η κρίση των εθνικιστικών και “αριστερών” κυβερνήσεων ευθύνεται για τη δεξιά στροφή»

  • A-
  • A+

Iστορικό στέλεχος του λατινοαμερικανικού επαναστατικού κινήματος, ο καθηγητής Οσβάλντο Κοτζιόλα αποδίδει την τάση για επικράτηση της Δεξιάς στη Λατινική Αμερική στην αποτυχία των εθνικιστικών και «αριστερών» κυβερνήσεων να αλλάξουν το παραγωγικό μοντέλο των χωρών τους και να σταματήσουν να θεωρούν προτεραιότητα την αποπληρωμή του δημόσιου χρέους στις τράπεζες.

● Τα τελευταία χρόνια βλέπουμε μια δεξιά στροφή σε πολλές χώρες της Λατινικής Αμερικής, όπως η Αργεντινή και η Βραζιλία. Ποιοι είναι οι λόγοι που μια κατάσταση που γέννησε τόσες προσδοκίες για μια διαφορετική πορεία, τώρα πια αντιστρέφεται;

Το βασικό πρόβλημα είναι πως οι εθνικιστικές ή «αριστερές» κυβερνήσεις απέτυχαν στο στοίχημα να μετασχηματίσουν αυτές τις χώρες σε εκβιομηχανισμένες χώρες, οι οποίες να μην εξαρτώνται από τις βασικές εξαγωγές.

Ας δούμε τη σημερινή κρίση στη Βενεζουέλα. Πρόκειται για μια χώρα η οποία εξαρτάται κατά 70% για τη διατροφή από τις εισαγωγές. Είναι εξαρτημένη όσον αφορά τα φάρμακα και άλλα βασικά προϊόντα διατροφής. Τι σημαίνει αυτό; Οτι η κυβέρνηση του Τσάβες απέτυχε στην προσπάθεια να αλλάξει τη βάση της Βενεζουέλας ως κράτους που εξαρτάται από τη βασική του παραγωγή, η οποία στην περίπτωση αυτής της χώρας είναι το πετρέλαιο.

● Και η Βραζιλία;

Στην περίπτωση της Βραζιλίας, πριν από περίπου σαράντα χρόνια οι εξαγωγές της χώρας ήταν κατά 75% βιομηχανικά προϊόντα. Σήμερα είναι περίπου 25%, η χειρότερη επίδοση. Το βασικό πρόβλημα της Βραζιλίας, όπως και άλλων χωρών της Λ. Αμερικής, είναι ότι έχει μεγάλο δημόσιο χρέος.

Για να το αποπληρώσει στις ντόπιες ή ξένες τράπεζες εξαρτάται όλο και περισσότερο από τις βασικές της εξαγωγές, δηλαδή τα ορυκτά και το κρέας. Είναι η πρώτη εξαγωγέας κρέατος διεθνώς, πρώτη και στις εξαγωγές σόγιας.

Αυτές οι αποτυχίες λοιπόν σε συνθήκες παγκόσμιας οικονομικής κρίσης είχαν αποτέλεσμα μια κρίση στις συνθήκες ζωής όλου του πληθυσμού: στους μισθούς, στην απασχόληση κ.λπ. Αυτό που συμβαίνει σήμερα στη Βραζιλία, δηλαδή με την παραπομπή στη Δικαιοσύνη ηγετών του Εργατικού Κόμματος (PT), χωρίς την αντίσταση του πληθυσμού, ευνοεί την κυβέρνηση.

Αυτό που συνέβη είναι πολύ απλό: Η Βραζιλία έχει σήμερα 13 εκατομμύρια σε κατάσταση ανεργίας. Εάν υπολογίσουμε και αυτούς που δεν αναζητούν πλέον δουλειά, φτάνουμε τα 30 εκατομμύρια. Πρόκειται για μια οικονομική και κοινωνική κρίση που μπορείς να διαπιστώσεις παντού. Αυτό έδωσε τέλος και στις εθνικιστικές και «αριστερές» κυβερνήσεις.

● Πώς εξηγείτε τη στροφή στα δεξιά;

Αυτή δεν είναι πολύ καθαρή. Σήμερα υπάρχουν πολιτικά δύο θέματα στη Λ. Αμερική. Το ένα είναι η Βενεζουέλα με την απειλή για επέμβαση από τις ΗΠΑ, αλλά και την απόπειρα πραξικοπήματος στο εσωτερικό.

Εχουμε επίσης τη Βραζιλία και τη Βολιβία, όπου επίκεινται γενικές εκλογές και μέχρι τώρα φαίνεται ότι ο Εβο Μοράλες δεν θα νικήσει. Ομως αυτό είναι κάτι αμφίρροπο.

Εχουμε επίσης γενικές εκλογές στην Αργεντινή, όπου εκεί ίσως δούμε το άλλο πρόσωπο της κατάστασης, καθώς η κυβέρνηση του Μάκρι φαίνεται ότι αυτή τη στιγμή τις χάνει. Ομως δεν ξέρουμε ποιος θα είναι ο νικητής, αφού έχουμε δύο αντιπολιτευόμενους: τους περονιστές και την Αριστερά. Ωστόσο, η περίπτωση της Βραζιλίας είναι η πιο σημαντική, καθώς έχουμε μια ακροδεξιά κυβέρνηση, αυτήν του Μπολσονάρο, η οποία πήρε 60 εκατομμύρια ψήφους στις τελευταίες εκλογές. Ετσι δεν μπορούμε να πούμε ότι έχουμε μια καθαρή στροφή προς τα δεξιά.

● Υπάρχει πάντως η τάση…

Ναι, βέβαια υπάρχει μια τάση. Και η βασικότερη αιτία γι’ αυτή την τάση είναι η κρίση των εθνικιστικών και «αριστερών» κυβερνήσεων, για την οποία μίλησα παραπάνω.

● Σχεδόν σε όλο τον κόσμο βλέπουμε την άνοδο ακροδεξιών ή και φιλοφασιστικών πολιτικών κινημάτων, τα οποία προσπαθούν να εκμεταλλευτούν την ανασφάλεια και τους φόβους των απλών ανθρώπων. Πώς μπορούμε να αντιμετωπίσουμε αυτή την απειλή;

Ολη η Ακροδεξιά της Ευρώπης δεν συγκεντρώνει τόσες ψήφους όσες ο Μπολσονάρο

Αυτή η Ακροδεξιά είναι πολύ ετερογενής. Για παράδειγμα, έχουμε τη Γερμανία όπου για πρώτη φορά μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο ένα φιλοναζιστικό κόμμα μπήκε στο Κοινοβούλιο. Στη Γαλλία το Εθνικό Μέτωπο ή εδώ στην Ελλάδα τη Χρυσή Αυγή. Δεν μπορούμε να πούμε ότι αυτή η τάση είναι ενιαία σε όλο τον κόσμο.

Το Εθνικό Μέτωπο ασκεί κριτική στον Μπολσονάρο, επειδή αυτό το κόμμα ταυτίζεται με το μεγάλο κεφάλαιο της Ευρώπης, ενώ ο Μπολσονάρο τάσσεται αναφανδόν υπέρ των ΗΠΑ. Δεν πρόκειται λοιπόν για ένα ενιαίο και ομοιογενές κίνημα. Να σας πω ότι όλη η Ακροδεξιά της Ευρώπης δεν συγκεντρώνει τόσες ψήφους όσες ο Μπολσονάρο.

● Ποια είναι η βάση για την άνοδό του;

Είναι η στρατιωτικοποίηση της πολιτικής ζωής στη Βραζιλία εξαιτίας εσωτερικών προβλημάτων: της κοινωνικής καταπίεσης και του προβλήματος της ανασφάλειας. Η στήριξη στον Μπολσονάρο έχει δύο πηγές: η μία είναι η Ευαγγελική Εκκλησία, η οποία έχει μεγάλη δύναμη και στη Λ. Αμερική ανταγωνίζεται την Καθολική Εκκλησία. Αυτό αποτελεί πρόβλημα, διότι τη συγκεκριμένη στιγμή η πιο σημαντική αντιπολιτευτική δύναμη στον Μπολσονάρο είναι ο Αργεντίνος Πάπας, ο οποίος έχει κάνει και δηλώσεις εναντίον του.

Η δεύτερη είναι η διάλυση του Λούλα, ο οποίος καταδικάστηκε από τη Δικαιοσύνη, αλλά στις δημοσκοπήσεις ήταν πρώτος, με το 40% των ψήφων. Σε μεγάλο ποσοστό η ψήφος υπέρ του Μπολσονάρο προήλθε από τους ψηφοφόρους του Λούλα.

● Πώς το εξηγείτε αυτό;

Ο Λούλα δεν μπόρεσε να μεταφέρει την ψήφο των ανθρώπων που επωφελήθηκαν από τα κοινωνικά του προγράμματα και ψήφιζαν το PT στον υποψήφιο του κόμματος που τέθηκε απέναντι στον Μπολσονάρο. Πολλοί απ’ αυτούς ψήφισαν υπέρ του Μπολσονάρο.

● Δεν είναι κάπως παράξενο αυτό;

Οχι, δεν είναι. Είκοσι χρόνια μετά την άνοδο του Λούλα, εξαιτίας των πολιτικών του ΡΤ, οι ψηφοφόροι τον εγκατέλειψαν. Τι θέλει ο κόσμος σήμερα; Επιζητά την ασφάλεια, καθώς έχει κάτι να χάσει. Πριν από είκοσι χρόνια δεν είχε τίποτα να χάσει. Τότε ψήφισε τον Λούλα. Τα ίδια πρόσωπα ψήφισαν σήμερα υπέρ του Μπολσονάρο. Αυτή είναι μια λαϊκή εξήγηση.

Φυσικά τα πράγματα είναι πιο περίπλοκα απ’ ό,τι προσπαθώ να τα εξηγήσω. Ομως ένα σημαντικό μέρος των ψήφων υπέρ του Μπολσονάρο αντανακλά αυτή τη διαδικασία. Για το μεγάλο κεφάλαιο και τους Αμερικανούς είναι σημαντική η καταδίκη του Λούλα, ακόμα και με αυτές τις αδύναμες κατηγορίες.

● Γιατί οι Βραζιλιάνοι δεν έκαναν το ίδιο που έκαναν οι Αργεντινοί για τον Περόν τη δεκαετία του 1940;

Απαντώ: Επειδή ο Λούλα και οι κυβερνήσεις του δεν είναι Περόν ούτε Βάργκας. Δεν είναι οι εθνικιστικές κυβερνήσεις 60 χρόνια πριν. Εκείνες οι κυβερνήσεις ενσωμάτωσαν την εργατική τάξη στην εθνική ζωή. Οι σημερινές κυβερνήσεις δεν το έκαναν αυτό, επειδή είχε ήδη γίνει παλιότερα.

Με όρους εργατικής νομοθεσίας κ.λπ. ο Λούλα δεν έκανε τίποτα. Το μόνο τμήμα της εργατικής τάξης που επωφελήθηκε με νομικούς όρους από τον Λούλα είναι οι ντόπιοι εργάτες. Μέχρι τον Λούλα δεν είχαν το δικαίωμα να οργανώνονται σε συνδικάτα. Ομως αυτοί αποτελούν ένα μικρό κομμάτι της εργατικής τάξης. Η πραγματική εργατική τάξη δεν κινητοποιήθηκε υπέρ του Λούλα, γιατί δεν τον αναγνώριζαν όπως οι Αργεντινοί αναγνώριζαν στον παρελθόν τον Περόν ή τον Βάργκας.

Αυτοί που επωφελήθηκαν από τον Λούλα δεν ήταν η εργατική τάξη, αλλά γενικότερα οι φτωχοί που δεν είχαν τίποτα. Στις τέσσερις από τις πέντε μεγαλύτερες επαρχίες της Βραζιλίας κέρδισε ο Μπολσονάρο. Στα φτωχότερα τμήματα της βόρειας χώρας το ΡΤ έχασε τις εκλογές.

● Η κλιματική αλλαγή, προϊόν του αρπακτικού καπιταλισμού, αποτελεί μια νέα απειλή για την επιβίωση της ανθρωπότητας. Βλέπετε δυνατότητες ενοποίησης των αγώνων του αντικαπιταλιστικού κινήματος με το οικολογικό;

Ολόκληρη η Βραζιλία είναι μια οικολογική βόμβα

Πιστεύω ότι αυτό αποτελεί μια αναγκαιότητα. Η Βραζιλία μάς προσφέρει το καλύτερο παράδειγμα. Οι οικολογικές καταστροφές των τελευταίων μηνών συνδέονται ξεκάθαρα, διότι η εξαγωγή των ορυκτών, η οποία αποτελεί τη βάση για την επιβίωση της χώρας στην παγκόσμια αγορά, έχει προκαλέσει δύο τεράστιες καταστροφές: πριν από τρία χρόνια στη Μαριάνα με την κατάρρευση του φράγματος, τις πλημμύρες και τον θάνατο 19 ανθρώπων και πρόσφατα με την έκρηξη σε εξορυκτικές επιχειρήσεις στο Μπρουμαντίνιο, κατά την οποία σκοτώθηκαν εκατοντάδες. Πρόκειται για μεγάλες καταστροφές.

Πόσα τέτοια Μπρουμαντίνιο έχουμε στη Βραζιλία; Είκοσι τέσσερις χιλιάδες! Ολόκληρη η Βραζιλία είναι μια οικολογική βόμβα. Και γιατί συμβαίνει αυτό; Και δεν μιλώ για τη μόλυνση των ωκεανών κ.λπ.

Ομως η Βραζιλία είναι η νούμερο ένα χώρα σε γλυκό νερό. Η έκρηξη αυτή μόλυνε δύο ποτάμια τα οποία δεν μπορούν πλέον να υποστηρίξουν οποιαδήποτε μορφή ζωής. Το οικολογικό σύστημα καταστρέφεται με αυτές τις δραστηριότητες. Δεν ήταν «ατύχημα». Οφειλόταν στην έλλειψη μέτρων προστασίας στις εξορύξεις ορυκτών, οι οποίες ιδιωτικοποιήθηκαν από τις νεοφιλελεύθερες κυβερνήσεις.

Το ΡΤ δεν άγγιξε αυτές τις ιδιωτικοποιήσεις. Αντιθέτως, οι κυβερνήσεις του ΡΤ, προκειμένου να έχουν έσοδα και επενδύσεις για να αποπληρώνουν το δημόσιο χρέος, μείωσαν τη φορολογία αυτών των επιχειρήσεων, τόσο των εθνικών όσο και των πολυεθνικών, ενώ πολλές είναι πλέον μικτές. Μία απ’ αυτές, η «Βάλε», είναι η μεγαλύτερη εξορυκτική εταιρεία του κόσμου.

● Αρα είναι αναγκαία η σύμπραξη αντικαπιταλιστικού και οικολογικού κινήματος;

Μόνο η εργατική τάξη μπορεί να το λύσει αυτό. Το οικολογικό κίνημα πρέπει να έρθει κοντά στο εργατικό. Πρόκειται για ένα διεθνές πρόβλημα με δύο όψεις. Στη Λ. Αμερική έχουμε πολλούς φυσικούς πόρους. Η Βενεζουέλα είναι η μεγαλύτερη παραγωγός πετρελαίου στον κόσμο. Το βασικό πρόβλημα είναι η εκμετάλλευσή τους.

Η μοναδική πραγματική δυνατότητα είναι να χρησιμοποιούμε αυτούς τους πόρους χωρίς να καταστρέφουμε τη φύση και όχι να τους χρησιμοποιούμε για να αυξάνουμε τα κέρδη των μεγάλων εταιρειών για να εξοφλούμε το δημόσιο χρέος. Πρέπει να υπάρξει αλλαγή σε όλη τη Λ. Αμερική. Αυτό που λείπει είναι ένα αριστερό πολιτικό κίνημα που θα θέτει ξεκάθαρα αυτό το πρόβλημα στο πρόγραμμά του.

● Ποια είναι τα εμπόδια;

Το βασικό πρόβλημα είναι η διασπορά των πολιτικών κινημάτων. Διαθέτουμε πάρα πολλούς αγωνιστές, οι οποίοι όμως είναι διασπαρμένοι σε πολλά κινήματα. Χρειαζόμαστε μια πολιτική δύναμη που θα θέσει το πρόβλημα ως κάτι το ενιαίο και παγκόσμιο. Δεν είναι δυνατό να το λύσουμε σε εθνικό επίπεδο.

Ας δούμε ποιο είναι το βασικό πρόβλημα στη Βενεζουέλα: είναι το διατροφικό. Αυτό είναι αδιανόητο σε χώρες-μέλη του MERCOSUR. Για παράδειγμα, η Βραζιλία είναι η πρώτη εξαγωγός χώρα ζωικής πρωτεΐνης, ενώ η Αργεντινή είναι η πρώτη παραγωγός τροφίμων κατά κεφαλήν παγκοσμίως. Και όμως, έχουμε διατροφικό πρόβλημα. Είναι κάτι εντελώς παράλογο να φεύγουν άνθρωποι από τη Βενεζουέλα για τη Βραζιλία επειδή δεν έχουν φαγητό.

● Αρα;

Η πιο σημαντική αποτυχία της λεγόμενης Αριστεράς (Μοράλες κ.λπ.) είναι ότι πρόκειται για μια εθνικιστική Αριστερά με στοιχεία απομονωτισμού. Δεν μπορεί να θέσει το πραγματικό πρόβλημα της ηπείρου γιατί το αντιμετωπίζει σε εθνικό επίπεδο.

Μιλάνε πολύ για την ήπειρο, τον μπολιβαριανισμό κ.λπ., αλλά στην πράξη δεν κάνουν απολύτως τίποτα. Χρειάζεται ένα εναλλακτικό πρόγραμμα για τη Λ. Αμερική σαν όλο, με σοσιαλιστικό και οικολογικό χαρακτήρα.


🔺 Ποιος είναι

Iστορικό στέλεχος του λατινοαμερικανικού επαναστατικού κινήματος και του Partido Obrero της Αργεντινής, ο Οσβάλντο Κοτζιόλα είναι καθηγητής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Σάο Πάολο της Βραζιλίας, μέλος της ηγεσίας της Ομοσπονδίας Πανεπιστημιακών Βραζιλίας ANDES και μέλος της ηγεσίας της βραζιλιάνικης Εργατικής Συνομοσπονδίας CONLUTAS.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
Ο κοινωνικός κατακερματισμός έχει διχάσει την εργατική τάξη
Βρίσκεται στην Αθήνα για το Διεθνές Συνέδριο για τον Μαρξ. Η Χιλιανή κοινωνιολόγος & δημοσιογράφος Μ. Χάρνεκερ μιλά στην «Εφ.Συν.» για τη μηχανιστική προσέγγιση του μαρξισμού στη Λ. Αμερική από ορισμένους...
Ο κοινωνικός κατακερματισμός έχει διχάσει την εργατική τάξη
Η συντονίστρια του αριστερού δικτύου «Transform! Europe» Μπ. Στάινερ
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Ηταν μη ρεαλιστικό να πιστεύουμε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ θα άλλαζε την Ευρώπη»
Συντονίστρια του αριστερού δικτύου «Transform! Europe» η Μπ. Στάινερ μιλά στην «Εφ.Συν.» για τις επικείμενες ευρωεκλογές, τη διακυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ και τους ευρωπαϊκούς συσχετισμούς δύναμης.
«Ηταν μη ρεαλιστικό να πιστεύουμε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ θα άλλαζε την Ευρώπη»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Ο ΣΥΡΙΖΑ είναι ένα σοσιαλδημοκρατικό κόμμα, με εξυπηρετήσεις στον νεοφιλελευθερισμό»
Καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης ο Φιλίπ Μαρλιέρ αναλύει στην «Εφ.Συν.» τους κινδύνους από την προσπάθεια της Αριστεράς να διεισδύσει σε πολιτικούς χώρους της Δεξιάς και της Ακροδεξιάς (μεταναστευτικό, εθνικά...
«Ο ΣΥΡΙΖΑ είναι ένα σοσιαλδημοκρατικό κόμμα, με εξυπηρετήσεις στον νεοφιλελευθερισμό»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Η δημοκρατία στην Πολωνία αμφισβητείται από το κυβερνών κόμμα»
Από τις πλέον διαπρεπείς νομικούς της Πολωνίας η καθηγήτρια Εύα Λέτοφσκα διεκτραγωδεί τη δεινή θέση των μη προνομιούχων στρωμάτων στη χώρα της, την απογοήτευση που κυριάρχησε μετά την πτώση του Τείχους του...
«Η δημοκρατία στην Πολωνία αμφισβητείται από το κυβερνών κόμμα»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Επείγουσα ανάγκη η οργάνωση της αντιφασιστικής αντίστασης»
Ο καθηγητής Κοινωνιολογίας, Μικαέλ Λεβί μιλά στην «Εφ.Συν.» για τις αιτίες αδυναμίας της Αριστεράς, για την παρακμή της Σοσιαλδημοκρατίας, αλλά και για την άνοδο της Ακροδεξιάς, την οποία, όπως λέει, δεν...
«Επείγουσα ανάγκη η οργάνωση της αντιφασιστικής αντίστασης»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Ο σοσιαλισμός σήμερα δεν είναι ελκυστικός, γιατί απέτυχε να ανανεωθεί»
Ο καθηγητής Φιλοσοφίας Αξελ Χόνετ «βλέπει» την ανανέωση της ιδέας του σοσιαλισμού μέσω αυτού που ονομάζει «πειραματικό μεταρρυθμισμό», ο οποίος ουσιαστικά θα έχει λίγα κοινά με την παραδοσιακή έννοια του...
«Ο σοσιαλισμός σήμερα δεν είναι ελκυστικός, γιατί απέτυχε να ανανεωθεί»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας