Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Πυρήνας της ακροδεξιάς αφήγησης είναι ο ιστορικός αναθεωρητισμός»

«Πυρήνας της ακροδεξιάς αφήγησης είναι ο ιστορικός αναθεωρητισμός»

  • A-
  • A+

Στη Γερμανία, η μελέτη της δράσης και των μεθόδων πολιτικής στρατολόγησης νέων κυρίως ανθρώπων έχει εδώ και χρόνια έναν συστηματικό χαρακτήρα. Η Φραντσίσκα Σμίντκε διευθύνει το Κέντρο Ερευνας του Ακροδεξιού Εξτρεμισμού στην Ιένα, μια πόλη με μεγάλη ιστορία, στην οποία μεγαλούργησαν προσωπικότητες του γερμανικού Ρομαντισμού, όπως οι Φίχτε, Σίλερ, Νοβάλις, Σλέγκελ, αλλά και ο Χέγκελ.

Η ρομαντική προσέγγιση της Ιστορίας, δίνοντας έμφαση σε ένα εξιδανικευμένο παρελθόν, στην έννοια της κοινότητας, του εδάφους, των προσωπικών δεσμών, της αντίθεσης στον βιομηχανισμό και στην «ανάπτυξη», αποτέλεσε μια από τις πολλές ρίζες και τις πηγές έμπνευσης του ιδεολογικού μίγματος του ναζισμού.

Στη συνέντευξή της στην «Εφημερίδα των Συντακτών» η Σμίντκε χαρακτηρίζει υποκριτική τη μετάλλαξη της Ακροδεξιάς, αφού ο ιδεολογικός της πυρήνας παραμένει ο ιστορικός αναθεωρητισμός και ο ρατσισμός. Επισημαίνει τον ρόλο που διαδραματίζει στις μέρες μας η ανάγκη των ανθρώπων για ασφαλή περιβάλλοντα και υπογραμμίζει τους τρόπους που χρησιμοποιούν οι ακροδεξιοί και οι ναζιστές για να εκμεταλλεύονται αυτό το συναίσθημα.

Συνέντευξη

● Τα τελευταία χρόνια βλέπουμε μια «μετάλλαξη» της άκρας Δεξιάς, η οποία δεν αναφέρεται πλέον στον ναζισμό, αλλά πιο συχνά μιλά στο όνομα του «πατριωτισμού» και της αντι-παγκοσμιοποίησης. Πόσο συμβάλλει αυτό στη διάδοση των ιδεών της;

Σίγουρα βοηθάει την Ακροδεξιά με την έννοια της διάδοσης των ιδεών της σε ευρύτερα κοινωνικά περιβάλλοντα. Επίσης, θα ήθελα να υπογραμμίσω ότι αυτή η «μετάλλαξη» δεν είναι πάντα ένας πραγματικός μετασχηματισμός. Ειδικά στη χώρα μου, με την περίπτωση της Εναλλακτικής για τη Γερμανία, είναι πλέον πολύ φανερό ότι στον πυρήνα του κόμματος ο ιστορικός αναθεωρητισμός, ιδίως σε σχέση με τη ναζιστική εποχή, αποτελεί ακόμα ένα κρίσιμο θέμα. Ετσι, τείνω να είμαι δύσπιστη σε σχέση με μια πλήρη «μετάλλαξη» της Ακροδεξιάς.

● Τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Ευρώπη, το κοινό χαρακτηριστικό του ακροδεξιού και ναζιστικού εξτρεμισμού είναι ο ρατσισμός. Πώς μπορούν να το αντιμετωπίσουν αυτό οι προοδευτικές και δημοκρατικές δυνάμεις;

Για μένα η απάντηση είναι πολύ πιο ευρεία από το διαδεδομένο κάλεσμα για περισσότερη παιδεία και πολιτική εκπαίδευση, το οποίο επεξεργαστήκαμε –για τους σωστούς λόγους– τις τελευταίες δεκαετίες στην Ευρώπη. Ο ρατσισμός ως τέτοιος είναι ένα φαινόμενο που δομεί τις κοινωνίες μας και είναι παρών σε όλες τις κοινωνικές σφαίρες. Για να μπορέσουμε να καταπολεμήσουμε τον ρατσισμό, η απάντηση πρέπει να είναι τόσο σύνθετη όσο και το ίδιο το φαινόμενο. Πρέπει να παλέψουμε ενάντιά του τόσο σε δομικό όσο και σε ατομικό επίπεδο και η απάντηση πρέπει να υπογραμμίζει το πόσο καταστροφική δύναμη είναι ο ρατσισμός για τις κοινωνίες μας.

● Ποιος είναι ο ρόλος της συνωμοσιολογικής σκέψης στην ανάπτυξη και στη διάδοση των εξτρεμιστικών και ακροδεξιών ιδεών;

Η συνωμοσιολογική σκέψη δεν πρέπει να υποτιμηθεί στον ρόλο που παίζει σαν προγεφύρωμα που συνδέει τους ακροδεξιούς πρωταγωνιστές με διάφορες πολιτικές απόψεις ή διάφορες προσεγγίσεις. Μ’ αυτή την έννοια η συνωμοσιολογική σκέψη αποτελεί έναν ακρογωνιαίο λίθο της σύγχρονης ακροδεξιάς πολιτικής. Επιπλέον, η συνωμοσιολογική σκέψη μπορεί να γίνει πολύ ελκυστική σε μια αυξανόμενα σύνθετη και όλο και πιο στρωματοποιημένη κοινωνία. Προσφέρει καταφύγιο και στήριξη σε ανθρώπους που αισθάνονται χαμένοι, αποστερημένοι και οι οποίοι δεν εισακούγονται. Ετσι, μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τους ακροδεξιούς πολιτικούς μ’ έναν στρατηγικό τρόπο για να ενισχύσουν την αφοσίωση των οπαδών τους.

● Οι ακροδεξιές και ναζιστικές οργανώσεις και ομάδες χρησιμοποιούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να στρατολογήσουν και να ριζοσπαστικοποιήσουν πιθανούς ακτιβιστές. Πώς μπορούμε να αντιμετωπίσουμε αυτή την απειλή χωρίς να απεμπολήσουμε τις ατομικές ελευθερίες των πολιτών;

Ακριβώς όπως και στην «πραγματική ζωή», όπου χρειαζόμαστε ασφαλείς χώρους, έτσι έχουμε επίσης ανάγκη να δημιουργούμε περιεχόμενα και πλατφόρμες στα οποία οι χρήστες θα μπορούν να νιώθουν ασφαλείς ότι άλλοι χρήστες δεν θα τους απειλούν και δεν θα τους υποτιμούν και όπου θα αισθάνονται ελεύθεροι να εκφράσουν τα αισθήματα και τις απόψεις τους με έναν δημοκρατικό και αξιοπρεπή τρόπο.

Για να προστατεύσουμε κυρίως τους νεαρούς χρήστες των Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης από τις στρατηγικές στρατολόγησης των ακροδεξιών, πρέπει να καταβάλουμε προσπάθεια να ζούμε με δημοκρατικές αξίες και έναν κριτικό τρόπο σκέψης, τα οποία και να τους μεταφέρουμε. Τα κοινωνικά δίκτυα έχουν μετατραπεί τα τελευταία χρόνια σε σημαντικότατα κανάλια μετάδοσης πολιτικών αφηγημάτων.

● Πολλοί αποδίδουν την άνοδο της εξτρεμιστικής Δεξιάς και του ναζισμού στην αποτυχία της φιλελεύθερης δημοκρατίας και στην απογοήτευση των πολιτών απ’ αυτήν. Ποια είναι η δική σας γνώμη;

Συμμερίζομαι ορισμένα σημεία της κριτικής προς τις αντιπροσωπευτικές μας δημοκρατίες. Το πολιτικό σύστημα στην Ευρώπη (και στην Ευρωπαϊκή Ενωση) έχει σίγουρα ελαττώματά του, αλλά αμφιβάλλω εάν αυτό είναι ο καθοριστικός παράγοντας. Θα προσέθετα ότι επίσης ο σύγχρονος καπιταλισμός, ο οποίος εγχέει καπιταλιστικές λογικές στην κοινωνική σφαίρα και κάνει ζημιά στις δημοκρατικές κοινωνικές αλληλεπιδράσεις, είναι μια κινητήρια δύναμη.

Ποια είναι

Η Φραντσίσκα Σμίντκε είναι συνεργάτις στη Σχολή Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου Φρίντριχ Σίλερ της Ιένας, διευθύντρια του Κέντρου Ερευνας του Ακροδεξιού Εξτρεμισμού. Ειδικεύεται σε θέματα ακροδεξιού λαϊκισμού και εξτρεμιστικών ακροδεξιών κομμάτων σε Γερμανία και Ευρώπη. Είχε επισκεφθεί τη χώρα μας τον περασμένο Οκτώβριο για να μιλήσει στην τρίτη διεθνή ημερίδα εμπειρογνωμόνων, με θέμα «Η Γερμανία σε σαθρό έδαφος: νέες μορφές ακροδεξιών κινήσεων και ριζοσπαστικοποίησης».

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Στόχος της εξίσωσης ναζισμού-κομμουνισμού είναι η απονομιμοποίηση της ριζοσπαστικής Αριστεράς»
Ο Ιταλός ιστορικός Έντσο Τραβέρσο υπογραμμίζει στην «Εφ.Συν.» την ανάγκη σεβασμού της ιστορικής μνήμης λαών που έχουν υποστεί την καταπίεση του...
«Στόχος της εξίσωσης ναζισμού-κομμουνισμού είναι η απονομιμοποίηση της ριζοσπαστικής Αριστεράς»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Η Νυρεμβέργη ήταν μια πολιτισμένη προσέγγιση στις ναζιστικές θηριωδίες»
Τη σημασία της ιστορικής μνήμης σήμερα για τα ναζιστικά εγκλήματα επισημαίνει μιλώντας στην «Εφ.Συν», o καθηγητής Νομικής στο Πανεπιστήμιο του...
«Η Νυρεμβέργη ήταν μια πολιτισμένη προσέγγιση στις ναζιστικές θηριωδίες»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Κίνδυνος η απώλεια της δημοκρατικής μας κουλτούρας»
«Ο λευκός εθνικισμός βρίσκεται στην καρδιά της αμερικανικής κοινωνίας» λέει στην «Εφ.Συν.» ο καθηγητής Φιλοσοφίας Τζέισον Στάνλεϊ. Το νέο βιβλίο του...
«Κίνδυνος η απώλεια της δημοκρατικής μας κουλτούρας»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Επείγουσα ανάγκη η οργάνωση της αντιφασιστικής αντίστασης»
Ο καθηγητής Κοινωνιολογίας, Μικαέλ Λεβί μιλά στην «Εφ.Συν.» για τις αιτίες αδυναμίας της Αριστεράς, για την παρακμή της Σοσιαλδημοκρατίας, αλλά και...
«Επείγουσα ανάγκη η οργάνωση της αντιφασιστικής αντίστασης»