Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Επείγουσα ανάγκη η οργάνωση της αντιφασιστικής αντίστασης»
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Επείγουσα ανάγκη η οργάνωση της αντιφασιστικής αντίστασης»

  • A-
  • A+

Από τα ιδρυτικά στελέχη του Παγκόσμιου Κοινωνικού Φόρουμ, του Οικοσοσιαλιστικού Διεθνούς Δικτύου και του Νέου Αντικαπιταλιστικού Κόμματος ο καθηγητής Κοινωνιολογίας, Μικαέλ Λεβί μιλά για τις αιτίες αδυναμίας της Αριστεράς, για την παρακμή της Σοσιαλδημοκρατίας, αλλά και για την άνοδο της Ακροδεξιάς, την οποία, όπως λέει, δεν μπορούμε να αποδώσουμε μόνο στην οικονομική κρίση. Θέτει ψηλά στις προτεραιότητες το θέμα της κλιματικής αλλαγής και υπογραμμίζει τον επείγοντα χαρακτήρα της αναγκαίας αντίδρασης.

Συνέντευξη

● Το 2018 είναι μια χρονιά-ορόσημο: διακόσια χρόνια από τη γέννηση του Μαρξ και εκατόν εβδομήντα από την έκδοση του «Κομμουνιστικού Μανιφέστου». Ωστόσο, σήμερα το φάντασμα που πλανιέται πάνω από την Ευρώπη δεν είναι αυτό του κομμουνισμού, αλλά του εθνικισμού, του ρατσισμού και της Ακροδεξιάς. Πώς το εξηγείτε;

Ο κομμουνισμός πληρώνει ακόμα την ιστορική αποτυχία του λεγόμενου «υπαρκτού σοσιαλισμού», ενώ και η άλλη βασική δύναμη της ευρωπαϊκής Αριστεράς, η Σοσιαλδημοκρατία, έγινε ένας πιστός υπηρέτης του νεοφιλελευθερισμού, καταλήγοντας να βιώσει μια δραματική πτώση στην επιρροή της (τη λεγόμενη «πασοκοποίηση»). Υπάρχουν όμως νέες δυνάμεις της ριζοσπαστικής Αριστεράς, στην Πορτογαλία, την Ισπανία, τη Γαλλία και την Αγγλία όπου βλέπουμε μια εντυπωσιακή αριστερή στροφή του παλιού Εργατικού Κόμματος. Ο Καρλ Μαρξ, ο οποίος είχε πάντα υψηλές προσδοκίες από την αγγλική εργατική τάξη, θα ήταν πολύ ευχαριστημένος.

Είναι αλήθεια, όμως, ότι στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες η εθνικιστική και ρατσιστική Ακροδεξιά βρίσκεται σε άνοδο. Οι αριστεροί προσπαθούν συχνά να το εξηγήσουν αυτό με την οικονομική κρίση, την ανεργία και την κοινωνική φτωχοποίηση που οδηγούν στην απελπισία. Ωστόσο, οι χώρες που επηρεάστηκαν περισσότερο από την κρίση –η Πορτογαλία, η Ισπανία και η Ελλάδα– είναι ανάμεσα σ’ αυτές που επηρεάστηκαν λιγότερο από την άνοδο της Ακροδεξιάς. Και σε πλούσιες χώρες, όπως η Αυστρία, η Δανία ή η Ελβετία, η Ακροδεξιά έχει μεγάλη επιρροή και συνδέεται με την κυβέρνηση.

● Ποια είναι η δική σας ερμηνεία;

Μια πιθανή εξήγηση είναι ότι η νεοφιλελεύθερη καπιταλιστική παγκοσμιοποίηση, εξασθενώντας τα εθνικά κράτη, τις εθνικές οικονομίες και τις εθνικές κουλτούρες, προκάλεσε αντιδράσεις «πανικού ταυτότητας». Η λεγόμενη «μεταναστευτική κρίση» χειραγωγήθηκε έξυπνα από τα ακροδεξιά κόμματα ή τις κυβερνήσεις σαν μια «απειλή στην εθνική, εθνοτική ή θρησκευτική μας ταυτότητα».

Η αλήθεια είναι ότι οι ευρωπαϊκοί πληθυσμοί γερνάνε και έχουν ένα αυξανόμενο δημογραφικό έλλειμμα: ειδικοί της δημογραφίας εξηγούν ότι η μετανάστευση είναι η μοναδική ελπίδα για να πετύχουμε κάποιου είδους ισορροπία.

● Πολλοί βλέπουν ομοιότητες ανάμεσα στο παρόν και τη μεσοπολεμική περίοδο. Ωστόσο, σήμερα λείπει ένα βασικό συστατικό εκείνης της περιόδου: η απειλή της κομμουνιστικής επανάστασης και ο κίνδυνος για την καπιταλιστική σταθερότητα. Σε τι βαθμό αυτό το γεγονός περιπλέκει και δυσκολεύει τα πράγματα;

Υπάρχουν όντως ομοιότητες ανάμεσα στα φασιστικά κινήματα της δεκαετίας του 1930 και την ημι-φασιστική Ακροδεξιά τoύ σήμερα: αυταρχισμός, ξενοφοβικός εθνικισμός, ρατσισμός. Ομως δεν υπάρχουν ολοκληρωτικά κράτη μέχρι στιγμής στην Ευρώπη! Και, δυστυχώς, δεν υπάρχει κανένας «επαναστατικός κίνδυνος». Λείπουν, επίσης, μερικά ενιαία μαζικά αντιφασιστικά κινήματα, τέτοια όπως το Λαϊκό Μέτωπο στη Γαλλία και στην Ισπανία.

Δεν είναι μια «πιο δύσκολη», αλλά μια διαφορετική κατάσταση και η ανάγκη να οργανώσουμε αντιφασιστική αντίσταση είναι επείγουσα.

Ομως, όσο υπάρχει ο καπιταλισμός, η πιθανότητα για φασιστικά, ημι-φασιστικά ή άλλα ακροδεξιά κινήματα (και κυβερνήσεις) υπάρχει επίσης. Οπως έγραψε το 1940 ο Μαξ Χορκχάιμερ, ο επικεφαλής της Σχολής της Φρανκφούρτης, ένας πραγματικός αντιφασίστας πρέπει να γίνει αντικαπιταλιστής.

● Η κλιματική αλλαγή είναι ήδη ορατή, αλλά τα αριστερά κόμματα δείχνουν να μην αντιλαμβάνονται τον επείγοντα χαρακτήρα της κατάστασης. Η οικολογία είναι απλώς ένα σημείο στο πολιτικό τους πρόγραμμα και, στην πραγματικότητα, το θεωρούν δευτερεύον. Ποιες είναι οι συνέπειες;

Πολλά αριστερά κόμματα –παλιά ή νέα– αρχίζουν να αντιλαμβάνονται τη σημασία του οικολογικού προβλήματος, αλλά δεν λαμβάνουν πλήρως υπόψη τους το επείγον του θέματος. Από την άλλη, έχουμε οικολογικά κινήματα που πιστεύουν ακόμα ότι η λύση μπορεί να βρεθεί στο πλαίσιο της «οικονομίας της αγοράς», δηλαδή στον καπιταλισμό.

Οι συνέπειες είναι δραματικές, στον βαθμό που δεν μπορούμε να επιβάλουμε μια πραγματική οικολογική μετάβαση η οποία απαιτεί ορισμένα ριζοσπαστικά αντικαπιταλιστικά μέτρα. Πρέπει να πείσουμε τους αριστερούς και τους οικολόγους συντρόφους μας ότι χρειαζόμαστε μια οικο-σοσιαλιστική (ecosocialist) εναλλακτική. Ομως ο χρόνος εξαντλείται...

Ευτυχώς βλέπουμε σε όλο τον κόσμο μαζικά κοινωνικο-οικολογικές κινητοποιήσεις με σύνθημα «Αλλάξτε το σύστημα, όχι το κλίμα»!

● Ο Εμανουέλ Μακρόν θέλει να μετατρέψει τις ευρωεκλογές σε μια αντιπαράθεση ανάμεσα στον φιλελευθερισμό και τον λαϊκισμό, αλλά στην πραγματικότητα οι πολιτικές του ευθύνονται για την πολιτική ενίσχυση της Ακροδεξιάς. Τι γίνεται με την Αριστερά και την εναλλακτική της;

Η ριζοσπαστική Αριστερά, η οποία αρνείται τον νεοφιλελεύθερο ζουρλομανδύα, έχει εναλλακτικές προτάσεις, αλλά είναι ακόμα αδύναμη και διασπασμένη, με εξαίρεση στην Πορτογαλία και στην Ισπανία, όπου έχει μια σημαντική πολιτική επιρροή, και στην Αγγλία, όπου το Εργατικό Κόμμα υπό τον Κόρμπιν έχει γίνει εν δυνάμει ηγεμονικό. Είναι θεμελιώδες να αρνηθούμε το ψευτοδίλημμα ανάμεσα στον νεοφιλελευθερισμό και την Ακροδεξιά, η οποία εσφαλμένα ορίζεται από τα ΜΜΕ ως «λαϊκιστική».

Στη Γαλλία, η ηγεμονική δύναμη στη ριζοσπαστική Αριστερά, η Ανυπότακτη Γαλλία, είναι ένας ισχυρός αντίπαλος τόσο για τον Μακρόν όσο και για τη Λεπέν, και έχει κατορθώσει να κινητοποιήσει μεγάλη υποστήριξη ανάμεσα στη νεολαία και στις λαϊκές τάξεις. Ωστόσο, ο ηγέτης της, Ζαν-Λικ Μελανσόν, είναι ένας Γάλλος εθνικιστής, ο οποίος αντικατέστησε την κόκκινη σημαία με τη γαλλική «πατριωτική» τρίχρωμη σημαία.

● Πιστεύετε ότι κοινωνικά κινήματα όπως τα «κίτρινα γιλέκα» ή οι «νύχτες αγρυπνίας» αποτελούν προμηνύματα μιας απροσδόκητης εξέγερσης, όπως αυτές στις οποίες μας έχει συνηθίσει η Γαλλία στο παρελθόν;

Υπάρχει μεγάλη δυσαρέσκεια, ακόμα και οργή, στον γαλλικό πληθυσμό ενάντια στη νεοφιλελεύθερη λιτότητα, η οποία παίρνει διάφορες μορφές. Οι «νύχτες αγρυπνίας» ήταν ξεκάθαρα μια αριστερή εναλλακτική πρωτοβουλία, η οποία διήρκεσε αρκετές εβδομάδες, αλλά χάθηκε χωρίς να αφήσει κάποια κληρονομιά. Τα «κίτρινα γιλέκα» είναι μια κινητοποίηση με πολύ μεγαλύτερη σύγχυση, με τις δεξιές δυνάμεις να προσπαθούν να την επηρεάσουν.

Δεν μπορούμε να αποκλείσουμε στο μέλλον κάποιες νέες και «απροσδόκητες» αντισυστημικές εξεγέρσεις. Αυτό που χρειάζεται είναι ένα κοινό κίνημα κατά της λιτότητας, όπως αυτό που καθοδήγησαν το 1995 τα συνδικάτα των σιδηροδρομικών και το οποίο νίκησε την κυβέρνηση.

• Στη Βραζιλία, ένας θαυμαστής του φασισμού εξελέγη πρόεδρος, ενώ και οι περισσότερες από τις υπόλοιπες χώρες της Λατινικής Αμερικής στρέφονται προς τα δεξιά. Ποια είναι η εξήγησή σας;

Η στροφή προς τα δεξιά, ή καλύτερα προς τα ακροδεξιά, είναι ένα παγκόσμιο φαινόμενο, το οποίο έχει διαφορετικές αιτίες και παίρνει διαφορετική μορφή σε κάθε χώρα: Τραμπ, Ορμπαν, Μόντι, Μπολσονάρο είναι μερικές από τις πολλές άκρως αντιδραστικές φιγούρες με ημι-φασιστικές πολιτικές.

Στη Βραζιλία, ο θρίαμβος ενός δημόσιου θαυμαστή της στρατιωτικής δικτατορίας (1964-1985) έχει να κάνει με έναν συνδυασμό διαφόρων παραγόντων: υψηλά ποσοστά εγκληματικότητας, ιδιαίτερα σε σχέση με τη διακίνηση ναρκωτικών, δημόσια οργή για τη διαφθορά και απογοήτευση από το Εργατικό Κόμμα, το οποίο είχε επίσης κάποιους διεφθαρμένους ηγέτες.

Αλλοι παράγοντες είναι η αυξανόμενη επιρροή της αρχιαντιδραστικής Νεο-πεντακοστιανής Εκκλησίας, το μίσος ενάντια σε όλες τις μορφές αριστερής πολιτικής σε μεγάλα τμήματα των προνομιούχων και των μεσαίων στρωμάτων κ.λπ.

Ομως είναι ακόμα δύσκολο να κατανοήσουμε πώς θα μπορούσε να συμβεί αυτό και γιατί ένας πληθυσμός ο οποίος είχε υποστηρίξει τον μετριοπαθή αριστερό Λούλα και το κόμμα του για δεκατρία χρόνια, ξαφνικά, μέσα σε λίγες εβδομάδες, στράφηκε όχι στους παραδοσιακούς συντηρητικούς ή σε κάποια φιγούρα του Κέντρου, αλλά σ’ έναν καθαρό φασίστα υποψήφιο.

 Info

Ο Λεβί θα μιλήσει σε εκδήλωση του Ινστιτούτου Πουλαντζάς τη Δευτέρα 17 Δεκεμβρίου 2018, 7 μ.μ., στο Ινστιτούτο Γκέτε (Ομήρου 14-16), με θέμα «Το μέλλον ως ανοιχτό ερώτημα στη Ρόζα Λούξεμπουργκ: σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα, διεθνισμός ή εθνικισμός».

Ποιος είναι

Ο Μικαέλ Λεβί γεννήθηκε το 1938 στο Σάο Πάολο. Σπούδασε Κοινωνικές Επιστήμες στο Πανεπιστήμιο του Σάο Πάολο, απέκτησε το διδακτορικό του δίπλωμα στο Πανεπιστήμιο της Σορβόνης κάτω από την καθοδήγηση του Lucien Goldmann, ενώ εργάστηκε ως λέκτορας Πολιτικής Φιλοσοφίας στα Πανεπιστήμια του Τελ Αβίβ και του Μάντσεστερ. Εγκαταστάθηκε μόνιμα στο Παρίσι το 1969, όπου δούλεψε με τον Νίκο Πουλαντζά στο Πανεπιστήμιο του Βενσάν. Σήμερα είναι επίτιμος διευθυντής στο Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών (CNRS). Είναι από τα ιδρυτικά στελέχη του Παγκόσμιου Κοινωνικού Φόρουμ, του Οικοσοσιαλιστικού Διεθνούς Δικτύου και του Νέου Αντικαπιταλιστικού Κόμματος (ΝΡΑ).

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
Ιμάνουελ Βαλερστάιν: «Το μέλλον δεν είναι καθορισμένο, το δημιουργούμε καθημερινά»
Ο καθηγητής Κοινωνιολογίας, Ιμάνουελ Βαλερστάιν, κάνει την πρόβλεψη ότι η δομική κρίση του παγκόσμιου συστήματος θα διαρκέσει για τουλάχιστον ακόμα είκοσι με σαράντα χρόνια. Υπογραμμίζει ωστόσο ότι σ’ ένα...
Ιμάνουελ Βαλερστάιν: «Το μέλλον δεν είναι καθορισμένο, το δημιουργούμε καθημερινά»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Ανησυχώ για την “κανονικοποίηση” της ακροδεξιάς αφήγησης»
Ο καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης Φερνάντεθ-Αλμπέρτος απορρίπτει την άποψη ότι φταίει η εγκατάλειψη του ταξικού ζητήματος για τα προβλήματα της Αριστεράς και εκφράζει ανησυχία για την κανονικοποίηση της...
«Ανησυχώ για την “κανονικοποίηση” της ακροδεξιάς αφήγησης»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Δεν είναι επικίνδυνοι οι μετανάστες, αλλά οι ηγέτες που χειραγωγούν τον κόσμο»
Ο καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης, Ράφαλ Πανκόφσκι, περιγράφει τη δεξιά στροφή της πολωνικής κοινωνίας μετά το 2015 με αφορμή το μεταναστευτικό, αλλά και την αδυναμία της όποιας Αριστεράς να βάλει φραγμό σε...
«Δεν είναι επικίνδυνοι οι μετανάστες, αλλά οι ηγέτες που χειραγωγούν τον κόσμο»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Βασικός στόχος η πάλη κατά του φασισμού και της απανθρωποποίησης»
Για το αντι-ισλαμικό ακροδεξιό ρεύμα που αναπτύσσεται παγκοσμίως μιλά στην «Εφ.Συν.» ο Γερμανός ιστορικός και πολιτικός επιστήμονας, Φρίντριχ Μπούρτσελ, που υπογραμμίζει την ανάγκη για ένα αντίπαλο δέος.
«Βασικός στόχος η πάλη κατά του φασισμού και της απανθρωποποίησης»
Η συντονίστρια του αριστερού δικτύου «Transform! Europe» Μπ. Στάινερ
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Ηταν μη ρεαλιστικό να πιστεύουμε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ θα άλλαζε την Ευρώπη»
Συντονίστρια του αριστερού δικτύου «Transform! Europe» η Μπ. Στάινερ μιλά στην «Εφ.Συν.» για τις επικείμενες ευρωεκλογές, τη διακυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ και τους ευρωπαϊκούς συσχετισμούς δύναμης.
«Ηταν μη ρεαλιστικό να πιστεύουμε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ θα άλλαζε την Ευρώπη»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Ο ΣΥΡΙΖΑ είναι ένα σοσιαλδημοκρατικό κόμμα, με εξυπηρετήσεις στον νεοφιλελευθερισμό»
Καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης ο Φιλίπ Μαρλιέρ αναλύει στην «Εφ.Συν.» τους κινδύνους από την προσπάθεια της Αριστεράς να διεισδύσει σε πολιτικούς χώρους της Δεξιάς και της Ακροδεξιάς (μεταναστευτικό, εθνικά...
«Ο ΣΥΡΙΖΑ είναι ένα σοσιαλδημοκρατικό κόμμα, με εξυπηρετήσεις στον νεοφιλελευθερισμό»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας