Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Η Αριστερά να φορολογήσει τον πλούτο και να στηρίξει το κοινωνικό κράτος»

Ο καθηγητής Φιλοσοφίας του Δικαίου, Ντάνκαν Κένεντι

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Η Αριστερά να φορολογήσει τον πλούτο και να στηρίξει το κοινωνικό κράτος»

  • A-
  • A+

Ξεκινώντας τη συνέντευξη, ο Κένεντι με «προειδοποίησε» ότι έχει μια αριστερή προσέγγιση, παρ’ ότι διδάσκει σ’ ένα πολύ συντηρητικό ίδρυμα, και πρόσθεσε ότι η άποψή του έχει επηρεαστεί από μια κριτική, ουσιαστικά μεταμαρξιστική σχολή σκέψης. «Αυτό συνεπάγεται μια σκεπτικιστική στάση απέναντι σε απλοποιητικές προσεγγίσεις»

Συνέντευξη

• Πρόσφατα είδαμε μια μεγάλη πολιτική αντιπαράθεση με αφορμή τον διορισμό του Μπρετ Κάβανο στο Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ, με οριακή πλειοψηφία. Κάθε απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ πολώνει όλο και περισσότερο την αμερικανική κοινωνία. Πώς σχολιάζετε τις μέχρι τώρα νομοθετικές πρωτοβουλίες του;

Στη σημερινή πολιτική ζωή της Αμερικής, η σημασία της εκλογής του Τραμπ και της πολύ επιτυχημένης κατάκτησης της εξουσίας από το κόμμα των Ρεπουμπλικανών έχει αλλάξει σημαντικά την ιδεολογική του κατεύθυνση.
Υπάρχει μια πραγματικά νέα πολιτική σύνθεση.

Ο Κάβανο δεν αντιπροσωπεύει αυτήν τη σύνθεση. Εκπροσωπεί τους παλαιότερους συντηρητικούς Ρεπουμπλικανούς νομικούς, οι οποίοι σιγά σιγά αποκτούσαν εξουσία στο Ανώτατο Δικαστήριο τα τελευταία είκοσι χρόνια. Αυτή η αυξανόμενη δύναμη αντανακλά έναν διχασμό σχετικά με την ερμηνεία του Συντάγματος ανάμεσα στους Φιλελεύθερους Δημοκράτες και τους Συντηρητικούς Ρεπουμπλικανούς, ο οποίος ξεκίνησε πριν από τον Τραμπ και θα συνεχιστεί και μετά απ’ αυτόν.

Ο Τραμπ απλώς συνέβαλε στην ικανότητα αυτής της φράξιας να αποκτήσει μεγαλύτερο έλεγχο του Δικαστηρίου.
Αυτή η φράξια προωθεί νεοφιλελεύθερες οικονομικές πολιτικές εξαιρετικά ευνοϊκές για τις επιχειρηματικές ελίτ, με κοινωνικά συντηρητικές πολιτικές, οι οποίες είναι εχθρικές σε όλο το φάσμα των φεμινιστικών επιδιώξεων, της φυλετικής ισότητας και της ανεκτικότητας. Επιπλέον είναι αυταρχικές και πατριαρχικές.

Αυτός ο (κοινωνικός) συνασπισμός υπάρχει ακόμα. Η οριακή νίκη της Δεξιάς στο Ανώτατο Δικαστήριο αλλάζει τη δομή, διότι η συντηρητική ρεπουμπλικανική θέση θα είναι σε ισχύ για μεγάλο χρονικό διάστημα. Οι απόψεις και η στρατηγική αυτών των δικαστών θα αυξάνουν την πλειοψηφία τους.

• Τι πρέπει να γίνει;

Η προοδευτική απάντηση σ’ αυτό πρέπει να είναι η αλλαγή της συνταγματικής τάξης. Δεν εννοώ τις τροπολογίες του Συντάγματος, κάτι που είναι αδύνατον, αλλά, εάν οι Δημοκρατικοί ελέγξουν κάποια στιγμή την προεδρία και έτσι τη Γερουσία, πρέπει να υιοθετήσουν μια νομοθεσία που θα μειώνει την εξουσία του Δικαστηρίου να αναθεωρεί τη νομοθεσία.

• Πολλοί από τους ψηφοφόρους του Τραμπ ή ακροδεξιών και λαϊκιστών ηγετών στην Ευρώπη είναι κυρίως άνθρωποι που αισθάνονται ότι έχουν μείνει πίσω εξαιτίας της παγκοσμιοποίησης  και οι οποίοι θέλουν να «σπάσουν» τη νεοφιλελεύθερη συναίνεση των ελίτ. Πώς μπορεί η Αριστερά να προσελκύσει αυτούς τους ψηφοφόρους;

Ο μόνος τρόπος για να προσελκύσει η Αριστερά αυτούς τους ψηφοφόρους είναι να προτείνει πολιτικές που θα «σπάνε» τις δεσμεύσεις της αμερικανικής Σοσιαλδημοκρατίας στις νεοφιλελεύθερες πολιτικές.
Πρέπει να γίνουν πολλά πράγματα γι’ αυτό.

Ενα είναι να φορολογήσει τους πλούσιους. Δεύτερον, να επαναθεμελιώσει τα βασικά στοιχεία του κοινωνικού κράτους. Τρίτον, να εκπονήσει μια βιομηχανική πολιτική, βασισμένη στη σοβαρή προστασία της απασχόλησης και στο ανθρώπινο κεφάλαιο, την εργατική τάξη.
Αυτά δεν μπόρεσε να τα κάνει η Σοσιαλδημοκρατία για δύο λόγους: Ο  ένας είναι ότι δεν μπόρεσε να δεσμευτεί επαρκώς σε προοδευτικές πολιτικές και έτσι αποξενώθηκε από σημαντικά τμήματα αυτών των ψηφοφόρων. Ο άλλος λόγος είναι ότι οι Αμερικανοί Σοσιαλδημοκράτες είχαν βαθιά εξάρτηση από τη νεοφιλελεύθερη επιχειρηματική χρηματοδότηση και ήταν εθισμένοι στο κράτος.

Ως κοινωνικός σχηματισμός το Δημοκρατικό Κόμμα είναι προσκολλημένο στην εξουσία, είτε βρίσκεται σ’ αυτήν είτε όχι.

• Τις τελευταίες δεκαετίες έχουμε δει να χτίζεται ένα καθεστώς επιτήρησης, όπως έδειξαν και οι αποκαλύψεις του Εντουαρντ Σνόουντεν. Πρέπει να συμφιλιωθούμε με την ιδέα ότι η ιδιωτικότητα ανήκει στο παρελθόν;

Είναι ένα σύνθετο πρόβλημα. Πρέπει να καταλάβουμε πως, εάν μιλάμε με όρους τεχνολογίας ή ίντερνετ, οι δυνατότητες επιτήρησης είναι τεράστιες και δεν ξέρω εάν μπορούμε να κρατήσουμε ιδιωτικά πράγματα που θέλουν να μάθουν διάφοροι κρατικοί οργανισμοί.
Είναι πολλοί και διαφορετικοί αυτοί που παρακολουθούν.

Δεν υπάρχουν συγκεκριμένα κέντρα που μπορούν να ελεγχθούν. Πρόκειται για απώλεια της ασφάλειας, η οποία είναι σχεδόν μη αναστρέψιμη.
Μ’ αυτήν την έννοια η ιδιωτικότητα ανήκει οριστικά στο παρελθόν εδώ και καιρό. Δεν είναι κάποια δραματική εξέλιξη.

Το θέμα είναι ότι όταν η πολιτική διαμάχη εντείνεται, το κράτος αποκτά αυταρχικές τάσεις. Το καθεστώς της επιτήρησης είναι χαοτικό, αλλά δεν νομίζω ότι πάμε σε μια ολοκληρωτική κατεύθυνση. Σ’ αυτή την κατεύθυνση τείνουν περισσότερο και είναι επιτυχημένα κάποια πρωτόγονα κράτη.
Νομίζω ότι η υστερία στις φιλελεύθερες δυτικές χώρες για τις δυνατότητες παρακολούθησης υπάρχει από την εποχή του σταλινισμού και του φασισμού. Ακόμα και από την εποχή του κόμματος Μπάαθ του Σαντάμ Χουσεΐν. Δεν νομίζω ότι τα πράγματα είναι δραματικά διαφορετικά.

• Η Ε.Ε. μέσω των συνθηκών και του Συμφώνου Σταθερότητας έχει επικρατήσει των εθνικών Συνταγμάτων και έχει καταστήσει τον νεοφιλελευθερισμό μια καθολική πολιτική για όλα τα κράτη-μέλη. Ποια προβλήματα εγείρονται απ’ αυτήν την πολιτική κατά τη γνώμη σας;

Διαφωνώ ότι το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο θεσμοποιεί τον νεοφιλελευθερισμό, επειδή νομίζω ότι η νομολογία του περιλαμβάνει πολύ διαφορετικές και αντιφατικές ιδεολογικές τάσεις του ευρωπαϊκού Δικαίου. Αυτό που στην πραγματικότητα κάνει είναι να επανασχεδιάζει την οικονομική δομή με έναν τρόπο άμεσα παρεμβατικό, πάνω στην ιδέα του νεοφιλελευθερισμού.

Προσπαθώ, ως ένας αριστερός καθηγητής του Δικαίου, να αποφασίσω πως η αριστερή στάση απέναντι στο Δίκαιο μπορεί να ενσωματωθεί σε πολιτικές θέσεις για το Ανώτατο Δικαστήριο της Ε.Ε. (European Court of Justice), το οποίο είναι αρμόδιο να ερμηνεύει τους ευρωπαϊκούς νόμους και την ισότιμη εφαρμογή τους σε όλη την Ε.Ε.

Οταν μιλάμε γι’ αυτό το Δικαστήριο δεν πρέπει να χρησιμοποιούμε την αριστερή προσέγγιση για το Δίκαιο. Υπάρχουν δύο τρόποι να το κάνουμε και αυτό αποτελεί μια στάση πολεμικής. Ο ένας είναι ο καλός τρόπος, δηλαδή να ενσωματώσουμε τις ιδέες της κριτικής του Δικαίου, της πολιτικής κριτικής, και ένας άλλος, όχι και τόσο καλός τρόπος.

• Ποια είναι η διαφορά;

Νομίζω ότι η Αριστερά στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη τείνει να υιοθετεί τον άσχημο [λανθασμένο] τρόπο. Αυτός συνεπάγεται ότι είσαι πεισμένος πως το νομικό σύστημα είναι εξόχως πολιτικό, με τον ακόλουθο τρόπο: οι δικαστές διαρκώς διατυπώνουν λανθασμένα ή διαστρεβλώνουν ή δεν υπακούνε στον νόμο λόγω των δεξιών πεποιθήσεών τους.

Αυτή είναι μια στάση αριστερού κυνισμού σχετικά με τον νόμο. Η ιδέα που βρίσκεται από πίσω είναι ότι οι δικαστές διατυπώνουν λανθασμένα την αλήθεια σχετικά με το τι είναι νόμιμο.

Ετσι, ίσως καταλήξεις να πεις –όπως λένε και πολλοί Ελληνες νομικοί – ότι τα μνημόνια ήταν αντισυνταγματικά. Και το πολιτικό θέμα είναι ότι οι δικαστές αρνούνται να πουν αυτό που λέει ο νόμος. Νομίζω ότι αυτός δεν είναι ένας σωστός τρόπος για να αντιληφθείς τι συμβαίνει.

• Δηλαδή;

Προτιμώ να πω ότι, κατά τη γνώμη μου, οι προβλέψεις του ελληνικού Συντάγματος, αλλά και οι αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου και οι συνθήκες της Ε.Ε. ή του αμερικανικού Συντάγματος είναι στην πραγματικότητα αντιφατικά, διφορούμενα και πολύ ευέλικτα κείμενα, έτσι ώστε σχεδόν όλες οι μεγάλες πολιτικές υποθέσεις να μπορούν να  υποστηριχτούν με αξιοπρεπή επιχειρήματα τόσο από τη φιλελεύθερη όσο και από τη συντηρητική πλευρά. Από τους προοδευτικούς και τους αντιδραστικούς.

Ετσι, εντός της νομικής αφήγησης υπάρχουν προοδευτικές και αντιδραστικές ερμηνείες.

Ομως οι αριστεροί είναι πεισμένοι πως ό,τι αυτοί θέλουν αποτελεί συνταγματική επιταγή και ό,τι επιδιώκουν οι δεξιοί απαγορεύεται συνταγματικά, ενώ η Δεξιά πιστεύει τα ακριβώς αντίθετα. Σε μεγάλο βαθμό όλο αυτό αποτελεί μιαν αυταπάτη, η οποία αποδίδει στο Δίκαιο και στο Σύνταγμα έναν βαθμό προκαθορισμού ή μιας ουσιώδους ακρίβειας, την οποία απλώς αυτά δεν διαθέτουν.

Αντί λοιπόν [να πιστεύουμε ότι] οι δικαστές προδίδουν τον νόμο, είναι προτιμότερο να κατανοήσουμε ότι δίνουν πολιτικές ερμηνείες.

ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ: Γεννημένος το 1942, ο Κένεντι είναι ομότιμος καθηγητής Φιλοσοφίας του Δικαίου στη Νομική Σχολή του Χάρβαρντ και από τα ιδρυτικά μέλη του κινήματος των Κριτικών Νομικών Σπουδών. Οι δημοσιεύσεις του έχουν συμβάλει στη νομική και κοινωνική θεωρία, στην ιστορία της νομικής σκέψης, στο δίκαιο των συμβάσεων και στη νομική παιδεία.

INFO: Σήμερα Πέμπτη στις 7 μ.μ., στο πλαίσιο του κύκλου διαλέξεων «Θεωρία στο Μέγαρο», που επιμελείται ο Κώστας Δουζίνας, ο Κένεντι θα μιλήσει με θέμα «Συνταγματισμός, μαρξισμός και ριζοσπαστική δημοκρατία».

 

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Θα έπρεπε να είχατε εγκαταλείψει το ευρώ πριν από πέντε χρόνια»
Ο σημαντικός μαρξιστής διανοούμενος, Ντέιβιντ Χάρβεϊ, μιλά στην Εφημερίδα των Συντακτών Σαββατοκύριακου, για τις εξελίξεις στην Ελλάδα και στην Ευρώπη, αλλά και για το φαινόμενο της αλλοτρίωσης στις μέρες.
«Θα έπρεπε να είχατε εγκαταλείψει το ευρώ πριν από πέντε χρόνια»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Τις σημαντικές αποφάσεις τις παίρνει ο σκιώδης κόσμος των τραπεζιτών»
Η Φρέιζερ ερμηνεύει τη νίκη του Τραμπ και των απανταχού λαϊκιστών ως μια εξέγερση ενάντια στο λούστρο του «προοδευτικού» νεοφιλελευθερισμού, εκπρόσωπος του οποίου στις ΗΠΑ ήταν η Κλίντον. Μιλά για την έκλειψη...
«Τις σημαντικές αποφάσεις τις παίρνει ο σκιώδης κόσμος των τραπεζιτών»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Το σημερινό κράτος-Λεβιάθαν είναι ένα είδος καφκικού απρόσωπου μηχανισμού»
Ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς στη συνέντευξή του αναλύει τα χαρακτηριστικά του νέου «αόρατου Λεβιάθαν», τις διαφορές από τον Χομπσιανό πρόγονό του, αλλά και τη μετάλλαξη της δημοκρατίας με όλες τις σύγχρονες...
«Το σημερινό κράτος-Λεβιάθαν είναι ένα είδος καφκικού απρόσωπου μηχανισμού»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Να τελειώνουμε με τους “σιδερένιους νόμους” της Ιστορίας»
Ο Ευτύχης Μπιτσάκης, ζώσα ιστορία της Αριστεράς, μιλά για την ιστορική μνήμη, τα ελλείμματα των προοδευτικών δυνάμεων, για την ανάγκη μιας πολιτικής οικολογίας, αλλά και αποτιμά τους πρώτους μήνες...
«Να τελειώνουμε με τους “σιδερένιους νόμους” της Ιστορίας»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Αναγκαίο ένα πλατύ μέτωπο απέναντι σε Ακροδεξιά και ναζισμό»
Οι φασιστικές οργανώσεις και δράσεις κερδίζουν έδαφος. Ενώ είναι ακόμα μειοψηφικές στις περισσότερες χώρες, έχουν αυξήσει το επίπεδο της βίας και την επίδρασή τους στην πολιτική και έχουν σταθεροποιήσει τη...
«Αναγκαίο ένα πλατύ μέτωπο απέναντι σε Ακροδεξιά και ναζισμό»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Ο ΣΥΡΙΖΑ έκανε πολιτικές επιλογές υπό το φθαρμένο ένδυμα του “ρεαλισμού”»
Καθηγητής Κοινωνικής Θεωρίας ο Αλμπέρτο Τοσκάνο, ανιχνεύει τα αδιέξοδα της Αριστεράς και εντοπίζει τα «συγκριτικά πλεονεκτήματα» της Ακροδεξιάς, τα οποία της επιτρέπουν να έχει ευρύ «πέρασμα» σε μεγάλα...
«Ο ΣΥΡΙΖΑ έκανε πολιτικές επιλογές υπό το φθαρμένο ένδυμα του “ρεαλισμού”»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας