• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 15.8°C / 19.2°C
    0 BF
    77%
  • Θεσσαλονίκη
    Ασθενής ομίχλη
    11°C 10.6°C / 10.6°C
    2 BF
    93%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    17°C 17.0°C / 17.0°C
    4 BF
    71%
  • Ιωάννινα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    12°C 11.9°C / 11.9°C
    2 BF
    87%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 13.9°C / 13.9°C
    0 BF
    94%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 10.0°C / 16.0°C
    1 BF
    73%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 12.4°C / 12.4°C
    2 BF
    54%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    17°C 16.6°C / 16.6°C
    1 BF
    85%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 20.8°C / 20.8°C
    3 BF
    60%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.9°C / 18.9°C
    5 BF
    77%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.1°C / 19.8°C
    4 BF
    77%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    18°C 17.6°C / 17.6°C
    4 BF
    73%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    18°C 17.9°C / 17.9°C
    2 BF
    68%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 9.9°C / 10.5°C
    0 BF
    100%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 10.5°C / 10.5°C
    1 BF
    74%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    21°C 20.8°C / 21.8°C
    3 BF
    88%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 16.0°C / 19.4°C
    0 BF
    63%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 10.3°C / 10.3°C
    2 BF
    93%
  • Κατερίνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    12°C 10.2°C / 16.7°C
    0 BF
    65%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 12.8°C / 12.8°C
    1 BF
    82%

«Προσπάθειες να κυβερνηθεί η Ευρώπη από τα πάνω σαν ένα ενιαίο κράτος πρέπει να αποτύχουν και θα αποτύχουν»

Βόλφγκανγκ Στρεκ: «Ο ευρωσκεπτικισμός είναι μια δημαγωγική αντίληψη»

  • A-
  • A+

Απαισιόδοξος ως προς την αντιμετώπιση της ανισότητας στην Ευρώπη εμφανίζεται ο Γερμανός καθηγητής Κοινωνιολογίας, Βόλφγκανγκ Στρεκ,  καθώς, όπως λέει, η κατασκευαστική δομή της ευρωζώνης ευνοεί το άνοιγμα της ψαλίδας. Εκτιμά ότι ένα «σπάσιμο» με την ιδεολογία της αέναης ανάπτυξης προϋποθέτει ρήξη με τον καπιταλισμό, ενώ χαρακτηρίζει μοναδικό πλούτο της Ευρώπης την πολιτιστική, πολιτική και οικονομική ποικιλομορφία, την οποία πρέπει πάση θυσία να διατηρήσουμε.

 

• Η κυριαρχία του διεθνούς χρηματοπιστωτικού τομέα πάνω στα έθνη-κράτη συνεπάγεται τη μείωση της εθνικής κυριαρχίας. Ποιες είναι οι συνέπειες γι' αυτό που συνηθίζαμε να αποκαλούμε «κοινωνική δημοκρατία»;

Δεν πρέπει να υπονομεύσω την εμπιστοσύνη των επενδυτών του χρηματιστηρίου στην καλή συμπεριφορά του χρηματοπιστωτικού τομέα και, ιδιαιτέρως, την προθυμία και την ικανότητά του να μη χρεοκοπήσει. Τα κράτη πρέπει να εκπαιδεύσουν τους πολίτες τους να μη διεκδικούν δικαιώματα και ευεργετήματα που διαταράσσουν τη φορολογική ορθοδοξία, έτσι όπως αυτή ορίζεται από τις «αγορές». Πολιτικά και, ει δυνατόν, και νομικά πρέπει να εδραιωθεί η άποψη ότι τα δικαιώματα των πιστωτών προηγούνται των δικαιωμάτων των πολιτών. Για παράδειγμα, η αντίληψη ότι οι συντάξεις μπορούν και θα κοπούν προς όφελος της αποτελεσματικής «εξυπηρέτησης του χρέους», παρά το αντίστροφο. Οι διεθνείς έλεγχοι στην εθνική δημοσιονομική πολιτική πρέπει να καθιστούν δυνατό άλλα κράτη να εγγυώνται τη φερεγγυότητα ενός κράτους σε σχέση με τις «χρηματιστικές αγορές», σε αντίθεση με τους πολίτες.

• Υπάρχουν πολλοί οικονομολόγοι που υποστηρίζουν ότι το κοινό νόμισμα είναι καταδικασμένο να αποτύχει. Πριν απ' αυτό, όμως, βλέπουμε τις τεράστιες ανισότητες που έχει επιφέρει στην Ευρώπη. Τι λέτε γι' αυτό;

Θα υπάρξει ακόμα μεγαλύτερη ανισότητα. Η νομισματική ένωση κρατών με πολύ διαφορετικές οικονομικές δομές και δημοσιονομικές παραδόσεις θα καταλήξει σε αυξανόμενες περιφερειακές ανισότητες στην ευρωζώνη. Πολλές χώρες του Νότου δεν είναι συνηθισμένες σε ένα καθεστώς σκληρού νομίσματος, αλλά είναι υποχρεωμένες να ζουν με το μειονέκτημα αυτό. Οι «μεταρρυθμίσεις» που θα πρέπει να κάνουν θα σημάνουν υποβάθμιση του βιοτικού επιπέδου για μεγάλο χρονικό διάστημα, με αμφίβολες προοπτικές ίσης «ανταγωνιστικότητας» αργότερα. Επίσης, δεν υπάρχει καμία ρεαλιστική προοπτική να φτάσουν μέσω της οικονομικής στήριξης (από άλλες χώρες) το επίπεδο των πλούσιων κρατών. Οι άνθρωποι στις πλούσιες χώρες είναι επίσης εκτεθειμένοι σε ιδιωτικοποιήσεις, περικοπές στον προϋπολογισμό, «παγωμένους» μισθούς, επισφαλή εργασία κ.λπ., αν και σε ένα υψηλότερο επίπεδο. Θα είναι απρόθυμοι να δεχτούν επιπλέον βάρη, όπως οι μεταβιβάσεις στον Νότο και στην Ανατολή.

• Εχετε τονίσει ότι «ο μεταπολεμικός “δημοκρατικός καπιταλισμός” εμπεριείχε μια θεμελιώδη αντίφαση ανάμεσα στα συμφέροντα των αγορών και εκείνα των πολιτών». Τώρα αυτή η αντίφαση έχει φτάσει σε παροξυσμό. Βλέπετε κάποια λύση;

Υπάρχει πάντα μια σύγκρουση ανάμεσα στα δικαιώματα των πολιτών και τις απαιτήσεις των πιστωτών και των επενδυτών, όπως έχει δείξει η εμπειρία. Αυτός είναι ο λόγος που πιστεύω ότι τα κράτη θα έπρεπε να δανείζονται λιγότερο και να φορολογούν περισσότερο. Η φοροδιαφυγή και η φοροαποφυγή έχουν ένα μεγάλο μερίδιο στα σημερινά δημοσιονομικά ελλείμματα, όπως, το ίδιο, έχουν μεγάλο μερίδιο οι φορολογικές «μεταρρυθμίσεις» μετά τη δεκαετία του 1990, οι οποίες έγιναν προς όφελος των εισοδηματιών και των επιχειρήσεων. Η Ευρωπαϊκή Ενωση θα έπρεπε εδώ και καιρό να έχει καταβάλει μια συντονισμένη προσπάθεια για τη συλλογή φόρων από τους πλούσιους και τις εταιρείες. Αντίθετα, έχει επιτρέψει στα κράτη-μέλη να επιδοθούν σε έναν ανταγωνισμό γενικής υπερφορολόγησης.

• Βλέπετε κάποια σημάδια ότι η κρίση έχει επιφέρει κάποιο πνευματικό ή πολιτιστικό «σπάσιμο» των πολιτών από τον κτητικό ατομικισμό και την ανταγωνιστική απληστία ή ότι έχουν αρχίσει να αντιλαμβάνονται πως οι κοινωνικοί δεσμοί μετράνε περισσότερο απ' ό,τι η ατομική ιδιοκτησία;

Οχι. Και μια τέτοια πολιτιστική αλλαγή θα ήταν δύσκολη σε μια περίοδο μειούμενης ανάπτυξης και αυξανόμενης ανισότητας σε όλες τις χώρες του ΟΟΣΑ.

• Πώς κρίνετε την αναπτυσσόμενη φιλολογία περί «αποανάπτυξης», «χαμηλής ανάπτυξης», «μηδενικής ανάπτυξης» ή ακόμα και μιας «μετακαπιταλιστικής κοινωνίας»;

Μια καπιταλιστική κοινωνία δεν μπορεί να μην αναπτύσσεται ή να μην παλεύει για την ανάπτυξη. Μια μετακαπιταλιστική κοινωνία αποανάπτυξης δεν θα ήταν πλέον μια καπιταλιστική οικονομία. Στον βαθμό που μια κοινωνία είναι καπιταλιστική, χαμηλή ή μηδενική ανάπτυξη θα σήμαινε εντεινόμενη σύγκρουση για τη διανομή. Οι πλούσιοι, ακόμα περισσότερο απ' ό,τι στις καλές εποχές, θα επέμεναν στη «δικαιοσύνη της αγοράς» και η ανισότητα θα αυξανόταν περαιτέρω, καθώς ο ανταγωνισμός ανάμεσα στους μισθωτούς θα εντεινόταν και η κοινωνική προστασία από τις κυβερνήσεις ή τα συνδικάτα θα αποδιαρθρωνόταν ακόμα περισσότερο. Εάν θέλουμε να διακόψουμε την ανάπτυξη προκειμένου να ζήσουμε μια καλύτερη ζωή, πρέπει να «σπάσουμε» από τον καπιταλισμό. Διαφορετικά, η μικρότερη ανάπτυξη θα έχει αποτέλεσμα το αντίθετο από την «καλύτερη ζωή».

• Τι σκέφτεστε για την άνοδο του ευρωσκεπτικισμού και πώς εξηγείτε την αναβίωση σε ορισμένες χώρες του νεοναζισμού και του ρατσισμού, μετά την εμπειρία του φασισμού και των στρατοπέδων συγκέντρωσης;

Δεν μου αρέσει η άποψη του «ευρωσκεπτικισμού». Πρώτον, το να είσαι σκεπτικιστής σημαίνει να έχεις αμφιβολίες. Το να αμφιβάλλεις, όπως οι Ελληνες φιλόσοφοι έχουν διδάξει τους Ευρωπαίους και όλο τον κόσμο, είναι ένα ανθρώπινο δικαίωμα και στην πραγματικότητα μια υποχρέωση. Δεν μπορούμε να είμαστε καλοί πολίτες εάν πιστεύουμε σε ό,τι μάς λένε. Δεύτερον, ο «ευρωσκεπτικισμός» είναι μια δημαγωγική αντίληψη, καθώς βάζει στο ίδιο σακί διαφορετικά πράγματα, για προπαγανδιστικούς σκοπούς. Για παράδειγμα, αμφιβάλλω πολύ σχετικά με τη σωφροσύνη της νομισματικής ένωσης στην Ευρώπη, έτσι όπως σχεδιάστηκε από τον Κολ και τον Μιτεράν. Την ίδια ώρα, δεν είμαι καθόλου «σκεπτικιστής» όταν το θέμα της Ευρώπης αφορά μια ειρηνική κοινότητα των λαών της γεμάτη σεβασμό. Για μένα, η «Ευρώπη» είναι κάτι πολύ περισσότερο από την Οικονομική και Νομισματική Ενωση ή την Ευρωπαϊκή Ενωση. Είμαι «σκεπτικιστής» ως προς τα όνειρα για ένα μεγα-κράτος των Ευρωπαίων αξιωματούχων. Νομίζω ότι ο μεγαλύτερος πλούτος της Ευρώπης είναι η ποικιλομορφία της πολιτιστικά, οικονομικά, πολιτικά. Προσπάθειες να κυβερνηθεί η Ευρώπη από τα πάνω σαν ένα ενιαίο κράτος πρέπει να αποτύχουν και θα αποτύχουν. Στην Ευρώπη μπορούμε να ζήσουμε μαζί ειρηνικά και να επωφεληθούμε αμοιβαία μόνο εάν σεβόμαστε τις διαφορές μας.

• Πώς πρέπει να αντιμετωπίσουμε τα ακροδεξιά κινήματα;

Αυτά τα κινήματα που, δυστυχώς, ενισχύονται στις χώρες μας και σε κάθε περίπτωση γίνονται περισσότερο ορατά, φαίνεται να οδηγούνται από μια ποικιλία κινήτρων. Πολλοί από τους ηγέτες τους δείχνουν απλά ότι είναι κακοί, γεμάτοι μίσος και πρόθυμοι να αναβιώσουν τους παραλογισμούς των δεκαετιών του 1930 και του 1940. Μεταξύ των οπαδών τους υπάρχουν πολλοί που νιώθουν ότι είναι χωρίς δικαιώματα και ότι απειλείται ο συνήθης τρόπος ζωής τους, η οικονομική τους κατάσταση και η κοινωνική τους προστασία από έναν κόσμο που πλέον δεν καταλαβαίνουν. Καθώς αυτό είναι δύσκολο, δεν πρέπει να τους αποκλείουμε από τη δημόσια συζήτηση και την πολιτική κοινωνία ως τέτοια, αποκαλώντας τους «λαϊκιστές» και αποκηρύσσοντας τις ανησυχίες τους ως εκ των προτέρων μη νομιμοποιούμενες. Ενας ελιτισμός αυτού του είδους θα γίνει παιχνίδι στα χέρια των δημαγωγών και θα κάνει τα πράγματα χειρότερα απ' ό,τι είναι ήδη.

 

Ποιος είναι

Εχει γεννηθεί το 1946 στο Λέγκεριχ της Γερμανίας και από το 1995 είναι διευθυντής Ερευνών του Ινστιτούτου Μαξ Πλανκ για τη μελέτη των Κοινωνιών (Κολονία). Εχει διδάξει στα Πανεπιστήμια του Γουισκόνσιν, της Φρανκφούρτης, του Μπίλεφελντ, ενώ συμμετέχει σε πολλές διεθνείς ερευνητικές επιτροπές και έχει τιμηθεί επανειλημμένως για το έργο του. Το επιστημονικό του ενδιαφέρον επικεντρώνεται, όπως λέει ο ίδιος, στη μελέτη της έντασης που προκαλείται μεταξύ μιας δημοκρατικής πολιτικής και της καπιταλιστικής οικονομίας. Το νέο του βιβλίο με τίτλο «Buying Time: The Delayed Crisis of Democratic Capitalism» θα κυκλοφορήσει τον Ιούνιο.

 

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Ενότητα της Ευρώπης μόνο εάν δεν κυριαρχεί η Γερμανία»
Ο Γερμανός πολιτικός φιλόσοφος Γιόζεφ Φογκλ αναλύει τον ρόλο της Γερμανίας στη χρηματοπιστωτική κρίση και διαπιστώνει ότι αυτός έθεσε σε κίνηση διαλυτικές τάσεις στην ευρωζώνη, ενώ μιλά και για τις συνέπειες...
«Ενότητα της Ευρώπης μόνο εάν δεν κυριαρχεί η Γερμανία»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Σημίτης - Παπαδήμος προσπαθούν να ξαναγράψουν την Ιστορία»
Για τη συνεχιζόμενη ατιμωρησία των τραπεζιτών για την κρίση μιλάει στην «Εφ.Συν» ο Βέλγος δημοσιογράφος Μάρκ Ρος, υπογραμμίζοντας τη διαπλοκή με τους πολιτικούς, ενώ για την Ελλάδα λέει ότι πρέπει να διαγραφεί...
«Σημίτης - Παπαδήμος προσπαθούν να ξαναγράψουν την Ιστορία»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Το δικαίωμα στην αντίσταση, βασικό στη δρομολόγηση των εξεγέρσεων»
Ο φιλόσοφος και θεωρητικός της τέχνης, Ντιντί-Ιμπερμάν, τονίζει μεταξύ άλλων στην «Εφ.Συν» ότι «η Ακρα Δεξιά ενισχύει τα σκοτεινά πάθη (όπως έλεγε ο Σπινόζα) και κυρίως τον φόβο. Ο φόβος που, αν τον...
«Το δικαίωμα στην αντίσταση, βασικό στη δρομολόγηση των εξεγέρσεων»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
Ζακ Σαπίρ: «Grexit και υποτίμηση, η καλύτερη λύση»
Ο Γάλλος καθηγητής Οικονομικών Ζακ Σαπίρ θεωρεί δεδομένη την αποτυχία της ευρωζώνης λόγω της αρχικής προβληματικής της δομής και υποστηρίζει ότι χώρες με προβλήματα, όπως η Ελλάδα, θα έπρεπε να την...
Ζακ Σαπίρ: «Grexit και υποτίμηση, η καλύτερη λύση»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
Γκούσταβ Χορν: «Κούρεμα χρέους και επιτόκια 1,5% για την Ελλάδα»
Ο Γερμανός οικονομολόγος Γκούσταβ Χορν χαρακτηρίζει την πολιτική της λιτότητας αδιέξοδη και θεωρεί ότι συντελεί στην αποσταθεροποίηση του πολιτικού συστήματος. Υποστηρίζει την ιδέα ενός κουρέματος του...
Γκούσταβ Χορν: «Κούρεμα χρέους και επιτόκια 1,5% για την Ελλάδα»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
Φρανκ Ντέπε: «Σαν Γερμανός ντράπηκα για τις δηλώσεις του προέδρου μας στην Ελλάδα»
Ο Γερμανός καθηγητής πολιτικής Επιστήμης, Φρανκ Ντέπε, μιλά για την κυριαρχία των χρηματοπιστωτικών ελίτ στην κοινωνική ζωή και στην επιρροή που ασκούν στη λήψη των πολιτικών αποφάσεων, ενώ, ταυτόχρονα,...
Φρανκ Ντέπε: «Σαν Γερμανός ντράπηκα για τις δηλώσεις του προέδρου μας στην Ελλάδα»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας