Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Οι πιέσεις των θεσμών για περικοπές και εκχώρηση του δημόσιου συστήματος στους ιδιώτες μας οδηγούν σε αδιέξοδο»

«Οι πιέσεις των θεσμών για περικοπές και εκχώρηση του δημόσιου συστήματος στους ιδιώτες μας οδηγούν σε αδιέξοδο»

  • A-
  • A+

«Οι πραγματικές μεταρρυθμίσεις έχουν κόστος, όχι μόνο οικονομικό αλλά και πολιτικό. Οποιος φιλοδοξεί ν’ αλλάξει τα πράγματα θα πρέπει να είναι προετοιμασμένος και για τα δύο». Οσο για την τρόικα και τις πιέσεις για περικοπές, «είναι ηθικό και πατριωτικό μας καθήκον να πούμε: “Φτάνει πια”».

Διαμηνύσεις προς πάσα κατεύθυνση και με ειδικό ενδιαφέρον, αν ληφθεί υπόψη ότι μιλάει ο Σπύρος Γεωργάτος, ένας άνθρωπος που συμμετέχει στις διαπραγματεύσεις με τους θεσμούς, είναι εκ των εμπνευστών του σχεδίου για τη συγκρότηση του ενιαίου χώρου ανώτατης εκπαίδευσης και έρευνας και έχει στο ενεργητικό του τον σχεδιασμό του Ελληνικού Ιδρύματος Ερευνας και Καινοτομίας (ΕΛΙΔΕΚ).

Βρίσκεται πίσω από πολλές μεταρρυθμιστικές πρωτοβουλίες. Υπήρξε μέλος της Επιτροπής Διαλόγου για την Παιδεία, αργότερα σύμβουλος του υπουργού Παιδείας, Κώστα Γαβρόγλου, τώρα πρόεδρος του ΕΣΕΚΑΑΔ (τέως Εθνικό Συμβούλιο Παιδείας). Αμισθί σε όλες τις θέσεις και πάντα παράλληλα με την κύρια δραστηριότητά του, τη διδασκαλία στην Ιατρική του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.

Είναι, άλλωστε, βαριές οι επιστημονικές του περγαμηνές. Στην πολιτική, πάντως, ξεχωρίζει γιατί μιλάει ανοιχτά, δεν διστάζει να διαφωνήσει με ανθρώπους που θαυμάζει και δεν έχει, ποτέ, προσωπική ατζέντα.

• Ο ρόλος σας στον σχεδιασμό του νέου τοπίου στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και την έρευνα ήταν, ώς τώρα, καθοριστικός. Είναι εφικτές οι μεταρρυθμιστικές αλλαγές που επιχειρεί το υπουργείο Παιδείας; Υπάρχει οικονομική υποστήριξη;

Οι πραγματικές μεταρρυθμίσεις έχουν κόστος, όχι μόνο οικονομικό αλλά και πολιτικό. Οποιος φιλοδοξεί ν’ αλλάξει τα πράγματα, θα πρέπει να είναι προετοιμασμένος και για τα δύο. Παρακολούθησα με προσοχή τις δηλώσεις των πολιτικών αρχηγών στη Θεσσαλονίκη. Σε όσα ανέφερε ο πρωθυπουργός δεν μπόρεσα να διακρίνω κάποια εμβληματική πρωτοβουλία σε ό,τι αφορά την εκπαίδευση.

Βέβαια, υποσχέθηκε ότι θα δοθούν ορισμένα κονδύλια. Αλλά μάλλον πρόκειται για μερίσματα περιστασιακών εξοικονομήσεων που θα καλύψουν επείγουσες ανάγκες. Είναι σημαντικό, αλλά δεν φτάνει ώς το επίπεδο μιας εθνικής στρατηγικής. Ο κ. Μητσοτάκης αναφέρθηκε πάλι σε μεταρρυθμίσεις που συνοψίζονται σε έναν όρο: Επιχειρηματικό Πανεπιστήμιο. Αυτό που εννοεί είναι ότι την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση θα τη χρηματοδοτήσουν (μέσω των διδάκτρων) τα συνήθη υποζύγια, δηλαδή οι οικογένειες κι οι συνταξιούχοι. Αν είναι ποτέ δυνατόν...

• Δηλαδή, αν δεν δοθούν γενναία κονδύλια, δεν θα μπορέσουν να προχωρήσουν οι αλλαγές;

Ας δούμε κατάματα την πραγματικότητα: Το καθεστώς των αναπληρωτών είναι μια παγκόσμια πρωτοτυπία. Οι μισθοί των δημοσίων λειτουργών είναι πολύ χαμηλοί. Τα λειτουργικά έξοδα των δημοσίων ιδρυμάτων δεν καλύπτονται. Κι όταν η Πολιτεία αδυνατεί να παράσχει τα αναμενόμενα και τα υπεσχημένα, ενεργοποιείται ένας παθολογικός αυτοματισμός: ανταγωνισμοί, τοπικισμοί, συντεχνιακές εξάρσεις, μύδροι κατά της εκάστοτε πολιτικής ηγεσίας και μετατροπή της πολιτικής αντιπαράθεσης σε εμφύλιο πόλεμο. Οι πιέσεις των θεσμών για περικοπές και εκχώρηση του δημόσιου συστήματος στους ιδιώτες μάς οδηγούν σε αυτό ακριβώς το αδιέξοδο. Είναι ηθικό και πατριωτικό μας καθήκον να πούμε: «Φτάνει πια».

• «Φτάνει πια» στις πιέσεις της τρόικας, στις αδυναμίες της Πολιτείας; Σε ποιον απευθύνεστε;

Η εκπαιδευτική κοινότητα λέει καθαρά «όχι άλλες περικοπές». Η μόνη συζήτηση που έχει νόημα από εδώ και πέρα είναι πώς θ’ αυξηθεί η δημόσια χρηματοδότηση. Κι αυτό το αίτημα-θέση απευθύνεται πρωτίστως προς τους θεσμούς αλλά και προς τον πρωθυπουργό.

• Δηλαδή, λεφτά υπάρχουν;

Η στιχομυθία αυτή έχει παρεξηγηθεί. Πάντα υπάρχουν λεφτά. Είναι θέμα πολιτικής βούλησης και ιεράρχησης προτεραιοτήτων. Η Παιδεία είναι το μέλλον του τόπου.

• Το ΕΛΙΔΕΚ είναι, εν πολλοίς, δημιούργημά σας. Πώς βλέπετε την πορεία του;

Μαζί με άλλους, εργάστηκα εντατικά και χωρίς ιδιοτέλεια για τον σχεδιασμό του ΕΛΙΔΕΚ και διαπραγματεύθηκα τη χρηματοδότησή του από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων. Τώρα που άρχισε να λειτουργεί ο νέος θεσμός διαπιστώνω όμως κάποιες ανεξήγητες καθυστερήσεις.

Για να γίνω πιο σαφής: δεν βλέπω κάποια προσπάθεια για να συνδεθεί η χρηματοδότηση του ερευνητικού οικοσυστήματος με την αποτύπωση του τοπίου και τη συγκρότηση του ενιαίου χώρου εκπαίδευσης-έρευνας. Και διερωτώμαι: Πώς θα σχεδιαστούν εστιασμένα προγράμματα χρηματοδότησης χωρίς να γνωρίζουμε επακριβώς ποια είναι η υφή του ελληνικού επιστημονικού σχηματισμού, ποιες είναι οι αδυναμίες και ποια τα συγκριτικά πλεονεκτήματα του κάθε πεδίου;

Θα καταφύγουμε πάλι στη γνωστή μέθοδο του «κατ’ εκτίμησιν», δηλαδή δώσε τόσα στις θετικές και τόσα στις κοινωνικές επιστήμες γιατί έτσι φαίνεται ή γιατί έτσι ισχυρίζονται οι διάφοροι «παράγοντες» και τα λόμπι;

• Ο κ. Μητσοτάκης στη Θεσσαλονίκη επέκρινε τις πρωτοβουλίες για την έρευνα και τη σύνδεση της εκπαίδευσης με την αγορά. Θεωρεί το νέο πλαίσιο περιοριστικό. Και όχι μόνο για τους καθηγητές που, κατ’ εκείνον, θα έπρεπε να μπορούν να ιδρύουν επιχειρήσεις.

Μου φαίνεται περίεργο ότι αυτό το θέμα, το οποίο έχει τεθεί επανειλημμένα από όλες τις παρατάξεις, διατυπώνεται «αντιπολιτευτικά» και συσχετίζεται με τις πρόσφατες νομοθετικές πρωτοβουλίες. Οι σχέσεις εκπαίδευσης και παραγωγής αφορούν δύο μέρη. Αλλά μέχρι τώρα ούτε οι παραγωγικοί φορείς ούτε η εκπαιδευτική κοινότητα έχουν πάρει το ρίσκο να προτείνουν κάτι ολοκληρωμένο.

Περιορίζονται σε ένα γενικόλογο ευχολόγιο, που διανθίζεται κατά καιρούς με διάφορα υπονοούμενα ή κατηγορίες. Αντιμετωπίζοντας αυτή την κατάσταση, το υπουργείο δημιούργησε πριν από μερικούς μήνες το Εθνικό Συμβούλιο Εκπαίδευσης και Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού (ΕΣΕΚΑΑΔ), αναμορφώνοντας το Εθνικό Συμβούλιο Παιδείας.

Ο στόχος ήταν ακριβώς αυτός: Να επεξεργαστούμε πολιτικές που αναβαθμίζουν τη σχέση εκπαίδευσης και παραγωγής χωρίς να υπάρχει η βαριά ατμόσφαιρα καχυποψίας που βαρύνει τον δημόσιο διάλογο κάθε φορά που προτείνεται κάτι καινούργιο. Ο κ. Μητσοτάκης και η υπόλοιπη αντιπολίτευση θα έπρεπε φυσιολογικά να χειροκροτήσουν αυτή την πρωτοβουλία.

• Ποιοι είναι οι άμεσοι στόχοι του ΕΣΕΚΑΑΔ;

Το ΕΣΕΚΑΑΔ έχει αποφασίσει να ασχοληθεί άμεσα με δύο ζωτικής σημασίας θέματα. Το πρώτο αφορά την κινητικότητα των φοιτητών εντός των ΑΕΙ. Αντίθετα με ό,τι συμβαίνει σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες και χώρες πέραν του Ατλαντικού, οι Ελληνες φοιτητές είναι απόλυτα εγκλωβισμένοι μέσα στα στενά περιθώρια των επιλογών που έκαναν ως υποψήφιοι στις πανελλαδικές εξετάσεις.

Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει καμία πρόνοια για «συνδυαστικά πτυχία», φοίτηση σε περισσότερα του ενός Τμήματα ή παρακολούθηση μαθημάτων σε άλλο Ιδρυμα της επικράτειας (εσωτερικό Erasmus). Πρέπει να δούμε με προσοχή τι συμβαίνει σε άλλες χώρες και να προτείνουμε μέτρα που ευνοούν την κινητικότητα των φοιτητών, χωρίς να υπονομεύεται η συνοχή του πτυχίου και τα επαγγελματικά δικαιώματα των αποφοίτων.

Το δεύτερο θέμα αφορά την επαγγελματική εκπαίδευση. Ο νόμος για την τριτοβάθμια εκπαίδευση που ψηφίστηκε πρόσφατα προβλέπει την ίδρυση διετών προγραμμάτων επαγγελματικής εκπαίδευσης εντός των ΑΕΙ. Το μέτρο αποσκοπεί στη δημιουργία ποιοτικών μεταλυκειακών «σχολείων» που προσφέρουν δεξιότητες και επιστημονικό υπόβαθρο στους αποφοίτους των ΕΠΑΛ μέσα σε ένα ακαδημαϊκό περιβάλλον.

Το συγκριτικό πλεονέκτημα των διετών προγραμμάτων είναι ότι τα τυπικά προσόντα των αποφοίτων θα είναι αυτομάτως πιστοποιημένα. Χρειάζεται όμως να προσδιοριστούν οι κατάλληλες ειδικότητες/γνωστικές περιοχές, έτσι ώστε να υπάρχει αντιστοιχία με τις νέες τάσεις στην αγορά εργασίας, να αποφεύγεται η επικάλυψη με ήδη υπάρχοντα προγράμματα και να εξασφαλίζεται η συμπληρωματικότητα με τα προγράμματα σπουδών στα Πανεπιστήμια και τα ΤΕΙ. Ελπίζω μέσα στα επόμενα ένα-δυο χρόνια ν’ αρχίσει η λειτουργία αυτών των προγραμμάτων. Και το λέω αυτό γιατί οι μαθητές των ΕΠΑΛ είναι μέχρι τώρα «παιδιά ενός κατώτερου Θεού».

 

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
Αλλάζει ριζικά ο χάρτης της ανώτατης εκπαίδευσης
Κατατέθηκε στη Βουλή το σχέδιο νόμου για τις συνέργειες των Πανεπιστημίων Θεσσαλίας, Στερεάς Ελλάδας, Γεωπονικού, ΕΚΠΑ και των ΤΕΙ της περιοχής. Παρά τον θόρυβο που προκλήθηκε κατά τη διαβούλευση –που,...
Αλλάζει ριζικά ο χάρτης της ανώτατης εκπαίδευσης
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Το σύστημα έχει καταστρέψει την Γ' Λυκείου»
Οι προτάσεις του υπουργείου Παιδείας για το Λύκειο και τον τρόπο εισαγωγής των υποψηφίων στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, που παρουσίασε ο υπουργός Κώστας Γαβρόγλου, πυροδότησαν την αντιπαράθεση, με πολλά ΜΜΕ αλλά...
«Το σύστημα έχει καταστρέψει την Γ' Λυκείου»
ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
Εντατικές διαβουλεύσεις για τα ΑΕΙ
Με έντονο παρασκήνιο και αρκετές πανταχόθεν πιέσεις για αλλαγές της τελευταίας στιγμής οδεύει προς την Ολομέλεια της Βουλής, τη Δευτέρα, το σχέδιο νόμου για την ανώτατη εκπαίδευση. Η διεύρυνση του αριθμού των...
Εντατικές διαβουλεύσεις για τα ΑΕΙ
ΕΡΓΑΣΙΑΚΑ
Μάχες χαρακωμάτων για τους διορισμούς
​Κλιμακώνεται η ένταση ανάμεσα στο υπ. Παιδείας και τις ομοσπονδίες εκπαιδευτικών, μετά τη δημοσιοποίηση του συστήματος διορισμών, το οποίο εξισώνει τα κριτήρια προϋπηρεσίας και ακαδημαϊκών προσόντων. Η έναρξη...
Μάχες χαρακωμάτων για τους διορισμούς
ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
Εντάσεις και... υψηλές ταχύτητες
Η αναδιάρθρωση του χώρου της ανώτατης εκπαίδευσης εξακολουθεί να είναι το κυρίαρχο ζήτημα στα Ιδρύματα. Αλλού με εντάσεις, αλλού με ψυχραιμία και αλλού με μεγάλες ταχύτητες, ειδικά από τους αναποφάσιστους. Ηδη...
Εντάσεις και... υψηλές ταχύτητες
ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
Οι αλλαγές χρειάζονται κονδύλια
Ψηλά στην ατζέντα της πολιτικής αντιπαράθεσης, πάλι, η παιδεία, μετά τις σχετικές δηλώσεις του προέδρου της Ν.Δ. Με νέα δήλωσή του, χθες, ο υπουργός Παιδείας κατηγορεί τον κ. Μητσοτάκη για «ανησυχητική άγνοια...
Οι αλλαγές χρειάζονται κονδύλια

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας