Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Τα παραδοσιακά κόμματα είναι ως επί το πλείστον βουτηγμένα στη διαφθορά»

«Δεν ονειροβατώ. Ξέρω πως οι ακροδεξιές ιδέες έχουν υπερνικήσει τις παραδοσιακές πολιτικές, ιδεολογικές και ηθικές τομές» μάς λέει ο Γαλλοαλγερινός συγγραφέας Καρίμ Αμελάλ

«Τα παραδοσιακά κόμματα είναι ως επί το πλείστον βουτηγμένα στη διαφθορά»

  • A-
  • A+

Κι αν η Μαρίν Λεπέν εκλεγεί πρόεδρος της Γαλλικής Δημοκρατίας; Θα ξεκινήσει κάποιο ντόμινο εξελίξεων για τις χώρες της Ευρώπης, ίσως και παγκοσμίως, ή απλά θα ζήσουμε τα όσα περιγράφει (θετικά προσκείμενος προς το συγκεκριμένο ενδεχόμενο) ο Μισέλ Ουελμπέκ στην «Υποταγή»;

Ο Γαλλοαλγερινός συγγραφέας Καρίμ Αμελάλ θέλησε να γράψει ένα αντίθετο αφήγημα, «ένα μυθιστόρημα που προτείνει μια άλλη αντίληψη για τον κόσμο από αυτήν με την οποία μας βομβαρδίζουν, όπου το Ισλάμ και οι μετανάστες φταίνε για όλα».

Ο Αμελάλ αντικαθιστά το κόκκινο στη σημαία της Γαλλίας με το μαύρο του μίσους και της βίας και μας παρουσιάζει το νέο του βιβλίο με τίτλο «Μπλε Ασπρο Μαύρο» (εκδόσεις Πόλις), που ακριβώς περιγράφει τι θα συμβεί αν κερδίσει η Λεπέν... Ισως είναι καλύτερα να διαβαστεί πριν από τις γαλλικές εκλογές.

• Ας ξεκινήσουμε από το τέλος: τι θα γίνει αν εκλεγεί η Λεπέν;

Θα εφαρμόσει το πρόγραμμα του Εθνικού Μετώπου. Μια μίξη προστατευτισμού (ό,τι εθνικό είναι καλό), λαϊκισμού και ρατσισμού. Ωστόσο, μια τέτοια νίκη ανοίγει τον ασκό του λαϊκισμού για όλη την Ευρώπη. Η Λεπέν είναι η κορυφαία εκπρόσωπος αυτού του ρεύματος στην Ευρώπη. Η επιρροή της σε Ολλανδία, Αυστρία και Ελλάδα είναι τεράστια. Μια νίκη του Εθνικού Μετώπου συνιστά ιστορική καμπή: για πρώτη φορά μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ένα ακροδεξιό κόμμα θα ηγείται μιας μεγάλης ευρωπαϊκής χώρας.

• Η Humanite έγραψε πως το βιβλίο σας δρα ως συναγερμός. Για ποιον χτυπάει η καμπάνα αυτή τη φορά;

Αν κι ένα βιβλίο δεν είναι αρκετό, ωστόσο θέλω να πιστεύω πως έστω και λίγα λεπτά πριν από την καταστροφή, οι άνθρωποι θα ξυπνήσουν. Οσο για την καμπάνα, αυτή χτυπάει για όσους πιστεύουν ακόμη πως η Μαρίν Λεπέν δεν μπορεί να κερδίσει την προεδρία, ακριβώς γιατί υπάρχουν φράγματα ικανά που προστατεύουν τη δημοκρατία.

Δεν ονειροβατώ. Ξέρω πως οι ακροδεξιές ιδέες έχουν υπερνικήσει τις παραδοσιακές πολιτικές, ιδεολογικές και ηθικές τομές. Η Λεπέν έχει ήδη κερδίσει την ιδεολογική μάχη. Τα προτάγματά της έχουν παρεισφρήσει σε όλα τα επίπεδα της κοινωνίας, φυσικά και με τη βοήθεια της Αριστεράς: Σας ευχαριστούμε, Φρανσουά Ολάντ και Μανουέλ Βαλς!

Με την οικονομική σας πολιτική, τη συνεχή παράταση της κατάστασης «έκτακτης ανάγκης» για τη χώρα, την καταβύθιση της εθνικής μας αξιοπρέπειας, κατορθώσατε να μην μπορούμε πλέον να ξεχωρίσουμε τι είναι δεξιό και τι αριστερό. Κάνατε τους πολίτες απαθείς - ελάχιστοι ενδιαφέρονται για το τι σημαίνει Ακροδεξιά, τι πραγματικά πρεσβεύει, τι σημαίνει για την ανθρωπότητα.

• Ωστόσο, και η ανθρωπότητα έχει αλλάξει.

Το αστείο είναι πως, παρά την εκλογή Τραμπ, το Brexit, την παρ’ ολίγον ακροδεξιά κυβέρνηση στην Αυστρία, το τι συμβαίνει στην Ουγγαρία, παραλίγο και στην Ολλανδία, υπάρχει ακόμη μια «ελίτ» που πιστεύει πως ακόμη κι αν βγει στον δεύτερο γύρο η Λεπέν, δεν θα μπορέσει να έχει την ικανή πλειοψηφία ώστε να πάρει την εξουσία. Κάνουν λάθος!

Πράγματι, δεν είμαστε στο 2002. Ολα έχουν αλλάξει ριζικά. Το πολιτικό περιεχόμενο της ίδιας της Ευρώπης έχει αλλάξει. Τρομοκρατία - Τραμπ - προσφυγική κρίση - ανεργία - φτώχεια. Για όλα αυτά η Ακροδεξιά προβάλλει ως λύση τη βία και το μίσος.

Κόμματα όπως η Χρυσή Αυγή ή το Εθνικό Μέτωπο ή τα αντίστοιχα σε Αυστρία, Ουγγαρία και Ολλανδία επιτίθενται λεκτικά στους μουσουλμάνους και τους μετανάστες και θεωρούν εαυτούς «θεματοφύλακες του έθνους». Παρόμοια ζητήματα θέτουν σε προτεραιότητα και ελάχιστα λένε για την κοινωνική ή οικονομική πολιτική. Και οι υπόλοιποι είναι ανίκανοι να αντιπαραβάλουν το οτιδήποτε.

Τα παραδοσιακά κόμματα είναι ως επί το πλείστον βουτηγμένα στη διαφθορά. Είναι ανίκανα να αλλάξουν τα ίδια, πόσω μάλλον να αλλάξουν την κοινωνία. Κάπως έτσι, η Λεπέν φαντάζει ως η μόνη λύση.

• Να αντιστρέψω το ερώτημα: γιατί οι άνθρωποι δεν καταλαβαίνουν την επικινδυνότητα των νεοναζιστών;

Μα η Ακροδεξιά είναι παντού: στα μίντια (τηλεόραση, εφημερίδες, διαδίκτυο), στα πανεπιστήμια, στον δημόσιο λόγο. Παντού. Και παντού στην Ευρώπη. Αυτό, βέβαια, είναι ευθύνη όλων - και των παραδοσιακών κομμάτων και των δημοσιογράφων και της διανόησης και των πολιτών.

Η αριστερή διανόηση έχει αποτύχει στο να προωθήσει ένα ευγενές αίσθημα-αντίδοτο στο μίσος. Οι αριστεροί πολιτικοί έχουν ξεχάσει τις αξίες τους και προσπαθούν να προσαρμοστούν στον νεοφιλελευθερισμό. Ετσι, η διαχωριστική γραμμή ανάμεσα σε Δεξιά και Αριστερά έχει ατονήσει, ανοίγοντας τον δρόμο γι’ αυτόν που περιμένει (ιστορικά) πάντα στη γωνία: την Ακροδεξιά και το λαϊκισμό. Και μέσα σε όλο αυτό, έχουμε και τους τρομοκράτες που απειλούν.

Οσο για τη συζήτηση περί «ταυτότητας», τόσο στη Γαλλία όσο και παντού στην Ευρώπη, φέρει τα ίδια συμπτώματα: είμαστε φοβισμένοι, δεν ξέρουμε ακριβώς ποιοι είμαστε, ψάχνουμε για εξιλαστήρια θύματα (μουσουλμάνους, πρόσφυγες, ξένους), γεμίζουμε με μίσος. Κοστίζει, βλέπεις, πολύ ακριβά το να διατηρήσουμε τις ηθικές μας αρχές, αυτές που ορίζουν την Ιστορία μας. Αναρωτιέμαι: έχουμε ποτέ σκεφτεί πόσο κοστίζει το να σώζουμε τις τράπεζες και να προστατεύουμε τις αγορές;

• Είναι, λοιπόν, το μίσος η «νέα τάση»;

Ακριβώς έτσι είναι, αλλά δεν πρόκειται για κάτι τόσο «νέο». Το μίσος, ο φόβος και η ανησυχία πάντα αναδύονται σε περιόδους κρίσης. Αλλες φορές λίγο, άλλες περισσότερο. Σήμερα, η Ευρώπη πλήττεται από παντού. Οι κρίσεις είναι παράλληλες: οικονομική, κοινωνική, πολιτική, ηθική.

Η τεχνολογία που υποσχέθηκε βελτίωση της ζωής έχει ταυτόχρονα στερήσει χιλιάδες θέσεις εργασίας.

Μπορεί οι συνθήκες να μην είναι ακριβώς οι ίδιες, ωστόσο ναι, είναι παρόμοιες με τη δεκαετία του ‘30. Αυτό είναι και το ιστορικό υπόβαθρο του βιβλίου μου. Μάλιστα ήθελα να βάλω ως υπότιτλο τη φράση: «Νέα δεκαετία του ‘30» (The New Thirties). Φοβάμαι πως τα ίδια θα ακολουθήσουν όπως τότε. Ελπίζω μόνο στη γνώση ακριβώς αυτής της εμπειρίας ώστε να μην επαναληφθεί.

• Εσείς τι πιστεύετε; Είναι λάθος της Αριστεράς, που έχει αφήσει χώρο για την Ακροδεξιά, ή των πολιτών, που ψάχνουν απεγνωσμένα για έναν σωτήρα/ηγέτη και δεν ενδιαφέρονται παρά μόνο για τα κοινωνικά δίκτυα και την κατανάλωση;

Αυτό είναι πράγματι ένα καλό ερώτημα... Η Αριστερά αναμφισβήτητα έχει παραστρατήσει επιλέγοντας τον «τρίτο δρόμο», που δεν είναι παρά μονοπάτι προς τον νεοφιλελευθερισμό (όπως έκαναν οι Κλίντον, Μπλερ κ.ά.). Ειδικά στη Γαλλία, οι Μακρόν, Ολάντ και Βαλς ουσιαστικά λέγανε και λένε: ο οικονομικός φιλελευθερισμός είναι τέλειος!

Αν, τώρα, μπορέσουμε να μειώσουμε και κάπως τις αδικίες, δεν θα ‘ναι κακό. Αν μπορέσουμε, βέβαια... Το αποτέλεσμα δεν είναι παρά μια διπλή αποτυχία: και η ανάπτυξη δεν ήρθε ποτέ και οι αδικίες θέριεψαν. Συγχαρητήρια! Ο δικός μου ορισμός για την Αριστερά είναι πολύ απλός: προστασία των φτωχών και των αδύναμων.

Η πρώτη στόχευση και έγνοια μιας αριστερής κυβέρνησης θα πρέπει να είναι μόνο η μείωση των ποσοστών φτώχειας και η εξάλειψη των ανισοτήτων. Από την άλλη, ως πολίτες είμαστε απολύτως υπεύθυνοι για τον τρόπο που χρησιμοποιούμε τον χρόνο μας.

Αν για ώρες είναι σε fb και ίνσταγκραμ και τις υπόλοιπες βλέπουν τηλεόραση, για ποια κριτική ικανότητα και για ποιους ενεργούς πολίτες μιλάμε; Οπότε, ποιος φταίει; Οι κυβερνήσεις και τα στελέχη οργανισμών που προσφέρουν στον κόσμο «άρτον και θεάματα» ή οι πολίτες που τρώνε αυτόν τον άρτο και βλέπουν αυτά τα θεάματα;

• Εχει ειπωθεί πως αν στον Β’ Παγκόσμιο κάθε σπίτι είχε τηλεόραση, θα ήμασταν όλοι ναζί. Τώρα έχει κάθε σπίτι τηλεόραση.

Το διαδίκτυο και η τηλεόραση έχουν κυριεύσει τις ζωές μας. Να γυρίσουμε στην Εποχή του Χαλκού δεν γίνεται. Εχει βέβαια το διαδίκτυο και τα καλά του. Από την άλλη, είναι αποδεδειγμένο πως τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης βασίζονται σε αλγορίθμους και μηχανισμούς ώστε να οδηγούν τον χρήστη στη μέγιστη δυνατή απομόνωση. Οσο περισσότερο «δικτυωμένοι» είμαστε τόσο περισσότερο μόνοι.

Το facebook για παράδειγμα: έχουμε «φίλους» μόνο όσους συμφωνούμε μαζί τους. Τους διαφωνούντες τους διαγράφουμε. Γιά σκεφτείτε το - αν έχεις συνηθίσει να «διαγράφεις» όσους έχουν διαφορετική άποψη από εσένα ή να τους βρίζεις στο διαδίκτυο, πόσο δύσκολο θα σου είναι να το κάνεις αυτό και στην πραγματική ζωή; Καθόλου ή ελάχιστα. Ιδού το αυγό του φιδιού.

• Λέτε να θυμόμαστε το βιβλίο σας όπως το «1984» του Οργουελ;

Θα είναι υπέροχο και τραγικό ταυτόχρονα. Υπέροχο γιατί το «1984» είναι σπουδαίο βιβλίο και τραγικό γιατί αν βγει η Λεπέν και φανώ αληθινός στα όσα γράφω, τότε θα έχω περιγράψει μια ανθρώπινη αποτυχία, όπως και ο Οργουελ.

 Ο συγγραφέας θα παρευρεθεί στην παρουσίαση του βιβλίου, Τρίτη 28 Μαρτίου, στις 19.30, στο βιβλιοπωλείο «Επί Λέξει» (Ακαδημίας 32).
 Μαζί του θα συζητήσουν ο μεταφραστής του βιβλίου, Μιχάλης Μητσός, ο Δημήτρης Αντωνίου, η Βερονίκ Μπριάντ και ο Κωστής Παπαϊωάννου.
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Στην Ευρώπη δεν πιστεύω πως η Aκροδεξιά θα έχει επιτυχία»
Στα 77 του χρόνια o Ετιέν Μπαλιμπάρ δεν είναι πλέον τόσο αυστηρός όσο στη νεότητά του, παρακολουθεί τις ευρωπαϊκές και παγκόσμιες εξελίξεις με αρκετά κριτική ματιά, αν και λιγότερη ίσως επαναστατικότητα και...
«Στην Ευρώπη δεν πιστεύω πως η Aκροδεξιά θα έχει επιτυχία»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Η Ευρώπη κινείται χωρίς τους λαούς της»
Είναι κάτοχος του Μεγάλου Βραβείου Φιλοσοφίας της Γαλλικής Ακαδημίας, διευθυντής σπουδών στη Σχολή Ανωτάτων Σπουδών Κοινωνικών Επιστημών (EHESS) και ιδεολογικός σύντροφος του Κ. Καστοριάδη στην ομάδα...
«Η Ευρώπη κινείται χωρίς τους λαούς της»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Ο Μακρόν είναι σαν την κυβέρνηση της Βαϊμάρης»
Η Βανίνα Τζιουντιτσελί είναι μια νέα κοπέλα, με πλούσια ακτιβιστική δράση στο κέντρο του Παρισιού, μέλος σε αντιφασιστικές και αντιρατσιστικές κολεκτίβες αλληλεγγύης προς τους μετανάστες. Ως στέλεχος του NPA...
«Ο Μακρόν είναι σαν την κυβέρνηση της Βαϊμάρης»
ΕΥΡΩΠΗ
Συνάντηση ακροδεξιών για την «την αρχή μιας νέας Ευρώπης»
Ακόμα μία συνάντηση αποφάσισαν να προγραμματίσουν η Μαρίν Λεπέν και ο Ματέο Σαλβίνι για να κορυφώσουν την προεκλογική εκστρατεία ενόψει των ευρωεκλογών και να συμβάλλουν στη διεύρυνση της παρουσίας των...
Συνάντηση ακροδεξιών για την «την αρχή μιας νέας Ευρώπης»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Εχουμε λαϊκιστικές ελίτ, όχι λαϊκιστικά κινήματα»
Κατάγεται από τη Βουλγαρία και είναι αναπληρώτρια καθηγήτρια Πολιτικής και Κοινωνικής Θεωρίας στο Πανεπιστήμιο του Κεντ. Η Αλμπένα Αζμάνοβα μιλά σήμερα στο Μέγαρο Μουσικής (στις 19.00, στο πλαίσιο του κύκλου...
«Εχουμε λαϊκιστικές ελίτ, όχι λαϊκιστικά κινήματα»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Στα οδοφράγματα των “κίτρινων γιλέκων” σφυρηλατείται πολιτική συνείδηση»
Ο Αμερικανός πανεπιστημιακός, δημοσιογράφος και συγγραφέας Φίλιπ Γκόλουμπ είναι παλιός μας γνώριμος. Πριν από δύο χρόνια σχεδόν, κουβεντιάσαμε μαζί του σχετικά με την εγκατάσταση του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό...
«Στα οδοφράγματα των “κίτρινων γιλέκων” σφυρηλατείται πολιτική συνείδηση»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας