Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Αναγκαία μια προοδευτική συμμαχία στην Ε.Ε. και την ευρωζώνη»

Ο Αυστριακός δημοσιογράφος και συγγραφέας, Ρόμπερτ Μίσικ

«Αναγκαία μια προοδευτική συμμαχία στην Ε.Ε. και την ευρωζώνη»

  • A-
  • A+

Ο Ρόμπερτ Μίσικ έχει επισκεφθεί την Ελλάδα και έχει συναντηθεί με τον Αλέξη Τσίπρα, τον Γιάνη Βαρουφάκη και άλλους πρωταγωνιστές του ελληνικού δράματος το 2015, ενώ ταυτόχρονα βρέθηκε σε διάφορες πόλεις για να δει από κοντά τα προβλήματα αλλά και τις δομές αλληλεγγύης που φτιάχτηκαν στη χώρα.

Το βιβλίο του («Καπιταλισμός καπούτ», 2016, εκδόσεις Μεταίχμιο) διαβάζεται σαν πολιτικό δοκίμιο αλλά και σαν μια ρεαλιστική αφήγηση του χρονικού της κρίσης.

Η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ είναι μια δύναμη κατά της λιτότητας εντός του πλαισίου της Ε.Ε. Κανείς δεν θα μπορούσε να περιμένει μια γρήγορη νίκη από μια κυβέρνηση, ειδικά την κυβέρνηση μιας μικρής και καταχρεωμένης –δηλαδή πολύ εξαρτημένης– χώρας

• Εδώ και πολλά χρόνια γίνεται μεγάλη συζήτηση για τον «θάνατο» ή για την «κατάρρευση» του καπιταλισμού, μια ιδέα η οποία υπονοεί ότι θα υπάρξει κάποιο είδος αυτοκαταστροφής αυτού του συστήματος. Ωστόσο, ο καπιταλισμός έχει αποδειχτεί ότι μοιάζει με χαμαιλέοντα, ο οποίος προσαρμόζεται στο ιστορικό περιβάλλον. Ποια είναι η γνώμη σας;

Εχετε δίκιο. Υπήρξαν πολλοί στην Ιστορία που προέβλεψαν τον θάνατο του καπιταλισμού και οι περισσότεροι έχουν οι ίδιοι πεθάνει εδώ και πολύ καιρό, ενώ οι καπιταλισμός ζει.

Ετσι, το να προφητεύεις τον θάνατό του είναι αρκετά ριψοκίνδυνο. Ομως ξέρουμε, επίσης, ότι ο καπιταλισμός μπόρεσε να γίνει ένα πολύ ζωντανό και προσαρμοστικό σύστημα, στον βαθμό που οι υψηλότεροι μισθοί οδήγησαν σε υψηλότερη καταναλωτική ζήτηση, η υψηλότερη απασχόληση οδήγησε σε υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης και μεγαλύτερη καινοτομία κ.ο.κ.

Τώρα αντιλαμβανόμαστε ότι τουλάχιστον εδώ και είκοσι χρόνια αυτός ο μηχανισμός ή, εάν θέλετε, αυτή η συστημική λογική, η οποία έκανε τον δυτικό καπιταλισμό λίγο πιο δίκαιο και πολύ πιο σταθερό στα μεταπολεμικά χρόνια, δεν λειτουργεί πλέον με τόσο καλό τρόπο. Η υψηλότερη ανάπτυξη οδηγεί σε μεγαλύτερο ανταγωνισμό, αυτός σε πάγωμα των μισθών, σε μικρότερη καινοτομία και μικρότερους ρυθμούς ανάπτυξης.

Οι τελευταίοι οδηγούν με τη σειρά τους σε μικρότερα προς διανομή κέρδη, η πάλη για τη διανομή τους γίνεται πιο βίαιη και η ανισότητα αυξάνεται. Ετσι, το ερώτημα είναι εάν το καπιταλιστικό σύστημα μπορεί να βρει έναν νέο τρόπο για να το αντιμετωπίσει όλο αυτό, εάν μπορεί να βρει νέα σταθερότητα ή εάν η αύξουσα αστάθεια είναι αυτό που έχουμε μπροστά μας. Πρέπει να έχουμε συνείδηση ότι η τελευταία είναι η μεγαλύτερη πιθανότητα.

• Στο βιβλίο σας «Kaput-talismus», προτείνετε να ακολουθήσουμε μια τακτική «επαναστατικού ρεφορμισμού», προκειμένου να μετασχηματίσουμε ένα σύστημα που έχει φτάσει στα όριά του. Μπορείτε να μας το εξηγήσετε;

Ο παραδοσιακός ρεφορμισμός έφερε κοινωνική πρόοδο και ταυτοχρόνως σταθεροποίησε το καπιταλιστικό σύστημα. Σίγουρα πρέπει να χρησιμοποιήσουμε την εργαλειοθήκη αυτού του ρεφορμισμού και πάλι. Υπάρχουν πολλοί λόγοι για να χρησιμοποιήσουμε στοιχεία της κεϊνσιανής εργαλειοθήκης για να καταπολεμήσουμε την οικονομική ύφεση και την ανεργία και να σταθεροποιήσουμε τα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης κ.ο.κ.

Αλλά τι γίνεται εάν όλα αυτά δεν επαρκούν για να ξαναφέρουν τον δυτικό καπιταλισμό στο μονοπάτι μιας βιώσιμης ευημερίας; Τότε πρέπει να σκεφτούμε με έναν πιο ανοιχτό ορίζοντα και αυτός μπορεί να είναι ένας ρεφορμισμός που θα μετασχηματίσει όλον τον οικονομικό μηχανισμό στα επόμενα, ας πούμε, είκοσι-τριάντα χρόνια.

• Στη δημόσια πολιτική συζήτηση εμφανίζεται το τελευταίο διάστημα ένα δίλημμα: Ηταν ο νεοφιλελευθερισμός που προκάλεσε την παρούσα κρίση ή ισχύει το αντίστροφο; Ποια είναι η γνώμη σας;

Νομίζω ότι ισχύουν και τα δύο. Πρώτον, ο καπιταλισμός έχασε την ενέργειά του για μια υψηλής ανάπτυξης ευημερία κατά τη δεκαετία του 1970, για λόγους που εξήγησα παραπάνω. Γι’ αυτό ο νεοφιλελευθερισμός δεν ήταν στην πραγματικότητα η αιτία των οικονομικών προβλημάτων.

Νομίζω ότι υπάρχουν αρκετοί λόγοι που να στηρίζουν την άποψη ότι ο νεοφιλελευθερισμός ήταν η απάντηση των παγκόσμιων ελίτ σε μια εποχή προβληματική από οικονομική άποψη. Ομως επειδή ο νεοφιλελευθερισμός μειώνει τους μισθούς, τη ζήτηση και την ανάπτυξη, ενώ αρχικά ήταν μια απάντηση στην κρίση, μετατρέπεται σε αιτία της σε δεύτερο χρόνο.

Το συμπέρασμα απ’ αυτό νομίζω ότι είναι ξεκάθαρο: εάν έτσι έχουν τα πράγματα, δεν υπάρχουν εύκολες απαντήσεις του τύπου «εντάξει, ας επιστρέψουμε τότε στην προτέρα κατάσταση, στις κεϊνσιανές μεταπολεμικές πολιτικές».

• Είστε ένα πρόσωπο που γνωρίζει αρκετά καλά την «ελληνική περίπτωση» και έχει επισκεφθεί την Ελλάδα για τις ανάγκες του ρεπορτάζ σας. Ποια είναι η εκτίμησή σας για τα δύο χρόνια διακυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ;

Δεν έχω ιδιαίτερη άποψη για την καθημερινή πολιτική της ελληνικής κυβέρνησης τον τελευταίο χρόνο. Γενικά μιλώντας, η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ είναι μια δύναμη κατά της λιτότητας, εντός του πλαισίου της Ε.Ε. Κανείς δεν θα μπορούσε να περιμένει μια γρήγορη νίκη από μια κυβέρνηση, ειδικά την κυβέρνηση μιας μικρής και καταχρεωμένης –δηλαδή πολύ εξαρτημένης– χώρας.

Αυτό επίσης δεν σημαίνει ότι πρόκειται για μια αποτυχημένη κυβέρνηση. Απλώς δείχνει ότι πρέπει να χτίσουμε στην Ε.Ε –και ειδικά στην ευρωζώνη– μια ισχυρότερη συμμαχία των προοδευτικών δυνάμεων. Αυτό δεν είναι εύκολο καθήκον, αλλά δεν έχουμε και κάποιον άλλο ευκολότερο τρόπο διαθέσιμο.

• Πώς βλέπετε τις προοπτικές της ευρωζώνης και την πιθανότητα να διαλυθεί, εάν συνεχιστούν οι σημερινές πολιτικές της λιτότητας;

Πρέπει να είμαστε ξεκάθαροι: Η λιτότητα και οι πολιτικές των νεοφιλελεύθερων ελίτ έφεραν όλο το ευρωπαϊκό σχέδιο για ευρωπαϊκή ενοποίηση στο χείλος της καταστροφής. Η ευρωπαϊκή ενοποίηση είχε υψηλή νομιμοποίηση ως ένα σχέδιο για περισσότερη ευημερία και πλούτο.

Αυτές οι μέρες όμως πέρασαν και ως αποτέλεσμα η κυρίαρχη πολιτική των ελίτ όχι μόνο έχασε τη νομιμοποίησή της, όπως έγινε και με ολόκληρο το σχέδιο της Ε.Ε., αλλά και εθνικιστικές, ακροδεξιές και λαϊκίστικες δυνάμεις κερδίζουν μεγαλύτερο μέρος των εκλογέων σε όλη την Ευρώπη.

Αυτό μπορεί να οδηγήσει την Ενωση σε κατάρρευση. Μια δεύτερη όψη είναι πρωταρχικά σε οικονομικό επίπεδο και αφορά την κακή αρχιτεκτονική της νομισματικής ένωσης.

Βλέπουμε ότι το ευρώ, χωρίς μια κοινή δημοσιονομική και οικονομική πολιτική, δεν μπορεί να λειτουργήσει. Οι δομές της Ε.Ε. οδήγησαν, επειδή δεν υπάρχουν διαθέσιμα άλλα πολιτικά μέτρα, σε μια λιτότητα πανικού, σε οικονομική ύφεση στην ευρωζώνη συνολικά και γενικά σε μια κούρσα προς τα κάτω με πολιτικές μείωσης των μισθών, των εισοδημάτων, των εργατικών δικαιωμάτων και της κοινωνικής ασφάλισης, προκειμένου να κάνουν, υποτίθεται, κάθε εθνική οικονομία πιο ανταγωνιστική σχετικά με τις άλλες.

Ομως αυτή η κούρσα προς τα κάτω έχει καταστροφικές συνέπειες και αυτοαναιρείται. Αυτό σημαίνει ότι πάντα αποτυγχάνει να πετύχει τους στόχους της.

Ποιος είναι

Γεννημένος το 1966, είναι από τους πλέον μαχόμενους αριστερούς δημοσιογράφους της γενιάς του. Είναι μόνιμος συντάκτης των Tageszeitung, Profil και Falter, διατηρεί την εβδομαδιαία βιντεοστήλη «FS Misik» στον ιστότοπο της Wiener Standard και είναι συγγραφέας πολιτικών δοκιμίων.

Ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για την Ελλάδα, έχει γράψει δεκάδες άρθρα και αρκετά απ’ αυτά έχουν φιλοξενηθεί στον ελληνικό Τύπο. Το 1999 πήρε το βραβείο Bruno-Kreisky για το πολιτικό βιβλίο.

 

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Ο ΣΥΡΙΖΑ είναι ένα σοσιαλδημοκρατικό κόμμα, με εξυπηρετήσεις στον νεοφιλελευθερισμό»
Καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης ο Φιλίπ Μαρλιέρ αναλύει στην «Εφ.Συν.» τους κινδύνους από την προσπάθεια της Αριστεράς να διεισδύσει σε πολιτικούς χώρους της Δεξιάς και της Ακροδεξιάς (μεταναστευτικό, εθνικά...
«Ο ΣΥΡΙΖΑ είναι ένα σοσιαλδημοκρατικό κόμμα, με εξυπηρετήσεις στον νεοφιλελευθερισμό»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Ενότητα της Ευρώπης μόνο εάν δεν κυριαρχεί η Γερμανία»
Ο Γερμανός πολιτικός φιλόσοφος Γιόζεφ Φογκλ αναλύει τον ρόλο της Γερμανίας στη χρηματοπιστωτική κρίση και διαπιστώνει ότι αυτός έθεσε σε κίνηση διαλυτικές τάσεις στην ευρωζώνη, ενώ μιλά και για τις συνέπειες...
«Ενότητα της Ευρώπης μόνο εάν δεν κυριαρχεί η Γερμανία»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Πιθανή συμμαχία του ΣΥΡΙΖΑ με τα παλιά κόμματα θα συνιστά μια καταστροφή»
Ο καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης, Σαμ Γκίντιν θεωρεί ότι η έξοδος της Ελλάδας από την ευρωζώνη είναι αναγκαία, αλλά προϋποθέτει μια συστηματική ενημέρωση για τις δυσκολίες του εγχειρήματος και προετοιμασία του...
«Πιθανή συμμαχία του ΣΥΡΙΖΑ με τα παλιά κόμματα θα συνιστά μια καταστροφή»
Η συντονίστρια του αριστερού δικτύου «Transform! Europe» Μπ. Στάινερ
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Ηταν μη ρεαλιστικό να πιστεύουμε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ θα άλλαζε την Ευρώπη»
Συντονίστρια του αριστερού δικτύου «Transform! Europe» η Μπ. Στάινερ μιλά στην «Εφ.Συν.» για τις επικείμενες ευρωεκλογές, τη διακυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ και τους ευρωπαϊκούς συσχετισμούς δύναμης.
«Ηταν μη ρεαλιστικό να πιστεύουμε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ θα άλλαζε την Ευρώπη»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Από τα επιτόκια δανεισμού θα εξαρτηθεί η επιτυχής ή όχι έξοδος στις αγορές»
Ο Καναδός οικονομολόγος Λίο Πάνιτς αναλύει στην «Εφ.Συν.» τα προβλήματα της εξόδου στις αγορές, μιλά για τη σοσιαλδημοκρατικοποίηση του ΣΥΡΙΖΑ και επιβραβεύει τους Ελληνες που δεν στράφηκαν στη Χρυσή Αυγή. ...
«Από τα επιτόκια δανεισμού θα εξαρτηθεί η επιτυχής ή όχι έξοδος στις αγορές»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Η Ε.Ε. έχει αναπτύξει τον πειθαρχικό νεοφιλελευθερισμό»
Ο καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης, Στέφεν Γκιλ, χρησιμο­ποιώντας ένα ανανεωμένο εννοιολογικό πλαίσιο, αναλύει τις επιπτώσεις του νεο­φιλελευ­θερισμού και τους κινδύνους από τις πολιτικές της Δεξιάς και των...
«Η Ε.Ε. έχει αναπτύξει τον πειθαρχικό νεοφιλελευθερισμό»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας