Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Αναζητεί σωτηρία στην... Αγια-Σοφιά

Ο πρόεδρος της Τουρκίας, Ταγίπ Ερντογάν

Presidential Press Service via AP, Pool
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Αναζητεί σωτηρία στην... Αγια-Σοφιά

  • A-
  • A+
Από τις μουντές φτωχογειτονιές της Πόλης στο Λευκό Παλάτι των χιλίων δωματίων στην Αγκυρα, ο φιλόδοξος και αυταρχικός ηγέτης ονειρεύεται τα μεγαλεία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας με τον εαυτό του στον ρόλο του Πορθητή ● Οσο τα μεγαλεπήβολα σχέδιά του δεν ευοδώνονται καταφεύγει σε συμβολικούς λεονταρισμούς, όπως η επιστροφή των ιμάμηδων στην Αγια-Σοφιά.

Eίναι εύκολο -ειδικά για τους Ελληνες πολιτικούς και δημοσιογράφους- να δαιμονοποιούν τον αντίπαλο για να κρύψουν τις ημέτερες αβελτηρίες και αδυναμίες. Να λένε «ο Ερντογάν είναι τρελός» και να κρύβονται πίσω από αυτή τη βολική ταμπέλα. Αλλά όχι, ο Ερντογάν δεν είναι τρελός: είναι ένας πανίσχυρος, φιλόδοξος, αυταρχικός ηγέτης ενός μεγάλου λαού 80 εκατομμυρίων, που έχει ισοπεδώσει με θεμιτά και αθέμιτα μέσα όλους τους εσωτερικούς του αντιπάλους, πραγματικούς και κατασκευασμένους.

Και που σήμερα διεκδικεί για το κράτος του το στάτους –και τα προνόμια– μιας περιφερειακής υπερδύναμης, ικανής να προβάλει την ισχύ της στη Συρία, τη Λιβύη, το Ιράκ και όπου αλλού θεωρεί πως έχει «πατήματα» και συμφέροντα. Ενας κατεξοχήν οπορτουνιστής, αμοραλιστής, λαϊκιστής ηγέτης, που έχει καταφέρει να διχάσει βαθιά με τις ενέργειές του τόσο την ίδια του τη χώρα όσο και το σύνολο των παραδοσιακών συμμάχων της.

O Ταγίπ Ερντογάν, λοιπόν, κάθεται στο υπερπολυτελές Λευκό Παλάτι του των χιλίων δωματίων, στην Αγκυρα, και σκέφτεται μόνο ένα πράγμα: πώς θα διώξει από πάνω του τη βαριά σκιά του «εθνάρχη» Κεμάλ Ατατούρκ, που τον κατατρύχει σαν εφιάλτης σε κάθε του βήμα από τότε που πρωτοβγήκε δήμαρχος στην Πόλη, το μακρινό 1994. Πώς θα «σκοτώσει» την κοσμική κληρονομιά του μεγάλου Σαλονικιού, διατηρώντας ταυτόχρονα ισοβίως την απόλυτη εξουσία.

Η μετατροπή της Αγια-Σοφιάς σε τζαμί δεν είναι παρά μόνο μία ψηφίδα σε αυτό το γιγαντιαίο μωσαϊκό αποφάσεων και ενεργειών με στόχο την αποκαθήλωση του Πατέρα των Τούρκων - μια κίνηση που πρωτίστως στρέφεται στο εσωτερικό, στην τουρκική κοινή γνώμη, όπου η λαϊκή δυσφορία σε βάρος του αυξάνεται ραγδαία.

Κι όμως, πολλοί ξεχνούν ότι η πρώτη περίοδος του λαοφιλούς Ερντογάν στην εξουσία ήταν ελπιδοφόρα και περιέργως... «προοδευτική»: το κόμμα του όχι μόνον υποστήριζε τότε την ένταξη της Τουρκίας στην Ε.Ε., αλλά χρησιμοποιούσε και τους ευρωπαϊκούς όρους και προαπαιτούμενα ώστε να αποδυναμώσει το μετακεμαλικό «βαθύ κράτος», και ειδικά τον στρατό και τους δικαστές, που απειλούσαν ανά πάσα στιγμή να τον ανατρέψουν, όπως είχαν κάνει με τόσους πολιτικούς προκατόχους του στο παρελθόν.

Ηταν η εποχή, εκεί στις αρχές του νέου αιώνα, που τα ευρωπαϊκά και αμερικανικά ΜΜΕ τον αποκαλούσαν «μετριοπαθή» (moderate) ισλαμιστή, ενώ κυβερνήσεις και εταιρείες-κολοσσοί μάλωναν ποια θα υπογράψει πρώτη συμβόλαια μαζί του.

Οπως ξεχνούν και ότι ο σημερινός «σουλτάνος» είναι ένα γνήσιο «παιδί του λαού», που μεγάλωσε στη φτωχογειτονιά Κασίμπασα της Πόλης, παίζοντας μπάλα στην τοπική ομάδα και πουλώντας λεμονάδες και κουλούρια στον δρόμο - ένα από τα εκατομμύρια παιδιά των «Μαύρων Τούρκων», των εσωτερικών μεταναστών που πήγαν εκεί από τις επαρχίες για να βρουν δουλειά. Το ότι αυτός ο άνθρωπος κατάφερε να γίνει δήμαρχος της Πόλης το 1994 και πρωθυπουργός το 2003, κόντρα σε όλα τα προγνωστικά, είναι αναμφίβολα το καλύτερο μέτρο της ευελιξίας, της σκληράδας («έφαγε» στην πορεία, μεταξύ πολλών άλλων, και τον μέντορά του, Ερμπακάν) και του σπάνιου πολιτικού του ενστίκτου.

Από τότε, βέβαια, πολύ νερό –και αίμα– κύλησε στο αυλάκι της Ιστορίας. Με τη βία, τα λεφτά ή τα υπόγεια ντιλ, ο Ερντογάν και η «αυλή του» κατάφεραν να υπερπηδήσουν όλα τα εμπόδια που ανέκυπταν στο διάβα του, από τον λαϊκό ξεσηκωμό για το πάρκο Γκεζί στην Κωνσταντινούπολη μέχρι τα τρομερά σκάνδαλα διαφθοράς με εμπλοκή συγγενών και συνεργατών του.

Η σημερινή μονοκρατορία του δεν θα ήταν εφικτή αν δεν αποτύγχανε η (άκρως κακοσχεδιασμένη και ερασιτεχνική) απόπειρα ανατροπής του με το πραξικόπημα του Ιουλίου το 2016, χάρη στην οποία εξάλειψε τελικά κάθε αντίσταση. Αλλά ήδη από το 2013 ο Ερντογάν σκλήρυνε, δεν σηκώνει καμιά αντιπολίτευση, καμιά κριτική: οι φυλακές είναι γεμάτες βουλευτές, δικηγόρους, δημοσιογράφους και δημάρχους. Στη γείτονα λένε ότι αν πας στη βιβλιοθήκη μιας φυλακής και ζητήσεις ένα πολιτικό βιβλίο, αποκλείεται να το βρεις - αλλά είναι σχεδόν σίγουρο πως θα βρεις εκεί τον... συγγραφέα του!

Εύθραυστη ισχύς

Να όμως που τώρα ο Ταγίπ, συνεπαρμένος από το νεο-οθωμανικό όνειρό του για ανάκτηση των χαμένων βιλαετιών, τα έχει κάνει θάλασσα. Το διπλό και τριπλό παιχνίδι που παίζει παρέα με τους τζιχαντιστές στη Συρία, το «κρυφτούλι» με τα γεωτρύπανα στη ΝΑ Μεσόγειο, αλλά και η πρόσφατη τυχοδιωκτική εμπλοκή του στον εμφύλιο της Λιβύης τον έχουν «στριμώξει» ανάμεσα στους σχεδιασμούς των πραγματικών υπερδυνάμεων - των ΗΠΑ, της Ρωσίας, και εσχάτως της Γαλλίας.

Κι έτσι, καθώς τα μεγαλεπήβολα σχέδια για αναβίωση του σουλτανάτου δεν ευοδώνονται και η ήδη κακή οικονομική κατάσταση της χώρας χειροτερεύει ακόμη περισσότερο λόγω κορονοϊού, ο Ερντογάν «απασφαλίζει» όλο και περισσότερο, καταφεύγοντας σε εν πολλοίς συμβολικούς λεονταρισμούς, όπως το οργανωμένο προσφυγικό «ντου» στον σιδερόφρακτο Εβρο και τώρα οι ιμάμηδες στην Αγια-Σοφιά.

Ξέρει κι ο ίδιος, μ’ όλη του τη follie de grandeur, πως η ισχύς του είναι εύθραυστη, πως οι χρυσές εποχές έχουν περάσει - η ανεργία και η ανέχεια καλπάζουν, ο πληθωρισμός και οι συνεχείς υποτιμήσεις της λίρας τρώνε τον παρά των ψηφοφόρων του. Και ξέρει πως η βαριά ήττα στις περσινές δημοτικές εκλογές, όταν έχασε την Πόλη του, είναι ένα δείγμα του τι τον περιμένει αν δεν καταφέρει να συσπειρώσει ξανά τους πιστούς του γύρω από ένα νέο μανιχαϊστικό αφήγημα, όπου ο ίδιος θα παίζει ξανά τον ρόλο του... Πορθητή: ένας κεμαλιστής, ο Ιμάμογλου, τον περιμένει στη γωνία για να τον κάνει... Εκρέμ!


Γιατί τον επιλέξαμε

Η αφορμή είναι προφανώς η προκλητική επιστροφή των ιμάμηδων στην Αγία Σοφία, αλλά δεν είναι παρά η κορυφή του παγόβουνου: τα μεγαλεπήβολα σχέδια για αναβίωση του σουλτανάτου δεν ευοδώνονται - στη Συρία τον φρέναραν οι Ρώσοι, και η Λιβύη...«κείται μακράν»-, η οικονομία πάει κατά διαόλου, η λαϊκή δυσαρέσκεια αυξάνεται - και ο Ερντογάν αναζητεί νέο αφήγημα με τον ίδιο στον ρόλο του... «Πορθητή»!

ΝΗΣΙΔΕΣ
Η Αγία Σοφία, η επινόηση της παράδοσης και η Τουρκία του Ερντογάν
Η έννοια της επινόησης της παράδοσης αναφέρεται σε μία σειρά από θεσμοθετημένες ή κοινά αποδεκτές πρακτικές, συμβολισμούς ή τελετουργίες που νομιμοποιούνται από ένα ιστορικό βάθος.
Η Αγία Σοφία, η επινόηση της παράδοσης και η Τουρκία του Ερντογάν
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ψυχραιμία για την Αγια-Σοφιά
Να παραμερίσουμε τις συναισθηματικές αντιδράσεις και να μη γινόμαστε όμηροι αυτών που βλέπουν ως μόνη προοπτική τη σύγκρουση ή και ζουν ακόμη με τους μύθους του μαρμαρωμένου βασιλιά.
Ψυχραιμία για την Αγια-Σοφιά
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Ο Ταγίπ Ερντογάν υπέγραψε το «έγκλημα»
Με ανάρτησή του στο Twitter, ο πρόεδρος Ερντογάν ανέφερε: «Αποφασίστηκε ότι η Αγία Σοφία θα τεθεί υπό την εποπτεία της Ντιγιανέτ [Αρχή Θρησκευτικών Υποθέσεων] και θα ξανανοίξει για προσευχή».
Ο Ταγίπ Ερντογάν υπέγραψε το «έγκλημα»
ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΥΠΟΘΕΣΗ
Ενας εκατομμυριούχος υποτακτικός του Ερντογάν
Λαϊκιστής, υπηρέτης της «μητέρας πατρίδας» ο Ερσίν Τατάρ αναδείχθηκε ηγέτης της Τουρκοκυπριακής Κοινότητας στις εκλογές της 18ης Οκτωβρίου, με την απροκάλυπτη στήριξη για επηρεασμό του εκλογικού σώματος από...
Ενας εκατομμυριούχος υποτακτικός του Ερντογάν

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας