Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Εξερευνώντας τα όρια της Δικαιοσύνης
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Εξερευνώντας τα όρια της Δικαιοσύνης

  • A-
  • A+
Τα κρίσιμα ζητήματα που απασχόλησαν την ημερίδα από το Κέντρο Ευρωπαϊκού Συνταγματικού Δικαίου και την Ενωση των δικαστών του ΣτΕ.

Είναι ή όχι το ΣτΕ αρμόδιο να κρίνει, μεταξύ άλλων, την ισχύ των μνημονίων; Μπορεί ή όχι να αμφισβητήσει αποφάσεις που κατά την εκτελεστική και νομοθετική εξουσία διασφαλίζουν τη δημοσιονομική σταθερότητα της χώρας; Πώς εφαρμόζεται τελικά η αρχή της αναλογικότητας μεταξύ κοινωνικών δικαιωμάτων και οικονομικής πολιτικής; Ποιος είναι ο ρόλος του δικαστή και ποια είναι τα όρια του ελέγχου;

Αυτά είναι μερικά από τα κρίσιμα ζητήματα που απασχόλησαν την εξαιρετικά ενδιαφέρουσα -αν όχι κρίσιμη- ημερίδα ανταλλαγής απόψεων ανάμεσα σε εκπροσώπους της Δικαιοσύνης που διοργανώθηκε την περασμένη εβδομάδα σε αίθουσα του ΣτΕ από το Κέντρο Ευρωπαϊκού Συνταγματικού Δικαίου και την Ενωση των δικαστών του ΣτΕ.

Κι αν για κάποιον αυτά είναι ψιλά γράμματα, ας αναρωτηθούμε πόσο καθοριστικές για όλους τους πολίτες ήταν τα τελευταία χρόνια συγκεκριμένες αποφάσεις του ΣτΕ, πόσες φορές το ΣτΕ κλήθηκε από τις πολιτικές ηγεσίες να βγάλει τα κάστανα από τη φωτιά και δυστυχώς πόσες φορές αποφάσισε υπό το βάρος και τον φόβο της χρεοκοπίας. Μνημόνια, εργασιακές σχέσεις, ΕΡΤ, απολύσεις, έκτακτα μέτρα, όλα αυτά πέρασαν και από την… πόρτα του ΣτΕ.

Το δεύτερο επίσης καθοριστικό για ολόκληρη την Ε.Ε. θέμα των εισηγητών ήταν το Ενωσιακό Δίκαιο και η ισχύς (υπεροχή) του Δικαστηρίου της Ε.Ε. και του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Το Συμβούλιο της Επικρατείας στο παρά πέντε κρίσιμων αποφάσεων

Το θέμα όμως που διαχρονικά «καίει» τους πολιτικούς και τους δικαστές με καθοριστικές για τον πολίτη συνέπειες είναι τα όρια της εκτελεστικής και νομοθετικής εξουσίας, τα όρια του ελέγχου της συνταγματικότητας και της συμβατότητας των νόμων και οι επιρροές δικαστικών αποφάσεων στη δημοσιονομική πολιτική του κράτους.

Η πρόεδρος του ΣτΕ Κατερίνα Σακελλαροπούλου συντόνισε τη συζήτηση για τον έλεγχο της συνταγματικότητας με σύντομες ιστορικές αναφορές στη διάκριση των εξουσιών, στα πρώτα φιλελεύθερα Συντάγματα (Γαλλίας και Αμερικής) τον 18ο αιώνα θυμίζοντας τις κομβικές αναφορές σπουδαίων νομικών στην ανάγκη ελέγχου της εξουσίας και στη θεωρία των θεσμικών αντίβαρων. Υπενθύμισε τον διάχυτο, παρεμπίπτοντα και συγκεκριμένο έλεγχο της συνταγματικότητας των νόμων που προβλέπει το Ελληνικό Σύνταγμα του 1975.

«Η διαφωνία του δικαστή με τις πολιτικές/κοινωνικές/οικονομικές/ιδεολογικές ή αισθητικές επιλογές του νομοθέτη δεν συνεπάγεται αντισυνταγματικότητα», τόνισε η πρόεδρος του ΣτΕ. Μίλησε για τον αναγκαίο δικαστικό αυτοπεριορισμό στο πεδίο ελέγχου των κοινωνικών δικαιωμάτων και του οικονομικού ρόλου του κράτους, συμπληρώνοντας ότι o δικαστής δεν ασκεί κοινωνική πολιτική.

Εξήγησε ότι το σύγχρονο κράτος δικαίου προϋποθέτει την προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου, ενώ το κοινωνικό κράτος αφήνεται κατ’ αρχήν στη βούληση του νομοθέτη. «Ουσιώδης επιδίωξη του σύγχρονου κράτους δικαίου είναι η ασφάλεια δικαίου και τον σκοπό αυτό υπηρετούν οι θεσμοί συγκέντρωσης του διάχυτου ελέγχου, όπως η ίδρυση του ΑΕΔ, η υποχρεωτική παραπομπή στην Ολομέλεια των ανωτάτων δικαστηρίων όταν τα τμήματα οδηγούνται σε κρίση αντισυνταγματικότητας νόμου και η πιλοτική δίκη», είναι τα βασικά ζητούμενα για την Κ. Σακελλαροπούλου

Εκλεισε την παρέμβασή της επισημαίνοντας την ανασφάλεια δικαίου και την αναστάτωση που προκαλείται στους πολίτες με αποφάσεις μονομελών συνθέσεων ειδικά σε θέματα παροχών που πλήττουν ευάλωτα τμήματα του πληθυσμού. Αναφέρθηκε στην κριτική που δέχθηκε το ΣτΕ, κυρίως σε θέματα που αφορούν τη μνημονιακή νομοθεσία και υποστήριξε ότι η δημοσιονομική υπόσταση της χώρας υπερβαίνει την έννοια του ταμειακού συμφέροντος και συνιστά προφανή λόγο δημοσίου συμφέροντος.

Ο επίτιμος αντιπρόεδρος του ΣτΕ Χρήστος Ράμμος ανέλυσε «Το ζήτημα της σχέσης Ενωσιακού Δικαίου και Εθνικού Συντάγματος – Από την υπεροχή στη συμφιλίωση;». Χαρακτήρισε την Ελλάδα μία από τις χώρες που έχουν ασχοληθεί περισσότερο με το θέμα ήδη από την υπόθεση του βασικού μετόχου που χαρακτήρισε ένα «μάλλον τραυματικό για το Σύνταγμα γεγονός». Στη συνέχεια μίλησε για την αρχή της κοινοτικής υπεροχής: «Το Ενωσιακό Δίκαιο πρέπει να τυγχάνει ενιαίας και αποτελεσματικής εφαρμογής, κάτι που δεν είναι αυτονόητο για τους εθνικούς δικαστές» επισήμανε ο κ. Ράμμος.

Ο καθηγητής Ευρωπαϊκού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Α. Μεταξάς αναφέρθηκε στις συνέπειες της αρχής της υπεροχής του Ενωσιακού Δικαίου που ανάγκασε συχνά το Δικαστήριο της Ε.Ε. να καταφύγει σε δικαστικό ακτιβισμό διότι διαφορετικά η Ε.Ε. θα αντιμετώπιζε υπαρξιακό θέμα ειδικά στην πορεία της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Τόνισε τον πολύ σημαντικό ρόλο που καλείται να παίξει το Ενωσιακό Δίκαιο αναλαμβάνοντας ευθύνες για τη δημοκρατία και τη διαφύλαξή της από τα όρια της πολιτικής, φέρνοντας ως παράδειγμα τη δεσμευτική θέσπιση ορίων στα οικονομικά ελλείμματα και διερωτώμενος αν η Ε.Ε. είναι ικανή να διαχειριστεί κάτι τέτοιο.

Ο Ι. Δημητρακόπουλος (πάρεδρος ΣτΕ) τοποθετήθηκε για το παραδεκτό των λόγων προσφυγής και αναίρεσης σε φορολογικές διαφορές σχετικά με την παραβίαση του Συντάγματος ή του Ευρωπαϊκού Δικαίου.

Τέλος, η πρωτοδίκης Β. Μπουκουβάλα με θέμα την «Ελευθερία του νομοθετείν και τα όρια του ελέγχου της συνταγματικότητας και συμβατότητας των νόμων» αναφέρθηκε στα νέα κοινωνικά και οικονομικά δεδομένα που έχουν προκύψει λόγω κρίσης τα οποία οφείλει να λάβει υπόψη ο δικαστής, χωρίς όμως να πάψει να ασκεί τον έλεγχο κάτω από τον φόβο π.χ. της χρεοκοπίας της χώρας. Οι αναφορές της αφορούσαν κυρίως τις αποφάσεις του ΣτΕ στην κρίση για συνταγματικότητα των μνημονίων, τον έκτακτο ή μόνιμο χαρακτήρα επώδυνων μέτρων που προσέβαλαν τις αρχές της αξιοπρεπούς διαβίωσης και της κοινωνικής αλληλεγγύης.

Παρεμβαίνοντας ο πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Β. Βενιζέλος προσδιόρισε τα όρια μεταξύ πολιτικών (νομοθετικών ρυθμίσεων) και δικαστικών αποφάσεων: «Ο νομοθέτης πρέπει να ψηφίσει άμεσα μέτρα που να εξασφαλίσουν τη λειτουργία του κράτους, ενώ ο δικαστής εξετάζει εκ των υστέρων χωρίς να υφίσταται άμεσες συνέπειες (π.χ. πολιτικές)».

Εν αναμονή δε σημαντικών αποφάσεων του ΣτΕ για ζητήματα δημοσιονομικού και κυρίως κοινωνικού ενδιαφέροντος η εκδήλωση ήταν ασφαλώς εξαιρετικά διαφωτιστική!

ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ
«Ο πρόεδρος του ΣτΕ ξεπέρασε κάθε όριο»
Ακραία και άδικη χαρακτηρίζει τη φρασεολογία του προέδρου του ΣτΕ ο υπουργός Δικαιοσύνης και τονίζει ότι στις διατάξεις του «πόθεν έσχες» δεν πρέπει να εμφιλοχωρούν εξαιρέσεις διότι τότε καταστρατηγείται κάθε...
«Ο πρόεδρος του ΣτΕ ξεπέρασε κάθε όριο»
ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ
«Ανυπόστατες κατηγορίες και συνωμοσιολογικά σενάρια»
Στον απόηχο της παρέμβασης του προέδρου του ΣτΕ ο υπουργός Δικαιοσύνης κάλεσε σήμερα όσους πολύ εύκολα εκδίδουν ανακοινώσεις «να ανακαλέσουν κατηγορίες που είναι ανυπόστατες, είναι αόριστες και στηρίζονται σε...
«Ανυπόστατες κατηγορίες και συνωμοσιολογικά σενάρια»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Υπάρχουν φορές που οι ποινές εκφεύγουν της κοινής λογικής»
Ο Σταύρος Κοντονής, γέννημα-θρέμμα της ανανεωτικής κομμουνιστικής Αριστεράς, είναι πολλά χρόνια στο πολιτικό «κουρμπέτι». Ο υπουργός Δικαιοσύνης έχει παραλάβει το νήμα που άφησε ο προκάτοχός του και ήδη πολλά...
«Υπάρχουν φορές που οι ποινές εκφεύγουν της κοινής λογικής»
ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ
«Το έργο του υπουργείου Δικαιοσύνης θα συνεχιστεί»
Στην επιτάχυνση των δικαστικών αποφάσεων ώστε να μη δημιουργούνται κοινωνικά προβλήματα στοχεύει ο νέος υπουργός Δικαιοσύνης, όπως συνόψισε στην τελετή παράδοσης-παραλαβής του υπουργείου, όπου απένειμε...
«Το έργο του υπουργείου Δικαιοσύνης θα συνεχιστεί»
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Ποιος πιέζει και ποιος εκφοβίζει ποιον;
Πέρα από τις πολιτικές δηλώσεις που αντικειμενικά ασκούν πιέσεις, αν δεν εκφοβίζουν τα μέλη του Συμβουλίου της Επικρατείας, η κατάσταση γίνεται αντιληπτή αν αναλογιστούμε ότι για τους νόμους των μνημονίων...
Ποιος πιέζει και ποιος εκφοβίζει ποιον;
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Ενας νόμος από μόνος του αποτελεί παρέμβαση στη νομοθεσία, όχι στη Δικαιοσύνη»
Απευθύναμε ερωτήσεις, βγαλμένες από τα πρόσφατα δημοσιεύματα και τις αναφορές των ΜΜΕ, στον υπουργό Δικαιοσύνης Νίκο Παρασκευόπουλο. Το τελευταίο διάστημα το συγκεκριμένο υπουργείο έγινε ξανά ένας από τους...
«Ενας νόμος από μόνος του αποτελεί παρέμβαση στη νομοθεσία, όχι στη Δικαιοσύνη»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας