• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.8°C / 19.2°C
    4 BF
    82%
  • Θεσσαλονίκη
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 16.6°C / 16.6°C
    4 BF
    72%
  • Πάτρα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    15°C 15.0°C / 18.0°C
    3 BF
    72%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 10.9°C / 10.9°C
    1 BF
    100%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    15°C 14.9°C / 14.9°C
    5 BF
    82%
  • Βέροια
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    13°C 13.0°C / 16.0°C
    0 BF
    93%
  • Κοζάνη
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    9°C 9.4°C / 9.4°C
    1 BF
    100%
  • Αγρίνιο
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    15°C 14.6°C / 14.6°C
    3 BF
    92%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 22.8°C / 22.8°C
    6 BF
    38%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 17.9°C / 18.9°C
    5 BF
    68%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 18.4°C / 19.1°C
    5 BF
    88%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    18°C 17.7°C / 17.7°C
    4 BF
    73%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    19°C 18.9°C / 18.9°C
    5 BF
    87%
  • Λάρισα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    17°C 16.5°C / 16.5°C
    2 BF
    92%
  • Λαμία
    Βροχοπτώσεις μέτριας έντασης
    16°C 16.5°C / 16.5°C
    3 BF
    93%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 18.8°C / 19.8°C
    2 BF
    88%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    19°C 19.0°C / 19.4°C
    4 BF
    83%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 14.0°C / 14.0°C
    2 BF
    83%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    17°C 13.7°C / 16.7°C
    2 BF
    89%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 9.8°C / 9.8°C
    2 BF
    99%

Η αποχή δεν θεωρείται ψήφος και συνεπώς δεν προσμετράται για τον προσδιορισμό του εκλογικού αποτελέσματος

ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ

Το φαινόμενο της αποχής τότε και τώρα

  • A-
  • A+

Η αποχή από τις εκλογές, δηλαδή η μη άσκηση του δικαιώματος του εκλέγειν, είναι στην Ελλάδα ποινικό αδίκημα. Το άρθρο 51 παρ. 5 του Συντάγματος ορίζει ότι «η άσκηση του εκλογικού δικαιώματος είναι υποχρεωτική».

Οι νομικοί ευθύς εξαρχής έχουν τονίσει την αντίφαση: Πώς γίνεται ένα δικαίωμα να είναι ταυτόχρονα και υποχρέωση, η οποία μάλιστα υπόκειται σε κυρώσεις;

Η εκλογική νομοθεσία έχει θεσπίσει μια σειρά εξαιρέσεις όπου η μη άσκηση του εκλογικού δικαιώματος θεωρείται δικαιολογημένη (εκλογείς που κατοικούν στο εξωτερικό, έχουν ηλικία άνω των 70 ετών και, τέλος, βρίσκονται σε απόσταση μεγαλύτερη των 200 χλμ. από το εκλογικό τμήμα στο οποίο ψηφίζουν).

Για τους υπολοίπους που δεν θα πάνε να ψηφίσουν προβλέπονται ποινές φυλάκισης από ένα μήνα μέχρι ένα έτος και στέρηση των πολιτικών δικαιωμάτων από ένα έως τρία έτη (άρθρα 9 παρ. 5 του ν. 4255/2014 και 117 παρ. 1 και 2 του Π.Δ. 26/2012). Η πραγματικότητα, βεβαίως, είναι εντελώς διαφορετική από τα προβλεπόμενα της νομοθεσίας.

Κι αυτό, γιατί δεν υπάρχει δικαστική απόφαση που να εφαρμόζει τον νόμο και να επιβάλλει ποινές για αδικαιολόγητη αποχή από την άσκηση του εκλογικού δικαιώματος. Στη νομική επιστήμη αυτό θεωρείται «σιωπηρή κατάργηση» των σχετικών διατάξεων αλλά το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους, σε γνωμοδότησή του με αριθμό 277/2002, αποφάνθηκε (με πλειοψηφία 5-2) να διατηρηθούν σε ισχύ, βάσει του ισχύοντος Συντάγματος, οι διατάξεις που ποινικοποιούν την αποχή.

Πολιτική «τιμωρία»

Αν η ποινικοποίηση της αποχής -που δεν εφαρμόζεται- ουσιαστικά ισοδυναμεί με μια προσπάθεια αποτροπής του ψηφοφόρου να απέχει από την άσκηση ενός σημαντικού δικαιώματός του από το οποίο εξαρτάται η λειτουργία του πολιτεύματος, η εκλογική νομοθεσία έχει φροντίσει να κάνει την αποτροπή ακόμη πιο ισχυρή. Η αποχή δεν θεωρείται ψήφος και συνεπώς δεν προσμετράται για τον προσδιορισμό του εκλογικού αποτελέσματος.

Οπως το λευκό ή το άκυρο δεν έχει καμία επίδραση στο εκλογικό αποτέλεσμα, ακόμη κι αν αποτελεί επιλογή της πλειοψηφίας του εκλογικού σώματος. Το πολιτικό σύστημα θα συνεχίσει να λειτουργεί κανονικά, κυβέρνηση θα εκλεγεί και θα υπάρχει ακόμη κι αν στις εκλογές πάει να ψηφίσει το 20% ή το 10% των εκλογέων.

Χρόνιο φαινόμενο

Αποχή υπήρξε πάντοτε, σε όλες τις εκλογικές αναμετρήσεις της Μεταπολίτευσης. Στις βουλευτικές εκλογές από το 1974 και μέχρι τις εκλογές του 1993 η αποχή κυμαινόταν ανάμεσα στο 19% με 23% του εκλογικού σώματος. Ετσι, όποιο και αν είναι το ποσοστό της πραγματικής αποχής, εξάγεται το συμπέρασμα ότι μέχρι το 1993 ένα τμήμα των εκλογέων απείχε από τις κάλπες συνειδητά και σε διάρκεια.

Πρόκειται για την πάγια αποχή, για την άρνηση δηλαδή μιας μερίδας πολιτών να συμμετάσχουν με οποιονδήποτε τρόπο στα πολιτικά δρώμενα, απορρίπτοντας συνολικά το πολιτικό σύστημα.

Στις βουλευτικές εκλογές του 1993 η αποχή ξέφυγε ελαφρώς από τα συνηθισμένα, σταθερά ανώτατα όριά της κι έφτασε στο 23,7% του εκλογικού σώματος. Ανάλογο ήταν το μέγεθός της στις εκλογές του 1996 (23,66%). Από εκεί και μετά τα μεγέθη της αποχής γνωρίζουν αυξητική πορεία -πλην των εκλογών του 2004 όπου η αποχή καταγράφεται και πάλι στο 23,5%. Αναλυτικότερα, στις εκλογές του 2000 η αποχή έφτασε στο 25,04%, το 2004 έπεσε στο 23,5%, το 2007 ανέβηκε στο 25,85% και το 2009 εκτινάχτηκε στο 29,05%.

Από εκεί και μετά έχουμε νέα εκτίναξη του ποσοστού της πάνω από το 30%. Στις εκλογές του Μαΐου του 2012 η αποχή φτάνει το 34,9%, τον Ιούνιο του ίδιου έτους στο 37,53% ενώ στις εκλογές του περασμένου Ιανουαρίου υποχωρεί ελάχιστα στο 36,38%.

Τα μεγαλύτερα ποσοστά της η αποχή τα καταγράφει σε εκλογικές αναμετρήσεις όπου δεν κρίνεται η διακυβέρνηση της χώρας και η ψήφος είναι πιο χαλαρή: Στις ευρωεκλογές του 1984 η αποχή κινείται στα επίπεδα των εθνικών εκλογών (22,83%). Το 1989 -που οι εκλογές έγιναν μαζί με τις βουλευτικές- το ποσοστό της αποχής έπεσε στο 19,7%, που είναι ταυτόσημο με αυτό των εθνικών εκλογών.

Στις ευρωεκλογές του 1994 η αποχή καταγράφεται στο 28,76%, το 1999 φτάνει στο 29,75%, το 2004 στο 36,78%, ενώ το 2009 κατέρριψε κάθε ρεκόρ φτάνοντας το 47,37% του εκλογικού σώματος, για να υποχωρήσει αισθητά το 2014 στο 40,67%.

Από τα όσα προαναφέραμε προκύπτουν ορισμένα γενικά αλλά ενδιαφέροντα συμπεράσματα. Υπάρχει σίγουρα ένα ποσοστό πολιτών που δεν ενδιαφέρεται καθόλου για τις πολιτικές εξελίξεις και τις εκλογικές διαδικασίες, που απορρίπτει συλλήβδην το πολιτικό σύστημα.

Είναι εύλογο ότι η συμμετοχή των πολιτών στις εκλογές εξαρτάται από την εμπιστοσύνη τους στο πολιτικό σύστημα, από τις προσδοκίες που τους καλλιεργούνται σε κάθε εκλογική αναμέτρηση και από τον βαθμό πόλωσης ανάμεσα στις δυνάμεις που διεκδικούν την κυβερνητική εξουσία.

Ενα ποσοστό των εκλογέων, ενώ δεν αδιαφορεί για τα πολιτικά δρώμενα, κινείται κοντά στα όρια της αποχής, άλλοτε περνάει σ’ αυτήν κι άλλοτε επιστρέφει στη θετική ψήφο, χωρίς να βρίσκει σταθερή πολιτική έκφραση σε κάποια από τις υπάρχουσες πολιτικές δυνάμεις.

Από τις εκλογές του 1993 φαίνεται πως χτυπάει ένα καμπανάκι. Αυτό δεν είναι παράδοξο. Το πολιτικό σύστημα της Μεταπολίτευσης βρίσκεται σε διαδικασία κρίσης και αλλαγής. Οι παλιοί ηγέτες φεύγουν από το προσκήνιο και τη θέση τους παίρνουν νέοι. Η εποχή των μεγάλων οραμάτων παραδίδει τη θέση της στην άποψη ότι «δεν μπορούν να γίνουν και πολλά πράγματα».

Η περίπτωση της Ν.Δ. με τον Κώστα Καραμανλή φαίνεται πως ανανέωσε τις ελπίδες στο πρόσωπο της νέας γενιάς των πολιτικών. Αυτό όμως δεν είχε συνέχεια. Η κρίση και η πολιτική ρευστότητα έθεσαν πάνω από το 1/3 του εκλογικού σώματος στο πολιτικό περιθώριο.

Τα πολύ υψηλά ποσοστά αποχής στις ευρωεκλογές -που κάποια στιγμή έφτασαν να αγγίζουν το μισό εκλογικό σώμα- δεν δείχνουν τίποτε περισσότερο από το γεγονός ότι οι ψηφοφόροι δεν πιστεύουν πως μέσα από αυτήν την εκλογική διαδικασία μπορούν να κάνουν κάτι που να επηρεάσει τη δική τους τύχη και τις εξελίξεις στην Ευρώπη.

Το γεγονός ότι η αποχή στις εθνικές εκλογές πλησιάζει τον τελευταίο χρόνο την αποχή των ευρωεκλογών είναι άκρως ανησυχητικό για το σύνολο του πολιτικού συστήματος, καθώς δεν υπάρχει κόμμα που να μην επηρεάζεται από αυτήν την εξέλιξη. Οι πολίτες φαίνεται πως απαξιώνουν στη συνείδησή τους το ίδιο τις εσωτερικές και τις ευρωπαϊκές εκλογικές διαδικασίες.

«Φουσκωμένοι» κατάλογοι

Ποιο είναι, αλήθεια, το πραγματικό μέγεθος της αποχής; Σίγουρα δεν είναι αυτό που καταγράφεται. Σίγουρα είναι μικρότερο. Αλλά τότε πόσο είναι; Αυτό το ερώτημα θα απαντηθεί όταν υπάρξουν γνήσιοι εκλογικοί κατάλογοι. Ενα παράδειγμα θα δείξει του λόγου το αληθές. Η απογραφή του 2011 έδειξε ότι ο πληθυσμός της χώρας είναι 10.815.197. Από αυτόν τον αριθμό 1.666.888 είναι παιδιά μέχρι 14 ετών. Δηλαδή δεν ψηφίζουν.

Αν υποθέσουμε ότι τα παιδιά και οι έφηβοι μέχρι 18 ετών, χωρίς δικαίωμα ψήφου, είναι περί τα 2 εκατ., τότε -χωρίς να λάβουμε υπόψη καμία άλλη παράμετρο- οι έχοντες δικαίωμα ψήφου έπρεπε να είναι περί τα 8.800.00 πολίτες. Στις εκλογές του 2012, όμως, οι εγγεγραμμένοι στους εκλογικούς καταλόγους ήταν 9.945.859 ψηφοφόροι.

Εντελώς παράδοξο, αλλά κι εντελώς πραγματικό. Αν συνεχιστεί αυτό, θα φτάσουμε στο σημείο στους εκλογικούς καταλόγους -πλασματικά βέβαια- να φαίνονται εγγεγραμμένα, με δικαίωμα δηλαδή ψήφου, ακόμη και τα μωρά καθώς θα φαίνεται ότι ψηφίζει το σύνολο του πληθυσμού.

 

 

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΕΚΛΟΓΕΣ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2015
Δεν μετριέται, αλλά μετράει
Η ανάλυση του εκλογικού αποτελέσματος αποδεικνύει ότι η αποχή ήταν αυτή που καθόρισε το αποτέλεσμα, αφού καταγράφηκε το παράδοξο κάποια κόμματα να αυξάνουν τα ποσοστά τους, την ώρα που χάνουν ψήφους σε...
Δεν μετριέται, αλλά μετράει
ΕΚΛΟΓΕΣ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2015
Πράξη αντίστασης ή ανευθυνότητας;
Είναι η αποχή μια πολιτική παραίτηση άνευ όρων; Συνειδητή πολιτική επιλογή ή ένδειξη ανευθυνότητας την πλέον ακατάλληλη στιγμή. Η «Εφ.Συν.» αφουγκράζεται απόψεις για την αποχή. Καλλιτέχνες, πολιτικοί αναλυτές...
Πράξη αντίστασης ή ανευθυνότητας;
ΕΚΛΟΓΕΣ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2015
Ποσοστό... αυτοδυναμίας για την αποχή στις εκλογές
Ποσοστό ρεκόρ, που όποιο κόμμα το ελάμβανε θα σχημάτιζε αυτοδύναμη κυβέρνηση σημειώνει η αποχή σε αυτές τις βουλευτικές εκλογές. Με ενσωματωμένο το 75% της επικράτειας, προκύπτει ότι στις κάλπες προσήλθε μόλις...
Ποσοστό... αυτοδυναμίας για την αποχή στις εκλογές
ΕΚΛΟΓΕΣ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2015
Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν οι ψηφοφόροι
Χρήσιμες πληροφορίες εν όψει των βουλευτικών εκλογών της 20ης Σεπτεμβρίου. Ποιοι δεν υποχρεούνται να ψηφίσουν - πώς γίνεται η ψηφοφορία - πού ψηφίζουν οι πολίτες - εκλογικοί κατάλογοι και ετεροδημότες - πόσες...
Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν οι ψηφοφόροι
ΕΚΛΟΓΕΣ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2015
Όλα τα ψηφοδέλτια των κομμάτων που συμμετέχουν στις εκλογές
Οι ψηφοφόροι καλούνται να ψηφίσουν κάποιο από τα 19 κόμματα και πέντε συνασπισμούς που συμμετέχουν στις εκλογές της 20ης Σεπτεμβρίου. Διαβάστε αναλυτικά τα ονόματα των υποψηφίων των κομμάτων και τις...
Όλα τα ψηφοδέλτια των κομμάτων που συμμετέχουν στις εκλογές
ΕΚΛΟΓΕΣ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2015
Νωρίς νωρίς τα πρώτα συμπεράσματα για τις εκλογές
Πιο νωρίς από κάθε άλλη φορά εκτιμάται ότι θα εξαχθεί το πρώτο ασφαλές συμπέρασμα για το εκλογικό αποτέλεσμα της Κυριακής, καθώς από το υπουργείο Εσωτερικών και τη Singular Logic υπολογίζουν ότι μετά τις 9 το...
Νωρίς νωρίς τα πρώτα συμπεράσματα για τις εκλογές

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας