• Αθήνα
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 14.3°C / 16.9°C
    2 BF
    68%
  • Θεσσαλονίκη
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 11.5°C / 14.6°C
    1 BF
    78%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 12.7°C / 15.9°C
    0 BF
    86%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 12.9°C / 12.9°C
    1 BF
    76%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 12.9°C / 13.5°C
    2 BF
    67%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 10.9°C / 14.0°C
    1 BF
    95%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 7.3°C / 10.4°C
    0 BF
    76%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    15°C 15.2°C / 15.2°C
    1 BF
    75%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 16.1°C / 18.2°C
    2 BF
    73%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 14.6°C / 15.9°C
    3 BF
    67%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 16.1°C / 16.8°C
    3 BF
    57%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 11.8°C / 15.7°C
    2 BF
    72%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    18°C 17.9°C / 17.9°C
    2 BF
    72%
  • Λάρισα
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 13.9°C / 15.0°C
    0 BF
    77%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 14.0°C / 14.5°C
    1 BF
    79%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 16.8°C / 17.1°C
    3 BF
    63%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 14.5°C / 16.6°C
    2 BF
    56%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 12.3°C / 12.7°C
    3 BF
    77%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 11.7°C / 14.5°C
    2 BF
    100%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 9.5°C / 9.5°C
    2 BF
    75%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Οι πόλεμοι των ενεργειακά εξαρτημένων

  • A-
  • A+

ΣΤΟ ΝΤΑΒΟΣ ΤΟ 2020, η Ανγκελα Μέρκελ διακήρυξε ότι «η Ευρώπη σκοπεύει να είναι η πρώτη ήπειρος που θα είναι απαλλαγμένη από το διοξείδιο του άνθρακα». Ποιος θα περίμενε ότι, έπειτα από δύο και κάτι χρόνια, η Γερμανία μαζί με τις άλλες χώρες της Ε.Ε. θα επέστρεφαν δυο αιώνες πίσω στην εποχή που ο άνθρακας κινούσε την οικονομία;

Η πρώτη μεγάλη διαφορά του σήμερα από το τότε είναι ότι τα ανθρακωρυχεία της Μεγάλης Βρετανίας, της Γαλλίας, της Γερμανίας, του Βελγίου, εξασφάλιζαν στην Ευρώπη την ενεργειακή αυτάρκεια, ενώ σήμερα η Γηραιά Ηπειρος ενεργειακά εξαρτημένη αναζητά τρόπους να ζεσταθεί, να παραγάγει, να κινηθεί, να...

Η δεύτερη σχετίζεται με το ισοζύγιο της γεωπολιτικής ισχύος. Την εποχή του άνθρακα η Ευρώπη βρισκόταν στο ζενίθ της ισχύος της. Χωρίς τον άνθρακα, ούτε το Ηνωμένο Βασίλειο θα είχε γίνει η οικονομική υπερδύναμη του κόσμου ούτε η Γερμανία θα είχε αμφισβητήσει την οικονομική πρωτοκαθεδρία του. Στην τωρινή εποχή, η τροφοδοσία με ενέργεια αναγκάζει ακόμα και τη Γερμανία να εγκαταλείψει τη γονιδιακή αλαζονεία της και να προσκολλάται σε «συμμάχους» και «εμπορικούς εταίρους» προκειμένου να παραμείνει στο... παιχνίδι. Και τα εύλογα ερωτήματα που ανακύπτουν είναι: Μπορεί η Γερμανία –και η ποδηγετούμενη από αυτήν Ευρώπη– να είναι «υπερδύναμη» με την ενέργεια άλλων; Πώς μπορεί να επηρεάσει τον πλανήτη μια απόφαση της Γερμανίας να γίνει ενεργειακά αυτάρκης;

Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ σε αυτά τα υποθετικά –αλλά πραγματικά– ερωτήματα ίσως βρίσκεται στην ιστορία. Η ενεργειακή ανασφάλεια της Ευρώπης ξεκίνησε από το β’ μισό του 19ου αιώνα, όταν το πετρέλαιο άρχισε να προβάλλει ως διάδοχος του άνθρακα. Τα αποθέματα (στη Ρουμανία οι γεωτρήσεις ξεκίνησαν τη δεκαετία του 1850 και αργότερα στη Γαλικία, που τότε ανήκε στην Αυστροουγγαρία και τώρα είναι τμήμα της Ουκρανίας) στο υπέδαφος της δυτικής Ευρώπης δεν κάλυπταν τις ανάγκες και δεν εξασφάλιζαν ενεργειακή επάρκεια. Τότε οι ηγεσίες των μεγάλων ευρωπαϊκών δυνάμεων άρχισαν να προβληματίζονται για τις επιπτώσεις της διαφαινόμενης ενεργειακής εξάρτησης από τη Ρωσία και τις ΗΠΑ, που διέθεταν πλούσια κοιτάσματα πετρελαίου.

Η ΛΥΣΗ που επέλεξαν ήταν κρυμμένη στο υπέδαφος της Μέσης Ανατολής. Τη δεκαετία του 1890, ο Κάιζερ Γουλιέλμος φλέρταρε για μια συμμαχία με τους Οθωμανούς, με το βλέμμα στην απόκτηση δικαιωμάτων εξερεύνησης στη Μεσοποταμία. Η Μεγάλη Βρετανία έδωσε προτεραιότητα στην Περσία. Το Ανατολικό Ζήτημα πήρε νέα τροπή και η Μέση Ανατολή αναδείχθηκε σε ένα από τα σημαντικά «βραβεία» του νικητή στη γεωπολιτική αναμέτρηση των ευρωπαϊκών δυνάμεων κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Παρά την επικράτηση της Entente (Αντάντ), η Μεγάλη Βρετανία και η Γαλλία δεν εξασφάλισαν επαρκή εφοδιασμό από τη Μέση Ανατολή και παρέμειναν εξαρτημένες από τις ΗΠΑ και τη Σοβιετική Ενωση. Ακόμα μεγαλύτερη ήταν η ενεργειακή εξάρτηση της ηττημένης Γερμανίας, η οποία είχε «αποβληθεί» από τη μοιρασιά. Ομως οι «σπόροι» της ευρωπαϊκής σύγκρουσης παρέμειναν ναρκωμένοι στην ευρωπαϊκή γη και περίμεναν τις κατάλληλες συνθήκες για να βγουν στην επιφάνεια.

Οταν ξεκίνησε ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία ήταν ξανά σε μεγάλο βαθμό εξαρτώμενες από τις εισαγωγές πετρελαίου από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο γερμανικός αποκλεισμός από τη Μέση Ανατολή και η ενεργειακή εξάρτηση από την παραγωγή των ΗΠΑ και της Σοβιετικής Ενωσης στοίχειωναν το Βερολίνο που αρχικά προσπάθησε να αντιμετωπίσει την ενεργειακή εξάρτηση με τη βοήθεια της τεχνολογίας –την παραγωγή συνθετικού πετρελαίου από άνθρακα– αλλά, υπό την ηγεσία των ναζί, η δίψα για ρωσικό πετρέλαιο τους έσπρωξε ανατολικά στις πετρελαιοπηγές του Στάλιν.

ΜΕΤΑ το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, η γεωπολιτική του πετρελαίου έγινε ακόμη δυσκολότερη για τις δυτικοευρωπαϊκές χώρες. Η κρίση του Σουέζ τη δεκαετία του 1950 και η πετρελαϊκή κρίση της δεκαετίας του 1970 έδωσαν καίρια πλήγματα στις δυτικοευρωπαϊκές κυβερνήσεις, που υποβαθμίστηκαν σε ενεργειακούς «κομπάρσους». Η διάλυση της Σοβιετικής Ενωσης δημιούργησε νέες ενεργειακές συνθήκες για την Ευρώπη, που για να εξασφαλίσει την ενεργειακή επιβίωσή της έπρεπε να υπομένει –και να ανέχεται– τα απροκάλυπτα καπρίτσια της Μόσχας και τις αλαζονικές απαιτήσεις της Ουάσινγκτον. Και τα προβλήματα συνεχίστηκαν.

Η διεύρυνση προς Ανατολάς της Ευρωπαϊκής Ενωσης το 2004 και η διέλευση μέσω της Ουκρανίας του ενεργειακού «χρυσού» τροφοδότησαν την εσωτερική ευρωπαϊκή ένταση καθώς τα συμφέροντα των κρατών-μελών όχι μόνο δεν ταυτίζονταν αλλά πολλές φορές ήταν συγκρουόμενα. Οι εντάσεις μετατράπηκαν σε κρίση, όταν μετά την «Πορτοκαλί Επανάσταση» ο Πούτιν στράφηκε στους θαλάσσιους αγωγούς για να παρακάμψει την Ουκρανία. Αντιμέτωπη με την επιλογή μεταξύ του να ενεργήσει για να προστατεύσει την ανεξαρτησία της Ουκρανίας και να φροντίσει τις ενεργειακές ανάγκες της Γερμανίας, η γερμανική κυβέρνηση έδωσε προτεραιότητα στα δικά της συμφέροντα και υποστήριξε τον πρώτο αγωγό Nord Stream. Διγλωσσία, υποκρισία και κυνισμός, που γυρίζουν την Ευρώπη πίσω στην εποχή του Μακιαβέλι και του raison d’état.

ΠΛΕΟΝ, η ενεργειακή θέση της Ευρώπης βρίσκεται στη χειρότερη κατάσταση του τελευταίου αιώνα. Οι Ευρωπαίοι παρακολουθούν μια σύγκρουση –που προσεύχονταν να αποφύγουν– μεταξύ της Gazprom και των αμερικανικών εταιρειών φυσικού αερίου. Στην τωρινή πραγματικότητα, το ενεργειακό αδιέξοδο της Ευρώπης έχει πολλές ομοιότητες με τα αντίστοιχα αδιέξοδα του πρώτου μισού του 20ού αιώνα. Τότε που η ενεργειακή δίψα έγινε η αιτία για πολέμους που σκόρπισαν τον θάνατο, την πείνα, τον φασισμό, τον αυταρχισμό, την απροκάλυπτη καταπίεση και την καταπάτηση κάθε έννοιας δικαίου.

Σήμερα οι Ευρωπαίοι είναι θεατές μιας παράστασης, που η πλοκή της περιέχει στοιχεία που προκάλεσαν τον όλεθρο του –ιστορικά– εγγύς παρελθόντος. Οπως και τότε, έτσι και σήμερα, οι ηγέτες με δεσποτική αλαζονεία και με επιχειρήματα θεολογικού χαρακτήρα κλιμακώνουν την ένταση, την ανασφάλεια και τον φόβο, επιβάλλουν την άγνοια και υποχρεώνουν τους Ευρωπαίους πολίτες να πληρώνουν αδιαμαρτύρητα λογαριασμούς... τρίτων. Και το κρίσιμο ερώτημα είναι: Πού θα σταματήσουν;

*Δημοσιογράφος, συγγραφέας

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΝΤΙΠΟΛΙΤΕΥΣΗ
ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ: Επί Μητσοτάκη η χώρα έχει γονατίσει από τις τιμές ρεύματος
«Η κυβέρνηση μπορεί να λέει όσα ψέματα θέλει για να κρύψει ότι τόσον καιρό βάζει πλάτες στις υψηλές τιμές και στην αισχροκέρδεια με τα λεφτά των πολιτών, αλλά τα επίσημα στοιχεία τη διαψεύδουν κάθε μέρα...
ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ: Επί Μητσοτάκη η χώρα έχει γονατίσει από τις τιμές ρεύματος
ΑΝΤΙΠΟΛΙΤΕΥΣΗ
Τσίπρας: Όρος επιβίωσης για τη Φλώρινα η μείωση του ΕΦΚ στα καύσιμα
Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ τόνισε πως «δεν μπορούμε ως πολιτεία να αποδεχόμαστε το γεγονός ότι θα έχουμε συνανθρώπους μας να μένουν αβοήθητοι στο κρύο και στην παγωνιά».
Τσίπρας: Όρος επιβίωσης για τη Φλώρινα η μείωση του ΕΦΚ στα καύσιμα
ΑΝΤΙΠΟΛΙΤΕΥΣΗ
ΣΥΡΙΖΑ κατά Σκυλακάκη, που κάλεσε τους δήμους να αυξήσουν τα τιμολόγια του νερού
Η πολιτική της κυβέρνησης Μητσοτάκη «διαιωνίζει την οικονομική απόγνωση και απελπισία νοικοκυριών και επιχειρήσεων», επισημαίνει ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, μετά την παραίνεση του αν. υπ. Οικονομικών στους δήμους να αυξήσουν...
ΣΥΡΙΖΑ κατά Σκυλακάκη, που κάλεσε τους δήμους να αυξήσουν τα τιμολόγια του νερού
ΑΝΤΙΠΟΛΙΤΕΥΣΗ
Φόρο στις τράπεζες και νομοθετική παρέμβαση για τους δανειολήπτες ζητά ο Αλ. Τσίπρας
Επέρριψε ευθύνες στον πρωθυπουργό, καταγγέλλοντας πως είναι αδιάφορος απέναντι σε αυτή την κατάσταση που παίρνει ανεξέλεγκτες διαστάσεις.
Φόρο στις τράπεζες και νομοθετική παρέμβαση για τους δανειολήπτες ζητά ο Αλ. Τσίπρας
ΑΝΤΙΠΟΛΙΤΕΥΣΗ
Δ. Κουτσούμπας: Ο λαός ως πρωταγωνιστής να σκεφτεί την πραγματική πολιτική αλλαγή
Ομιλία πραγματοποίησε σήμερα ο γ.γ. της Κ.Ε. του ΚΚΕ, Δημήτρης Κουτσούμπας στη Χαλκίδα, στο πλαίσιο περιοδείας, ;όπου μίλησε για τα 104 χρόνια από την ίδρυση του Κόμματος, τις υποκλοπές, την ακρίβεια και τον...
Δ. Κουτσούμπας: Ο λαός ως πρωταγωνιστής να σκεφτεί την πραγματική πολιτική αλλαγή

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας