Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η κρίση έχει τη δική της ιστορία

Η κρίση έχει τη δική της ιστορία

  • A-
  • A+

Τις αντιφάσεις των μέχρι σήμερα αναλύσεων για τη χρηματοπιστωτική κρίση και τις εν δυνάμει απαντήσεις σε αυτήν επιχειρούν να διερευνήσουν οι καθηγητές Βασίλης Φούσκας και Κωνσταντίνος Δημουλάς, με το νέο βιβλίο τους «Ελλάδα, Παγκοσμιοποίηση και Ευρωπαϊκή Ενωση» (εκδόσεις Επίκεντρο).

Αρχικά θεωρούν ότι οι περισσότερες από τις αναλύσεις αυτές είτε είναι τεχνικής φύσης και στερούνται ιστορικού βάθους, είτε έχουν εμβαθύνει τόσο πολύ στη νομισματική ιστορία ώστε ξεχνούν τη σύγχρονη ιδιαιτερότητα της παρούσας φάσης της χρηματικοποίησης, που ξεκίνησε τη δεκαετία του 1970 με την κατάρρευση του καθεστώτος του Μπρέτον Γουντς, είτε πάλι αδυνατούν να τοποθετήσουν την κρίση της ευρωζώνης και της Ελλάδας στο ευρύτερο γεωπολιτικό πλαίσιο και πλαίσιο ασφαλείας.

«Υποστηρίζουμε», τονίζουν οι συγγραφείς, «ότι, ιστορικά, η δυναμική της κρίσης της σημερινής διεθνούς τάξης μπορεί να γίνει καλύτερα κατανοητή από την άποψη της μετατόπισης ισχύος της συσσώρευσης κεφαλαίου σε άλλα κέντρα [...] Οι βάσεις των παγκόσμιων οικονομικών δομών εξουσίας έχουν εδώ και αρκετό καιρό αρχίσει να μετατοπίζονται από τις ευρωατλαντικές μητροπόλεις στην “παγκόσμια Ανατολή” (Κίνα, Ινδία, Βραζιλία, Ρωσία, Ινδονησία, Νότια Αφρική κ.λπ.). Αυτή είναι μια δομικο-ιστορική διαδικασία, την οποία οι ΗΠΑ δεν μπορούν να συγκρατήσουν».

Στο πλαίσιο αυτό οι δύο καθηγητές εκτιμούν ότι οι τρέχουσες εξελίξεις ενέχουν σοβαρούς κινδύνους, διότι τέτοιου μεγέθους αλλαγές στους συσχετισμούς δύναμης εγκυμονούν ακόμα και την προσφυγή στη βία. Ποιος ο ρόλος της Γερμανίας; «Οι περιφερειακές και παγκόσμιες δομές ασυμμετρίας, σε συνέργεια με τις ασυμμετρίες που δημιουργούνται από το “νόμο της αξίας”, εμποδίζουν το Βερολίνο από την επίτευξη του στόχου της ολοκληρωτικής νομισματικής και πολιτικής κυριαρχίας του στην Ε.Ε. [...]

Η κηδεμονία της Γερμανίας μετατρέπει τα ευρωπαϊκά κράτη, ιδίως στην περιφέρεια, σε αρπακτικές μηχανές που επιβάλλουν ανυπολόγιστα μέτρα λιτότητας στους πολίτες τους και καταστρέφουν ολόκληρες κοινωνίες στο βωμό της “αποπληρωμής του χρέους” και της “ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών”. Αυτό είναι τόσο επικίνδυνο όσο και ο πόλεμος».

Φαύλος κύκλος

Και η Ελλάδα; Οι συγγραφείς προσεγγίζουν τη σημερινή της κρίση ως ένα πολυπαραγοντικό πρόβλημα που αφορά τόσο το εξωτερικό όσο και το εσωτερικό της χώρας. Υποστηρίζουν ότι, εξαιτίας των ιστορικών μορφών εξάρτησής της από το «κέντρο», όπως και άλλες περιφερειακές χώρες, αυτές «δεν χρειάζεται να συμμετάσχουν σε καμία νομισματική ένωση της οποίας τα τοκογλυφικά και άλλα συμφέροντα θα τις οδηγήσουν σε πτώχευση και χρεοκοπία».

Και προσθέτουν: «Η Ελλάδα έχει χρεοκοπήσει τουλάχιστον τέσσερις φορές στην ιστορία της, βρισκόμενη σε ένα διαρκή φαύλο κύκλο χρέους, χωρίς να συμμετέχει σε καμία ΟΝΕ». Εκτιμούν δε πως «το πιο πιθανό θα ήταν να είχε χρεοκοπήσει και να είχε αθετήσει τις δανειακές της υποχρεώσεις και νωρίτερα, στις αρχές της δεκαετίας του 1980 ή στις αρχές του 1990, εάν δεν συνέβαιναν οι αναδιατάξεις στα βόρεια σύνορά της με την κατάρρευση της ΕΣΣΔ». Και καταλήγουν: «Τόσο η χρηματικοποίηση, όσο και η κατάρρευση του “υπαρκτού σοσιαλισμού”, απλώς έδωσαν στην Ελλάδα δεκαπέντε ακόμα χρόνια ζωής».

Ως εκ τούτου, και ασκώντας κριτική στη «στρατηγική πτώχευσης και εξόδου» από το ευρώ, τονίζουν ότι αυτή από μόνη της δεν μπορεί να λύσει το πρόβλημα, αν μη τι άλλο διότι «οι πηγές της ελληνικής κρίσης χρέους δεν είναι μόνο εξωτερικές, αλλά και εσωτερικές και αφορούν την ιδιαιτερότητα της σχέσης μεταξύ των οικονομικών μεταπρατικών συμφερόντων και της απαρχαιωμένης κρατικής μηχανής».

Αρα απορρίπτεται η «επιστροφή στην αυτάρκεια του 1930», την οποία κάποιοι υποστηρίζουν, χωρίς ποτέ κάτι τέτοιο να διατυπώνεται ρητά. Επισημαίνουν μάλιστα και τον κίνδυνο σε μια τέτοια περίπτωση «μιας αυταρχικής διακυβέρνησης, ή μιας δικτατορίας είτε της Αριστεράς είτε της Δεξιάς, υπό συνθήκες ταξικής πόλωσης και εξαφάνισης των μεσαίων τάξεων».

Οι συγγραφείς τονίζουν ότι το ευρωπαϊκό σχέδιο είναι εν τη γενέσει του ανεπαρκές, διότι δημιούργησε ένα κοινό νόμισμα/αγορά χωρίς δημοσιονομική ένωση και ένα ομοσπονδιακό κράτος που να αντιστοιχεί σ' αυτό. Ετσι, μόνη ωφελημένη βγήκε η Γερμανία.

Οσον αφορά την Ελλάδα, επισημαίνουν «δύο εκ γενετής σημάδια»: Πρώτον, ότι από την ίδρυσή της, ως ένα περιορισμένο Βασίλειο το 1830, θεωρήθηκε από τις ιμπεριαλιστικές δυνάμεις γεωστρατηγικά και γεωπολιτικά σημαντική, όμως ουσιαστικά αδύναμη και εύκολο να χειραγωγηθεί τόσο από οικονομική όσο και από πολιτική άποψη. Δεύτερον, «το ποιοτικό και αναπτυξιακό χάσμα ανάμεσα στην κοινωνική οικονομία της Ελλάδας και σ' αυτή των προηγμένων κρατών/μητροπόλεων, ένα χάσμα που αναπαράγεται μέσα στην καπιταλιστική νεωτερικότητα».

«Σεισάχθεια»

Ως λύση οι Φούσκας και Δημουλάς προτείνουν «μια πολιτική διεθνούς και σοσιαλιστικής σεισάχθειας και επιστροφή σε ένα αειφόρο μοντέλο βιομηχανικής και αγροτικής ανάπτυξης υπό την ηγεσία των νέων Αριστερών δυνάμεων και, ελλείψει αυτής της δράσης, σε συνθήκες συνεχούς γενικευμένης εξαθλίωσης, μια διαπραγμάτευση εξόδου από την Ευρωζώνη σε συντονισμό με όλες τις άλλες χώρες της περιφέρειας». Οπως λένε, αυτή την προοπτική προσπαθεί να ακυρώσει η Γερμανία, ακολουθώντας διαφορετικές στρατηγικές για κάθε μία από τις χρεωμένες χώρες, προκειμένου να αποτρέψει τον σχηματισμό ενός νοτιοευρωπαϊκού μετώπου εναντίον της.

♦ Το βιβλίο των δύο συγγραφέων θα παρουσιαστεί τη Δευτέρα 2 Νοεμβρίου, στις 19.15, στο POLIS art Cafe (Πεσμαζόγλου 5), από τους καθηγητές Κωνσταντίνο Τσουκαλά και Σάββα Ρομπόλη. Την εισαγωγή του στην αγγλική έκδοση έχει γράψει ο Βρετανός ιστορικός Ντόναλντ Σασούν (βλ. τη συνέντευξή του στην «Εφ.Συν.» για την κρίση στο http://archive.efsyn.gr/?p=50808)

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Να μην πουληθούν τα “ασημικά” της Ελλάδας με ζημία για να μειωθεί το χρέος»
Ο Σερ Τόνι Ατκινσον απορρίπτει τον μονόδρομο της λιτότητας και προτείνει την κρατική παρέμβαση για τη μείωση των ανισοτήτων και τον περιορισμό της φτώχειας, ενώ θυμίζει ότι οι οικονομικές πολιτικές πρέπει να...
«Να μην πουληθούν τα “ασημικά” της Ελλάδας με ζημία για να μειωθεί το χρέος»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Το ΔΝΤ με τη λιτότητα ελέγχει τους λαούς και αψηφά τη δημοκρατία»
Ο Σενέ ασκεί σφοδρή κριτική στις πολιτικές ελίτ, οι οποίες, όπως λέει, έχουν υποταχθεί πλήρως στον χρηματοπιστωτικό τομέα, και χαρακτηρίζει τις θυσίες των πολιτών μάταιες. Τονίζει ότι οι πολίτες πρέπει να...
«Το ΔΝΤ με τη λιτότητα ελέγχει τους λαούς και αψηφά τη δημοκρατία»
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Μάθημα δημοκρατίας το δημοψήφισμα
Συνεχίζουν τις δηλώσεις συμπαράστασης και επιδοκιμασίας για το ελληνικό δημοψήφισμα και το «όχι στη λιτότητα» διανοούμενοι απ' όλο τον κόσμο. Αυτό που τα συστημικά ΜΜΕ συγκαλύπτουν και αποσιωπούν, ότι δηλαδή η...
Μάθημα δημοκρατίας το δημοψήφισμα
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Μόνος δρόμος η απειλή μονομερούς αθέτησης του χρέους»
Ο Μάικλ Ρόμπερτς αναρωτιέται εάν το αποτέλεσμα μιας πιθανής συμφωνίας της Ελλάδας με τους δανειστές θα είναι η συνέχιση της λιτότητας και εκτιμά ότι οι Γερμανοί και λοιποί βορειοευρωπαίοι ηγέτες δεν θέλουν να...
«Μόνος δρόμος η απειλή μονομερούς αθέτησης του χρέους»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Πρέπει να υπάρξει ευρεία αναδιανομή πλούτου στην Ευρώπη»
Ευρωβουλευτής του Πράσινου Κόμματος ο Σβεν Γκίγκολντ εξηγεί στην «Εφ.Συν» τις μετατοπίσεις στο πολιτικό σκηνικό συνολικά της Γερμανίας, εξαιτίας των οποίων οι Πράσινοι ενισχύονται εντυπωσιακά διεκδικώντας τη...
«Πρέπει να υπάρξει ευρεία αναδιανομή πλούτου στην Ευρώπη»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Σκοπός ζωής για τον Σόιμπλε οι τιμωρητικοί κανόνες για τους Ελληνες»
Κλάους Όφε: «Τα πολιτικά κόμματα της Γερμανίας απέτυχαν να εξηγήσουν στους ψηφοφόρους αυτό το απλό γεγονός: ότι δηλαδή η συνέχιση της λιτότητας στην Ελλάδα θα επιδεινώσει την κρίση και θα την κάνει μόνιμη. Και...
«Σκοπός ζωής για τον Σόιμπλε οι τιμωρητικοί κανόνες για τους Ελληνες»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας