• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 25.3°C / 29.0°C
    2 BF
    34%
  • Θεσσαλονίκη
    Αραιές νεφώσεις
    29°C 26.3°C / 29.9°C
    3 BF
    39%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 25.0°C / 28.7°C
    3 BF
    52%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 24.2°C / 26.9°C
    3 BF
    34%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 23.9°C / 23.9°C
    2 BF
    50%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    26°C 23.0°C / 26.2°C
    2 BF
    59%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    19°C 19.4°C / 19.8°C
    1 BF
    73%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    25°C 24.6°C / 24.6°C
    2 BF
    52%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 20.4°C / 26.1°C
    3 BF
    54%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    27°C 21.2°C / 26.9°C
    1 BF
    34%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    24°C 24.4°C / 25.8°C
    2 BF
    43%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 25.7°C / 27.7°C
    1 BF
    44%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.9°C / 23.9°C
    3 BF
    73%
  • Λάρισα
    Θύελλα
    20°C 19.9°C / 19.9°C
    2 BF
    88%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    25°C 22.5°C / 24.9°C
    3 BF
    54%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 22.8°C / 23.2°C
    5 BF
    53%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    28°C 24.9°C / 28.3°C
    2 BF
    29%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 23.3°C / 23.3°C
    3 BF
    57%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    27°C 24.5°C / 28.7°C
    3 BF
    59%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    20°C 20.2°C / 20.2°C
    1 BF
    78%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Η ελευθερία εδώ έχει σκοτωθεί»

  • A-
  • A+
Με την «Εφ.Συν.» του Σαββατοκύριακου η άγνωστη, συγκλονιστική μαρτυρία του Βρετανού στρατιώτη Κόλιν Ράιτ για την Ελλάδα της απελευθέρωσης, τον Δεκέμβρη του 1944 και τη μεταβαρκιζανή τρομοκρατία.

Για τον Δεκέμβρη του 1944 υπάρχει πληθώρα δημοσιευμένου υλικού σε βιβλία, εφημερίδες και άλλα έντυπα, έχουν γίνει ντοκιμαντέρ και τηλεοπτικές παραγωγές, ενώ είναι πλέον προσβάσιμος τεράστιος όγκος αρχειακού υλικού που δίνει τη δυνατότητα σε παλιούς και νέους ερευνητές για νέες μελέτες και νέες δημοσιεύσεις. Το ενδιαφέρον, θα μπορούσαμε να πούμε, παραμένει αμείωτο τόσο για τους ειδικούς όσο και για τους απλούς αναγνώστες. Και είναι απόλυτα δικαιολογημένο. Ο Δεκέμβρης του 1944 αποτελεί ιστορικό γεγονός - σταθμό που σφράγισε τη σύγχρονη ελληνική Ιστορία.

Πρόκειται για την αρχή μιας αλυσίδας εξελίξεων που διαμόρφωσαν τη μεταπολεμική Ελλάδα όπως τη γνωρίσαμε κι όπως έφτασε ώς τις μέρες μας. Αναμφίβολα χωρίς τον Δεκέμβρη η μεταπολεμική Ελλάδα θα ήταν διαφορετική. Αυτό είναι πλέον κοινή διαπίστωση. Κι ακριβώς γι’ αυτό τον λόγο τίθεται το ερώτημα αν ο Δεκέμβρης θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί και να είχε ακολουθηθεί ο δρόμος της ειρηνικής ανοικοδόμησης της χώρας μετά την απελευθέρωσή της από την τριπλή φασιστική κατοχή.

Η γνώμη του γράφοντος είναι πως όχι. Δεν θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί. Μπορούσε να γίνει λίγο πριν ή λίγο μετά, αλλά σίγουρα θα γινόταν γιατί στην Ελλάδα της απελευθέρωσης για ένα σύντομο διάστημα -από τον Οκτώβρη ώς τις αρχές Δεκέμβρη του 1944- υπήρξε δυαδική εξουσία. Δύο εξουσίες δηλαδή που συνυπήρχαν.

Δυαδική εξουσία

Η μία ήταν η εξουσία του ΕΑΜικού κινήματος αντίστασης που κυριαρχούσε στη χώρα και είχε μαζί του τη στήριξη της συντριπτικής πλειονότητας του ελληνικού λαού και η άλλη η εξουσία της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας υπό τον Γεώργιο Παπανδρέου, που είχε την ανοχή του ΕΑΜ αλλά κυρίως στηριζόταν στα αγγλικά στρατεύματα και σε κάθε λογής στοιχείο της εγχώριας αντίδρασης και του δωσιλογισμού.

Αυτή η δυαδική εξουσία δεν θα μπορούσε να βαστάξει για πολύ. Αργά ή γρήγορα, η μία εξουσία θα στρεφόταν κατά της άλλης, κάτι που γνώριζε η πλευρά Παπανδρέου και οι σύμμαχοί του, κυρίως οι Εγγλέζοι που όταν έκριναν ότι η στιγμή ήταν κατάλληλη δεν δίστασαν να προκαλέσουν την αναμέτρηση με το ΕΑΜ.

Η «Εφ.Συν.» έχει πολλές φορές ασχοληθεί με τον Δεκέμβρη του 1944 μέσα από αφιερώματα, αρθρογραφία, προσφορές σημαντικών ιστορικών βιβλίων αρχειακού χαρακτήρα. Αυτό συνεχίζει να κάνει και τώρα. Ετσι με το φύλλο αυτού του Σαββατοκύριακου προσφέρει στους αναγνώστες της ένα μοναδικό ιστορικό ντοκουμέντο που για πρώτη φορά εκδόθηκε σε βιβλίο το 1946 από ένα μικρό αριστερό εκδοτικό οίκο του Λονδίνου κι έκτοτε ουσιαστικά παραμένει άγνωστο και θαμμένο στη λήθη του χρόνου.

Πρόκειται για την μαρτυρία του Βρετανού στρατιώτη Κόλιν Ράιτ που ήρθε στην Αθήνα με τα αγγλικά στρατεύματα τον Οκτώβρη του 1944, έζησε όλη της τραγωδία του ελληνικού λαού εξαιτίας της βρετανικής στρατιωτικής επέμβασης στις εσωτερικές ελληνικές υποθέσεις, βίωσε στο πετσί του τον Δεκέμβρη και αναχώρησε για τη χώρα του στις αρχές του καλοκαιριού του 1945 έχοντας ιδία αντίληψη των επιπτώσεων της συμφωνίας της Βάρκιζας, δηλαδή της βίας και της τρομοκρατίας που εξαπλώθηκε σε όλη τη χώρα και σε βάρος του ΕΑΜικού κινήματος μετά την παράδοση των όπλων και την διάλυση του ΕΛΑΣ.

Ολα αυτά περιγράφονται στο βιβλίο του Κόλιν Ράιτ που κυκλοφόρησε στην Αγγλία με τον τίτλο -τον οποίο διατηρούμε- «Bρετανός στρατιώτης στην Ελλάδα». Εχει τη μορφή ημερολογίου. Στην πραγματικότητα πρόκειται για μια ημερολογιακή κατάταξη των γραμμάτων που έστελνε στη γυναίκα του μέσα στα οποία της περιέγραψε την κατάσταση και τις εξελίξεις στην Ελλάδα.

Βαθιά φιλέλληνας, αριστερός με την έννοια του προοδευτικού φιλελεύθερου Βρετανού, προσκείμενος μάλλον στο Εργατικό Κόμμα της Μ. Βρετανίας, έχει τη δημοκρατική παιδεία να αντισταθεί στην επίσημη αγγλική προπαγάνδα -Συντηρητικών και Εργατικών- για την Ελλάδα, να μην παρασυρθεί από το στρατιωτικό αντιΕΑΜικό περιβάλλον στο οποίο ζει, να κοιτάξει κατάματα την πραγματικότητα και να την περιγράψει με ζωντάνια και γλαφυρότητα, με ακρίβεια, διορατικότητα και διεισδυτικότητα.

Οι περιγραφές του είναι τόσο ζωντανές που όταν τις διαβάζεις έχεις την αίσθηση πως βλέπεις κάποιο ιστορικό φιλμ κινηματογραφημένο εκείνη την εποχή. Οι αναλύσεις του περιέχουν πλήθος πληροφοριών, αλλά και φανερώνουν έναν καλλιεργημένο άνθρωπο που ξέρει να αξιολογεί και να πηγαίνει σε βάθος αναδεικνύοντας κάθε φορά το κύριο. Μέσα από το βιβλίο φαίνεται ξεκάθαρα πως ο Κόλιν Ράιτ βίωσε στην Αθήνα ένα προσωπικό δράμα. Ηρθε ως απελευθερωτής και πριν καλά καλά το καταλάβει τον μετέτρεψαν σε κατακτητή.

«Καταραμένοι υποκριτές»

Κι ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο, ζώντας εκείνες τις ιστορικές στιγμές μέρα με την ημέρα, ώρα με την ώρα, λεπτό το λεπτό, δεν διστάζει να πάρει το μέρος του μαχόμενου ελληνικού λαού, το μέρος της ΕΑΜικής παράταξης. Γράφει, για παράδειγμα, στη γυναίκα του στις 10-1-1945, μετά το τέλος των μαχών του Δεκέμβρη και μία ημέρα πριν υπογραφεί η ανακωχή:

«Αυτοί οι καταραμένοι υποκριτές ανακοίνωσαν ότι “η Αθήνα και η Αττική έχουν απελευθερωθεί για μια ακόμη φορά”. Ο στρατηγός Σκόμπι κι ο Ρεξ Λίπερ γνωρίζουν τόσο καλά όσο και εγώ ότι η ελευθερία εδώ ή έχει σκοτωθεί ή εξοριστεί. Ανθρωποι έχουν εξοριστεί κατά χιλιάδες, οι άνδρες, οι γυναίκες και τα παιδιά τους. Εκείνοι που απέμειναν έχουν περάσει στην παρανομία. Μπορείς να το φανταστείς αυτό; Για το έγκλημα της σοσιαλιστικής σκέψης, όχι απαραίτητα δράσης: εξορία. Τι να κάνει κάποιος;

»Πρέπει να σταθώ και να αποδεχτώ σιωπηρά (γιατί μου λείπει το θάρρος) ότι αυτοί οι αντάρτες πρέπει να αναζητηθούν, να βομβαρδιστούν, να τουφεκιστούν, να σφαγιασθούν επειδή εξακολουθούν να επιμένουν ότι οι λόγοι για τους οποίους πολέμησαν από το 1940 ώς το 1944 είναι οι ίδιοι ακριβώς λόγοι που τους υποχρεώνουν να συνεχίσουν να πολεμούν το 1945; Ή μπορώ να επιτρέψω στην καρδιά μου να ακολουθήσει το κεφάλι μου και να δηλώσει ότι αυτό το θέατρο των επιχειρήσεων μου προκαλεί εμετό, πνευματικά».

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Η Επανάσταση του 1821 και ο μαρξισμός
Η «Εφημερίδα των Συντακτών» Σαββατοκύριακο για πρώτη φορά προσφέρει σε ένα βιβλίο την αντιπαράθεση δύο κορυφαίων Ελλήνων μαρξιστών και ηγετικών στελεχών του κομμουνιστικού κινήματος της χώρας, του Γιάννη...
Η Επανάσταση του 1821 και ο μαρξισμός
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
«Γνωριμία με τον Γκορμπατσώφ»
Στο φύλλο της «Εφ.Συν.» του Σαββατοκύριακου, οι αναγνώστες μας θα έχουν την ευκαιρία να αποκτήσουν την ταινία των Βέρνερ Χέρτζογκ και Αντρέ Σίνγκερ «Γνωριμία με τον Γκορμπατσώφ» («Meeting Gorbachev», παραγωγής...
«Γνωριμία με τον Γκορμπατσώφ»
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Αυτές που δεν λύγισαν
Υπόθεση Μπελογιάννη ⫸ Στο αυριανό φύλλο Σαββατοκύριακου της εφημερίδας μας, σε ειδικό ένθετο, θα παρουσιάσουμε τη ζωή και τη δράση πέντε γυναικών, όπως καταγράφονται στους φακέλους τους που κρατούσε η Ασφάλεια.
Αυτές που δεν λύγισαν
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Το 1821 της σύγχρονης Ελλάδας
Το ΕΑΜ ιδρύθηκε το βράδυ της 27ης Σεπτέμβρη του 1941, σ’ ένα σπιτάκι δύο δωματίων στο κέντρο μιας μεγάλης αυλής, στο τέρμα της οδού Μαυρομιχάλη, από τους εκπροσώπους τεσσάρων αριστερών κομμάτων της χώρας.
Το 1821 της σύγχρονης Ελλάδας
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Ο πολιτικός κύκλος του Μίκη
Από τον φάκελο του Μίκη στην Ασφάλεια: Η ταραχώδης πολιτική πορεία του ● Οι πρώτες καταγραφές ● Η συνάντηση με την Αριστερά ● Από την ΕΔΑ βουλευτής της Ν.Δ.
Ο πολιτικός κύκλος του Μίκη όπως καταγράφεται στον ογκώδη φάκελό του στην Ασφάλεια

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας