• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    35°C 31.6°C / 36.3°C
    2 BF
    24%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 27.4°C / 29.1°C
    1 BF
    49%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    31°C 29.0°C / 33.2°C
    2 BF
    61%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    27°C 26.9°C / 27.0°C
    2 BF
    47%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    25°C 24.9°C / 24.9°C
    4 BF
    78%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    27°C 26.8°C / 28.5°C
    5 BF
    29%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    23°C 23.4°C / 26.7°C
    3 BF
    46%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    29°C 26.6°C / 31.8°C
    2 BF
    37%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.5°C / 28.2°C
    1 BF
    87%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    32°C 31.9°C / 31.9°C
    2 BF
    35%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    31°C 28.9°C / 31.4°C
    4 BF
    33%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    34°C 31.6°C / 34.7°C
    2 BF
    36%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 26.9°C / 27.9°C
    2 BF
    78%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    34°C 33.9°C / 34.5°C
    4 BF
    22%
  • Λαμία
    Σποραδικές νεφώσεις
    33°C 33.4°C / 34.5°C
    4 BF
    25%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.8°C / 28.8°C
    2 BF
    70%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    35°C 33.1°C / 36.5°C
    5 BF
    19%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 22.3°C / 23.8°C
    2 BF
    67%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    28°C 27.5°C / 29.2°C
    5 BF
    22%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 23.8°C / 23.8°C
    5 BF
    37%
ΕUROKINISSI / ΣΤΕΛΙΟΣ ΣΤΕΦΑΝΟΥ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Πρωτομαγιά του ’44. Μεγάλη θλίψη επικρατεί»

  • A-
  • A+
Η άγνωστη μαρτυρία ενός 19χρονου για την εκτέλεση των 200 στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής.
Ακολουθήστε μας στο Google news

Στην Κατοχή ο Γιώργος Παπαδογιαννάκης (1925-1974) ζούσε με την οικογένειά του επί της οδού Σειρήνων 21 σε ένα δίπατο σπίτι στην Ανάληψη, στον τότε αραιοκατοικημένο λόφο του Βύρωνα που στεφανώνεται απ’ το Μετόχι της Μονής Σίμωνος Πέτρας. Πήγαινε σχολείο στο Ζ΄ Γυμνάσιο Αρρένων στο Παγκράτι. Ηταν συνομήλικος και συμμαθητής του Μάνου Χατζιδάκι.

Το πρωί της μαύρης Πρωτομαγιάς του 1944 ο 19χρονος Παπαδογιαννάκης και όλοι οι γείτονες ξεσηκώθηκαν από φωνές και κλάματα. Ανηφόρισαν μέχρι έξω απ’ τον περίβολο του Μετοχιού και παρακολούθησαν από μακριά –είδαν, άκουσαν, θρήνησαν– την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών από τους Γερμανούς στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής. Το οπτικό τους πεδίο ήταν ελεύθερο, το σημείο βρισκόταν ψηλά, με ελάχιστα ενδιάμεσα σπίτια.

Τη δραματική μαρτυρία του για τη θυσία την κατέγραψε την ίδια μέρα στο ημερολόγιό του. Ο επίσης αυτόπτης μάρτυρας μικρότερος αδελφός του, ο γιατρός Νίκος Παπαδογιαννάκης (1929-2003), το εξέδωσε το 1995, με τίτλο «Το Ημερολόγιο Κατοχής του Γιώργου Παπαδογιαννάκη». Οικογενειακή έκδοση, δεν έλαβε ευρεία δημοσιότητα.

Από τις 5 Απριλίου 1941 μέχρι τις 13 Οκτωβρίου 1944 ο Παπαδογιαννάκης ιχνηλατεί τον Γολγοθά για την επιβίωση και το αίμα. Αλλά και τον μικρόκοσμο των σπιτιών, τις παρέες του που αγαπούσαν τη λογοτεχνία και τις πνευματικές αναζητήσεις, την επιδημία εξανθηματικού τύφου που οδήγησε το 1943 τις Αρχές Κατοχής να διατάξουν η Ανάσταση «να γίνει στις 7.00 το πρωί της Κυριακής του Πάσχα» (σας θυμίζει κάτι;).

Ο Παπαδογιαννάκης δεν ήταν αριστερός. Στο Παγκράτι, τον Βύρωνα και την Καισαριανή υπήρχαν ισχυροί πυρήνες του ΕΛΑΣ και της ΕΠΟΝ, ενώ αλώνιζαν και τα Τάγματα Ασφαλείας με τους διαβόητους αδελφούς Παπαγεωργίου – γνωστά αυτά. Αυτό που δεν είναι τόσο γνωστό είναι ότι ομάδες εφήβων της περιοχής, κοινωνικά συντηρητικών, θρησκευόμενων, ανήσυχων νέων, δραστηριοποιούνταν σε πολιτιστικούς ομίλους, σε βραχύβια μαθητικά περιοδικά και στα Κατηχητικά των τοπικών ενοριών. Σε μη ένοπλες δράσεις, με λυτρωτικό, ενίοτε αντιστασιακό χαρακτήρα.

Ο ίδιος είχε πρόσβαση σε ασφράγιστο ραδιόφωνο, η εύρεσή του σήμαινε εκτέλεση επιτόπου. Οχι μόνο κατέγραφε ειδήσεις στο Ημερολόγιο, αλλά συμμετείχε σε μυστικές συναντήσεις με συμμαθητές, έφτιαχναν χειρόγραφα Δελτία Πληροφοριών με τα πολεμικά νέα όπως τα άκουγαν από τη συμμαχική προπαγάνδα. Το σούρουπο τα άφηναν σιωπηλοί σε διάφορα σημεία του Παγκρατίου, να τα βρουν οι περαστικοί το πρωί.

Μικρός ονειρευόταν να γίνει μητροπολίτης. Σπούδασε Νομικά, αργότερα σταδιοδρόμησε στην Τράπεζα της Ελλάδος, έκανε οικογένεια. Εφυγε αδόκητα νωρίς, μόλις 49 ετών. Και ποτέ δεν ξέχασε την Πρωτομαγιά που αντίκρισε τους 200 Ελληνες –δεν τους αποκαλεί κομμουνιστές, ενώ ήταν, και το ήξερε– να θυσιάζονται γενναιόψυχα για μιαν αυγή που δεν φαινόταν ακόμα να χαράζει.


Δευτέρα 1 Μαΐου 1944

«Μέχρι το βράδυ κλαίαμε όλοι μας»

«Πρωτομαγιά του ’44. Μεγάλη θλίψη επικρατεί. Σήμερα τουφεκίζονται 200 Ελληνες διότι αντάρτες σκότωσαν έναν Γερμανό στρατηγό. Η ακρίβεια είναι εξωφρενική. Γράφω μόνο ότι η λίρα είναι 43.000.000 δραχμές και το λάδι 3.800.000. Το πρωί κάθησα μέσα.

Δεν πρόφτασα να αποτελειώσω την παραπάνω φράση και ακούω μπαταριά πυροβολισμών και φωνές ότι τουφεκίζονται στο Σκοπευτήριο οι 200. Αρχισα να τρέμω. Ντύνομαι γρήγορα και βγαίνω στην Ανάληψη. Πολύς κόσμος έχει μαζευτεί και παρακολουθεί την εκτέλεση, το θέαμα είναι τραγικό. Ο κόσμος κλαίει ενώ από μακριά διακρίνομεν 20-20 να τους στήνουν και ύστερα τον θόρυβον του πολυβόλου μαζί με τις φωνές «Ζήτω» και «Αδικα». Μία ώρα σχεδόν βάσταξε η εκτέλεση.

Σε μια στιγμή μία γερμανική περίπολος ήλθε από πίσω μας και μας έψαξαν μήπως και παίρναμε φωτογραφία. Ησαν όλοι μεγάλης ηλικίας Γερμανοί στρατιώτες. Κατόπιν γυρίσαμε στο σπίτι και αρχίσαμεν να κλαίομεν όλοι στο χολ, ενώ η καμπάνα της Αναλήψεως χτυπούσε πένθιμα. Μέχρι το βράδυ κλαίαμε σχεδόν όλοι μας. Κάνει και κρύο. Την σημερινή μέρα θα την θυμάμαι σ’ όλη μου τη ζωή.
Είμαι τόσο τρομοκρατημένος ώστε να κλαίω συνέχεια. Αχ, Θεέ μου, Σε παρακαλούμεν και Σε ικετεύομεν, βοήθησέ μας. Κατάπαυσε πια τον πόλεμον, φτάνει πια. Αρκετός κόσμος σκοτώθηκε. Λυπήσου μας. Φύλαξέ μας καλά. Αλλά, όπως Συ θέλεις και όχι ημείς».

ΝΗΣΙΔΕΣ
Η ματωμένη 1η Μάη του 1944
Η Πρωτομαγιά που σφράγισε την ιστορία του εργατικού κινήματος στην Ελλάδα και δικαίως θεωρείται το σύμβολο και το σημείο- σταθμός της ελληνικής Εργατικής Πρωτομαγιάς χρονικά τοποθετείται στον τελευταίο χρόνο...
Η ματωμένη 1η Μάη του 1944
ΑΝΤΙΠΟΛΙΤΕΥΣΗ
ΚΚΕ(μ-λ): Με αγώνες τιμάμε τους νεκρούς μας
Εκδήλωση μνήμης και τιμής στους 200 κομμουνιστές που εκτελέστηκαν στην Καισαριανή, διοργανώνει το ΚΚΕ(μ-λ), την ερχόμενη Κυριακή στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής. Η εκδήλωση τιμής και μνήμης είναι ενταγμένη σ΄...
ΚΚΕ(μ-λ): Με αγώνες τιμάμε τους νεκρούς μας
ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ
Οταν η Ιστορία συναντά τη δικαίωση
Στην έντονα φορτισμένη ομιλία του ο Αλέξης Τσίπρας, αναφερόμενος στους αγωνιστές που δεν άλλαξαν τις θέσεις τους ούτε μπροστά στα πολυβόλα, τόνισε ότι «απέναντι σε αυτούς τους ανθρώπους στεκόμαστε με δέος και...
Οταν η Ιστορία συναντά τη δικαίωση
Η ΑΠΟΨΗ ΤΗΣ «ΕΦ.ΣΥΝ.»
Το Σκοπευτήριο επιτέλους στον λαό
Το Σκοπευτήριο ως ιστορικός τόπος μνήμης είναι μια συντριπτική-διαχρονική καταδίκη του φασισμού. Είναι ύμνος στην ελευθερία και την εθνική ανεξαρτησία. Η απόδοση του Σκοπευτηρίου της Καισαριανής στον δήμο ήταν...
Το Σκοπευτήριο επιτέλους στον λαό
ΒΟΥΛΗ
Σοβαρά ερωτήματα για το πρόγραμμα MOG - Ξεκάθαρη η υφυπουργός Παιδείας
Αποκάλυψη στη Βουλή για το πρόγραμμα «Μνήμες από την Κατοχή στην Ελλάδα», που όπως ξεκαθάρισε η Ζέτα Μακρή δεν έχει αξιολογηθεί για να εισαχθεί στα σχολεία, καθώς δεν έχει υποβάλει αίτημα έγκρισης.
Σοβαρά ερωτήματα για το πρόγραμμα MOG - Ξεκάθαρη η υφυπουργός Παιδείας
ΑΝΤΙΠΟΛΙΤΕΥΣΗ
Ο δρόμος έφερε χαμόγελα
Τα χαμόγελα επέστρεψαν στον ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ., αλλά ο αγώνας συνεχίζεται. Με αφορμή το εργασιακό νομοσχέδιο της κυβέρνησης το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης επέστρεψε για πρώτη φορά τόσο μαζικά και έπειτα από...
Ο δρόμος έφερε χαμόγελα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας