Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Αναμοχλεύοντας το... ανεπιθύμητο παρελθόν

Το πάνελ της εκδήλωσης (από αριστερά): Αναστασία Λαμπρία, Ελένη Καρρά, Ιωάννα Σωτήρχου, Δημήτρης Πλουμπίδης, Μίλτος Κύρκος και Ριχάρδος Σωμερίτης

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Αναμοχλεύοντας το... ανεπιθύμητο παρελθόν

  • A-
  • A+
Φάκελοι της Ασφάλειας: άνοιξε η συζήτηση για το τι συνέβη και πόσο και αν είναι σημαντικό να μελετηθούν

Τι θα έκανε κάποιος αν μπορούσε να έχει πρόσβαση σε πολύ σπάνιο και σημαντικό, αλλά και επικίνδυνο υλικό; Ποιος θα έπρεπε να είναι αυτός ο κάποιος; Θα έπρεπε ή όχι να έχει πρόσβαση; Πόσο σημαντικά είναι τα ιστορικά αρχεία, ειδικά όταν αφορούν χιλιάδες ανθρώπους και μάλιστα σε πολύ ειδικές ιστορικές περιόδους; Πόσο αναγκαίο είναι να μην καταστρέφονται αυτά τα ντοκουμέντα; Πόσο επιθυμητό είναι να καταστρέφονται; Τι έχει συμβεί διεθνώς; Τι στην Ελλάδα;

Ολα αυτά τα ερωτήματα, μαζί με δεκάδες ακόμη που βγήκαν από τη συζήτηση, αναδείχθηκαν μέσα από μια ιδιαίτερη και μοναδική εκδήλωση που έγινε προχθές το βράδυ στη Στοά του Βιβλίου, με θέμα «Τι έμεινε από τους Φακέλους;» και διοργανώθηκε από την «Εφημερίδα των Συντακτών», τα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας (ΑΣΚΙ) και τις εκδόσεις Θεμέλιο. Αφορμή στάθηκε η συμπλήρωση 30 χρόνων από την καταστροφή των φακέλων της Ασφάλειας, το 1989, στη Χαλυβουργική, επί συγκυβέρνησης Νέας Δημοκρατίας και Συνασπισμού, καθώς και η κυκλοφορία του βιβλίου του καθηγητή - ερευνητή Βαγγέλη Καραμανωλάκη «Ανεπιθύμητο παρελθόν. Οι φάκελοι κοινωνικών φρονημάτων στον 20ό αι. και η καταστροφή τους» (εκδόσεις Θεμέλιο).

Δείτε ολόκληρη την εκδήλωση βιντεοσκοπημένη ΕΔΩ

Παλιοί και νέοι

Ολη η κεντρική αίθουσα ήταν κατάμεστη. Αναμενόμενο, καθώς ήταν η πρώτη φορά που 30 χρόνια μετά την καύση των φακέλων γινόταν συντονισμένα μια τέτοια συζήτηση, αλλά κυρίως η πρώτη φορά που βρέθηκαν να κάθονται και να μιλούν δίπλα δίπλα παιδιά επώνυμων ανθρώπων που δεν είναι πια εν ζωή και που είχαν αναπτύξει έντονη αντιστασιακή δράση (ΕΑΜ, χούντα κ.λπ.) -άρα είχαν και φακέλους- και που κάποιοι από αυτούς είχαν έρθει και σε σύγκρουση μεταξύ τους, τότε. Ωστόσο το πιο ενδιαφέρον ήταν πως η πρώτη αίθουσα όπου γίνεται προβολή της εκδήλωσης, όταν ο κεντρικός χώρος γεμίζει, ήταν και αυτή κατάμεστη. Από νέους! Δεκάδες νεαρά παιδιά που δεν ζούσαν όχι την εποχή των φακέλων, αλλά ούτε ίσως και όταν αυτοί καταστράφηκαν, κι όμως έδειξαν μεγάλο ενδιαφέρον να παρακολουθήσουν τη συζήτηση για το ζήτημα.

Γιώργος Πετρόπουλος, δημοσιογράφος «Εφ.Συν.»: «Μόνο με τους φακέλους δεν γράφεται Ιστορία. Χωρίς αυτούς, όμως, η Ιστορία είναι ελλιπής. Λήθη δεν μπορεί να υπάρχει με λευκές σελίδες στην Ιστορία»

Τόσο από την ίδια την παρουσίαση όσο και από τον διάλογο που ακολούθησε τις ομιλίες, το θέμα των «φακέλων» αναδείχθηκε πραγματικό σύγχρονο ζήτημα που πρέπει να μας απασχολεί όλους. Πέρα από το καθαυτό ζήτημα της διατήρησης ή μη παρόμοιων ντοκουμέντων από το επίσημο κράτος, ήρθε στην επιφάνεια ένα ακόμη σοβαρό θέμα: θέλουμε ως πολίτες ή όχι να υπάρχουν αυτά τα αρχεία; Πώς μπορούν να αξιοποιηθούν; Τι φανερώνουν; Είναι απαραίτητο κομμάτι της ιστορικής έρευνας; Ποιοι και πώς πρέπει να τα μελετούν;

Η βραδιά ξεκίνησε με τη συντονίστρια σε αυτήν, δημοσιογράφο στην «Εφ.Συν.» Ιωάννα Σωτήρχου, να προλογίζει θέμα και ομιλητές και αμέσως μετά προβλήθηκε η εξαιρετική ταινία μικρού μήκους της Πηνελόπης Λεκαδίτη «Ενα σπίτι...», η οποία κατέγραφε μια προσωπική στιγμή της πρώτης ομιλήτριας, όταν επιχειρούσε ν’ αδειάσει το σπίτι των γονιών της, μετά τον θάνατό τους. Πρόκειται για τη δημοσιογράφο, μεταφράστρια Ελένη Καρρά, κόρη των Νίκου και Μαρίας Καρρά, σπουδαίων αντιστασιακών (από τις γραμμές του ΕΑΜ και του αντιδικτατορικού αγώνα, έως την Ανανεωτική Αριστερά). Η ίδια μίλησε πολύ προσωπικά: «Παίρνοντας τους φακέλους των γονιών μου στα χέρια μου, αισθάνθηκα φόβο και δέος. Ο φάκελός τους ξεκινούσε από το ‘40 και έφτανε έως και το ‘80». «Οι φάκελοι πρέπει ν’ ανοιχθούν και να μελετηθούν, για να μπορέσουμε να προχωρήσουμε σαν χώρα» είπε. «Οχι να τους καταστρέφουμε».

Αντίθετη ακριβώς άποψη είχε ο πρ. ευρωβουλευτής με το Ποτάμι, Μίλτος Κύρκος, γιος των Λεωνίδα και Καλής Κύρκου. «Αν με ρωτούσαν αν έπρεπε να μην καταστραφούν οι φάκελοι, θα έλεγα ξεκάθαρα όχι», είπε. Εκανε λόγο για «συναισθηματική αιμορραγία» και για τον «φόβο για τη χρήση τους»: «Δεν θ’ άντεχα τη λάθος εκμετάλλευσή τους» είπε μεταξύ άλλων.

Μίλτος Κύρκος, γιος των Λεωνίδα και Καλής Κύρκου: «Αν με ρωτούσαν αν έπρεπε να μην καταστραφούν οι φάκελοι, θα έλεγα ξεκάθαρα όχι»

Ωστόσο όλοι οι υπόλοιποι ομιλητές, παρότι συμφώνησαν στο ότι οι φάκελοι της Ασφάλειας των γονιών τους που έλαβαν επί διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ (τότε, με υπουργό Προστασίας του Πολίτη τον Νίκο Τόσκα, επιτράπηκε η πρόσβαση σε αυτούς) δεν ήταν πλήρεις (έλειπαν έγγραφα που δεν μπορούμε να γνωρίζουμε πότε και ποιος τα αφαίρεσε), ήταν μια «δύσκολα διαχειρίσιμη κληρονομιά» και «προσωπικό σοκ», παρ’ όλα αυτά θεώρησαν απαραίτητη τη μη καταστροφή τους, ενώ παράλληλα επισήμαναν το γεγονός του σημερινού, ψηφιακού «φακελώματος».

Θυμίζουμε ότι μόνο στην Ελλάδα εκατομμύρια φάκελοι κάηκαν το ’89. ενώ την ίδια στιγμή στην υπόλοιπη Ευρώπη ή διατηρήθηκαν ή πέρασαν από καταστροφέα χαρτιού (όπως έγινε με τα αρχεία της Στάζι, που πλέον συγκολλώνται ένα ένα). Για όλα τα παραπάνω μίλησαν οι Αναστασία Λαμπρία (εκδότρια, κόρη του Τάκη Λαμπρία), Δημήτρης Πλουμπίδης (ομότιμος καθηγητής Ψυχιατρικής, γιος του Νίκου Πλουμπίδη), Ριχάρδος Σωμερίτης (είχε και ο πατέρας του, Στρατής, και ο ίδιος φάκελο), Αλέκος Ζάννας (συγγραφέας και γιος του Παύλου Ζάννα) και Δημήτρης Παπαδημητρίου (γιος του βουλευτή της ΕΔΑ Γιάννη Παπαδημητρίου).

Αναλυτικά επί των στοιχείων και της ιστορικής έρευνας μίλησαν ο συγγραφέας Β. Καραμανωλάκης και οι Ηλίας Νικολακόπουλος, καθηγητής Πανεπιστημίου, και Γιώργος Πετρόπουλος, δημοσιογράφος (που μαζί με τους Νικόλα Ζηργάνο και Νίκο Χατζηδημητράκο έχουν κάνει και μέσω της «Εφ.Συν.» μεγάλη έρευνα σε σχέση με τους φακέλους της Ασφάλειας). «Πρέπει να ξέρεις να επεξεργαστείς τους φακέλους, αλλιώς θα βγάλεις λάθος συμπεράσματα», τόνισε ο τελευταίος.

«Και, για να δουλέψεις σωστά αυτό το υλικό, πρέπει να το έχεις ολόκληρο. Φάκελοι δεν υπάρχουν μόνο στην Ασφάλεια, αλλά και αλλού: από την ΚΥΠ μέχρι τον Στρατό». Και κατέληξε: «Μόνο με τους φακέλους, δεν γράφεται Ιστορία. Χωρίς αυτούς, όμως, η Ιστορία είναι ελλιπής. Λήθη δεν μπορεί να υπάρχει με λευκές σελίδες στην Ιστορία».

• Μπορείτε να παρακολουθήσετε ολόκληρη τη βιντεοσκοπημένη εκδήλωση εδώ.

ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Ανεπιθύμητο παρελθόν
Τα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας, η «Εφ.Συν.» και οι εκδόσεις Θεμέλιο πραγματοποιούν εκδήλωση-συζήτηση με θέμα τι έμεινε, τι σημαίνουν, τι θα 'πρεπε να έχει γίνει για τους φακέλους κοινωνικών φρονημάτων...
Ανεπιθύμητο παρελθόν
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Εκδήλωση της «Εφ.Συν.» για τα 50 χρόνια από τον Μάη του ’68
Την Παρασκευή 18/5/2018, από τις 19.00 και μετά, 20.00-22.00 προβολή της ταινίας «Ο τρελός Πιερό» του Ζαν-Λικ Γκοντάρ. Ακολουθεί συζήτηση με ανθρώπους που έζησαν τον Μάη. Στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος (Ιερά Οδός...
Εκδήλωση της «Εφ.Συν.» για τα 50 χρόνια από τον Μάη του ’68
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Εκδήλωση... Εθνικής Ενότητας για τον Γρηγόρη Γιάνναρο
Κι όμως! Για να τιμήσουν τη μνήμη του Γρηγόρη Γιάνναρου, σε εκδήλωση που διοργάνωσε η ΔΗΜΑΡ χθες το απόγευμα, εκπρόσωποι από όλα τα μεγάλα κόμματα, αλλά και φίλοι και συναγωνιστές του κορυφαίου αυτού ηγετικού...
Εκδήλωση... Εθνικής Ενότητας για τον Γρηγόρη Γιάνναρο
ΒΟΥΛΗ
Πρεμιέρα για την επιτροπή «Ελλάδα 2021»
Την επίσημη έναρξη των εργασιών της Επιτροπής «Ελλάδα 2021» για τον εορτασμό των 200 χρόνων από την Επανάσταση του 1821 κήρυξαν χθες από τη Βουλή ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, ο πρόεδρος του Σώματος...
Πρεμιέρα για την επιτροπή «Ελλάδα 2021»
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Ποδόσφαιρο και ποίηση το βράδυ στην Καισαριανή
Η αποψινή βραδιά φέρει τον τίτλο «Ενας Ισπανός ελληνιστής ποιητής στην ποδοσφαιρομάνα Καισαριανή» και θα είναι αφιερωμένη στον βραβευμένο Αλμπερτ Γκαρθία Ερνάντεθ, που ήρθε στη χώρα μας ειδικά γι’ αυτή την...
Ποδόσφαιρο και ποίηση το βράδυ στην Καισαριανή
ΑΝΤΙΠΟΛΙΤΕΥΣΗ
Για έναν κόσμο λέφτερο, ανοιχτό, γεμάτο ελπίδα
Οπως κάθε χρονιά τα τελευταία 45 χρόνια, έτσι και φέτος το Φεστιβάλ της Νεολαίας του ΚΚΕ έχει ήδη ξεκινήσει με τις προφεστιβαλικές εκδηλώσεις του ανά την Ελλάδα να ολοκληρώνονται. Αύριο Πέμπτη 19/09, η έναρξη...
Για έναν κόσμο λέφτερο, ανοιχτό, γεμάτο ελπίδα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας