Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ο αστός επαναστάτης ιατρός από τον αντιβενιζελισμό στο λενινισμό
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ο αστός επαναστάτης ιατρός από τον αντιβενιζελισμό στο λενινισμό

  • A-
  • A+
Ο Θανάσης Χρήστου πραγματοποίησε μια πολύχρονη, συστηματική και πολυεπίπεδη έρευνα, προκειμένου να μπορέσει να αναπλάσει με επάρκεια τους σημαντικότερους σταθμούς της ζωής του Πέτρου Κόκκαλη. Εκτός από το αρχείο της οικογένειας, μελέτησε αρχεία από την εποχή της Ελληνικής Επανάστασης, ενώ παράλληλα αξιοποίησε δεκάδες άλλα δημόσια και ιδιωτικά αρχεία τόσο στην Ελλάδα όσο και σε Γερμανία και Ελβετία.

Η μελέτη του ιστορικού Θανάση Χρήστου, αναπληρωτή καθηγητή Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, εστιάζει στην προσωπικότητα και την επιστημονική διαδρομή του διαπρεπούς γιατρού Πέτρου Κόκκαλη.

Ο Πέτρος Σωκράτους Κόκκαλης είναι κυρίως γνωστός για τη συμμετοχή του στην Πολιτική Επιτροπή Εθνικής Απελευθέρωσης (ΠΕΕΑ) το 1944 και στον εμφύλιο πόλεμο. Διετέλεσε αρχικά υπουργός Υγείας στην Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση που συνέστησε το ΚΚΕ –γνωστότερη ως «κυβέρνηση του βουνού»– και στη συνέχεια πρόεδρος της Επιτροπής Βοήθειας για το Παιδί (ΕΒΟΠ), η οποία συστάθηκε το 1948, προκειμένου να μεριμνήσει για τη μεταφορά και την εγκατάσταση περίπου 25 χιλιάδων παιδιών από την Ελλάδα στις κομμουνιστικές χώρες. Για τη δράση του την περίοδο του Εμφυλίου και του Ψυχρού Πολέμου ο Πέτρος Κόκκαλης ηρωοποιήθηκε από ένα κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας, ενώ δαιμονοποιήθηκε από ένα άλλο.

Ο Θανάσης Χρήστου κάνει αναφορές στη συγκεκριμένη χρονική περίοδο, όμως η μελέτη του εστιάζει κυρίως στην ακαδημαϊκή πορεία του Κόκκαλη. Παράλληλα, μέσα από τη σκιαγράφηση της προσωπικότητάς του, γίνεται διεξοδική αναφορά στη συνολική διαδρομή της οικογένειάς του.

Ο Πέτρος Κόκκαλης γεννήθηκε στην Αράχοβα το 1896. Ηταν γόνος σημαντικής οικογένειας δημογερόντων της Ανατολικής Στερεάς, η οποία είχε αναπτύξει αξιομνημόνευτη δράση στην Ελληνική Επανάσταση δίπλα σε σπουδαίους αγωνιστές, όπως ο οπλαρχηγός Χριστόφορος Περραιβός και ο ιστορικός και δημοσιογράφος της εποχής εκείνης, Ιωάννης Φιλήμων. Καθώς η οικογένειά του ανήκε στο Ρωσικό Κόμμα, υποδέχθηκε με ενθουσιασμό τον κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια, ενώ αντιπολιτεύθηκε τον βασιλιά Οθωνα.

Ο νεαρός Κόκκαλης έλαβε καλή ανατροφή και μόρφωση. Το 1911 εισήλθε στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, ενώ το 1913 συνέχισε τις σπουδές του στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου του Βερολίνου δίπλα στον διάσημο καθηγητή και νομπελίστα Max Planck. Οι σπουδές του συνεχίστηκαν στη Ζυρίχη και ακολούθως στο Πανεπιστήμιο της Βέρνης, απ’ όπου αποφοίτησε το 1917.

Εργάστηκε σε διάφορες πανεπιστημιακές κλινικές του εξωτερικού, μέχρι το 1928. Τότε επέστρεψε στην Ελλάδα για να αναλάβει το επόμενο έτος διευθυντής του Χειρουργικού Τμήματος του Νοσοκομείου «Ελπίς». Την ίδια χρονιά εκλέχθηκε υφηγητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Κατά τη διάρκεια του Ελληνοϊταλικού Πολέμου υπηρέτησε ως γιατρός στο μέτωπο. Λίγα χρόνια αργότερα, το 1942, αποπέμφθηκε από τη δωσιλογική κυβέρνηση, χάνοντας τη θέση του στο Πανεπιστήμιο λόγω της υποστήριξης που εξέφρασε προς τον έγκριτο ακαδημαϊκό Ιωάννη Κακριδή κατά τη «Δίκη των τόνων». Αμέσως μετά εντάχθηκε στην Αντίσταση, πρώτα στη «Σοσιαλιστική Ενωση» του Κωνσταντίνου Τσάτσου και αργότερα στο ΕΑΜ. Με τη λήξη του Εμφυλίου Πολέμου κατέφυγε στην υπερορία, όπως πολλοί ακόμη από τους συντρόφους του.

Ο Πέτρος Κόκκαλης διέμεινε αρχικά στη Βουδαπέστη, κατόπιν στο Βουκουρέστι και από το 1955 έως τον θάνατό του, το 1962, στο Ανατολικό Βερολίνο. Η περίοδος αυτή της ζωής του υπήρξε ιδιαίτερα δημιουργική, καθώς η πολιτική του δράση συνοδεύτηκε από μια σημαντική επιστημονική καριέρα.

Ο Θανάσης Χρήστου πραγματοποίησε μια πολύχρονη, συστηματική και πολυεπίπεδη έρευνα, προκειμένου να μπορέσει να αναπλάσει με επάρκεια τους σημαντικότερους σταθμούς της ζωής του Πέτρου Κόκκαλη. Εκτός από το αρχείο της οικογένειας, μελέτησε αρχεία από την εποχή της Ελληνικής Επανάστασης, ενώ παράλληλα αξιοποίησε δεκάδες άλλα δημόσια και ιδιωτικά αρχεία τόσο στην Ελλάδα όσο και στη Γερμανία και την Ελβετία. Πήρε επίσης πολλές συνεντεύξεις από πρόσωπα που συνδέθηκαν με τον γιατρό σε διάφορες φάσεις της ζωής τους και είχαν να συμπληρώσουν διάφορες ψηφίδες στην ολοκληρωμένη διαμόρφωση της εικόνας του.

Την έκδοση συμπληρώνει ένα πλούσιο και σχολιασμένο Παράρτημα, το οποίο φωτίζει άγνωστες πτυχές του βιογραφούμενου, ενώ σπάνιες φωτογραφίες του Κόκκαλη ολοκληρώνουν την επιμελημένη έκδοση. Ο Πέτρος Κόκκαλης αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα ενός αστού επιστήμονα, που μέσα στο καμίνι της Κατοχής ήρθε σε επαφή και τελικώς ακολούθησε τις κομμουνιστικές ιδέες.

Ο Θανάσης Χρήστου, χρησιμοποιώντας με συνέπεια και εντιμότητα τα επιστημονικά εργαλεία της Ιστορίας με σεβασμό για τις πηγές του, μας προσφέρει μια πολύ αξιόλογη μελέτη προς αυτή την κατεύθυνση, απαλλαγμένη από ιδεολογικές αγκυλώσεις και σκοπιμότητες.

* Αναπληρωτής καθηγητής Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας του ΑΠΘ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Η βιογραφία του αγωνιστή Πέτρου Κόκκαλη
Η βιογραφία του Πέτρου Κόκκαλη, έργο του αναπληρωτή καθηγητή του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου Θανάση Χρήστου, φωτίζει πλευρές μιας ιστορικής φυσιογνωμίας για την οποία πέραν της επωνυμίας λίγα είναι γνωστά.
Η βιογραφία του αγωνιστή Πέτρου Κόκκαλη
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Η διάσπαση του ΚΚΕ το 1991
Πρόσφατα, από τις Εκδόσεις Θεμέλιο κυκλοφόρησε το βιβλίο του Κωνσταντίνου Ζαγάρα με τίτλο «Η κατάρρευση του ‘‘υπαρκτού’’ και η διάσπαση του ΚΚΕ - Η κομβική στιγμή του 1991». Η έρευνα επεκτείνεται στο παρελθόν...
Η διάσπαση του ΚΚΕ το 1991
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Πέτρος Σ. Κόκκαλης: ο επαναστάτης γιατρός
Το βιβλίο του Θανάση Χρήστου για τον Πέτρο Κόκκαλη θα παρουσιαστεί από το Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου στην Παλαιά Βουλή, την Παρασκευή 17/5, στις 7 μ.μ.
Πέτρος Σ. Κόκκαλης: ο επαναστάτης γιατρός
ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ
Βούτσης: Τέλος Ιανουαρίου το πόρισμα για τις γερμανικές οφειλές
Μέχρι το τέλος Ιανουαρίου θα έρθει στην Ολομέλεια της Βουλής το πόρισμα της εξεταστικής για τις διεκδικήσεις των γερμανικών οφειλών και ταυτόχρονα θα ψηφιστεί η στρατηγική διεκδίκησης, σε νομικό, διακρατικό,...
Βούτσης: Τέλος Ιανουαρίου το πόρισμα για τις γερμανικές οφειλές
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Παρουσίαση του Δοκιμίου Ιστορίας του ΚΚΕ
Ενα νέο ιστορικό τετράτομο εγχειρίδιο ολοκληρώθηκε από την επιστημονική ομάδα του ΚΚΕ και παρουσιάστηκε προχθές στην αίθουσα συνεδρίων του κόμματος, στον Περισσό - η οποία ήταν κατάμεστη. Πρόκειται για το...
Παρουσίαση του Δοκιμίου Ιστορίας του ΚΚΕ
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Αιτήσεις ακύρωσης της Συμφωνίας για τα σχολικά βιβλία
Μία νέα αίτηση ακύρωσης που αφορά το επίμαχο θέμα της Συμφωνίας των Πρεσπών κατατέθηκε στο Συμβούλιο της Επικρατείας, και αυτή τη φορά αφορά τη Μικτή Διεπιστημονική Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων η οποία μεταξύ...
Αιτήσεις ακύρωσης της Συμφωνίας για τα σχολικά βιβλία

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας