Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η βιογραφία του αγωνιστή Πέτρου Κόκκαλη

Θανάσης Χρήστου, Πέτρος Σωκράτους Κόκκαλης (1896-1962). Ο αστός επαναστάτης ιατρός από τον αντιβενιζελισμό στον λενινισμό, Αθήνα 2019, Εκδόσεις Λιβάνης

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η βιογραφία του αγωνιστή Πέτρου Κόκκαλη

  • A-
  • A+

Η βιογραφία του Πέτρου Κόκκαλη, έργο του αναπληρωτή καθηγητή του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου Θανάση Χρήστου, η οποία μόλις κυκλοφόρησε στο εμπόριο, συνιστά ένα πολύ ενδιαφέρον έργο, γιατί φωτίζει πλευρές μιας ιστορικής φυσιογνωμίας για την οποία πέραν της επωνυμίας λίγα είναι γνωστά.

Ο Πέτρος Κόκκαλης αποτελεί τυπική περίπτωση της ελληνικής μεσαίας αστικής τάξης, τα μέλη της οποίας εξασφάλιζαν την κοινωνική τους άνοδο μέσω της εκπαίδευσης και όχι της επιχειρηματικής δραστηριότητας.

Γιος γυμνασιάρχη, με καταγωγή από την Αράχοβα της Βοιωτίας, ο Πέτρος Κόκκαλης σπούδασε αρχικά στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, στη συνέχεια στο Βερολίνο, όπου εισήλθε στον κύκλο του Max Planck, στη Ζυρίχη και τη Βέρνη απ’ όπου αποφoίτησε το 1919.

Επέστρεψε στην Αθήνα, όπου εργάστηκε σε νοσοκομεία και κλινικές, ενώ διορίστηκε και υφηγητής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών το 1929. Αντιβενιζελικός στην πολιτική του τοποθέτηση, είναι χαρακτηριστικό των κινήσεων του πολιτικού εκκρεμούς την περίοδο του Εθνικού Διχασμού ότι αναδείχθηκε τακτικός καθηγητής τον Απρίλιο του 1935, μετά τις εκκαθαρίσεις που πραγματοποιήθηκαν συνεπεία του βενιζελικού κινήματος του Μαρτίου.

Η κατάληψη της Ελλάδας από τον Αξονα τον Απρίλιο του 1941 σήμανε την εκδήλωση μιας σταδιακής μετατόπισης του Πέτρου Κόκκαλη από τον πολιτικό και κοινωνικό συντηρητισμό σε περισσότερο προοδευτικές θέσεις. Σημαντικές ενδείξεις αυτής της μετατόπισης είναι η υποστήριξή του προς τον Ιωάννη Κακριδή στη γνωστή δίκη των τόνων το 1942, εν συνεχεία η ρήξη του με τη δωσιλογική κυβέρνηση Λογοθετόπουλου και η επακόλουθη απόλυσή του από το Πανεπιστήμιο το 1942.

Το 1943-44 συμμετείχε στη λεγόμενη Σοσιαλιστική Ενωση, στην οποία τον εισήγαγε ο Κωνσταντίνος Τσάτσος. Επρόκειτο για έναν όμιλο προβληματισμού, στον οποίο είχαν προσέλθει μεταξύ άλλων ο Ξενοφών Ζολώτας, ο Αγγελος Αγγελόπουλος, ο Πέτρος Γαρουφαλιάς αλλά και ο Κωνσταντίνος Καραμανλής.

Μέσω αυτής της ομάδας θα ερχόταν σε επαφή με την Αριστερά. Η προσχώρησή του στο ΕΑΜ δεν ήταν αυτόματη. Οπως δείχνει ο Θανάσης Χρήστου, η ιστορία εξελίσσεται συχνά μέσω τυχαίων γεγονότων, ιδίως σε εποχές κατάρρευσης δεδομένων σχημάτων και αντιλήψεων, όπως ήταν ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος και η Κατοχή.

Τον Μάρτιο του 1944 ο Κόκκαλης θα επιχειρούσε να διαφύγει στη Μέση Ανατολή, αλλά η μετάβασή του εκεί δεν έγινε δυνατή με αποτέλεσμα να αποφασίσει να διαφύγει στην Ευρυτανία και να συμμετάσχει, μαζί με τους Αλέξανδρο Σβώλο και Αγγελο Αγγελόπουλο, στην Πολιτική Επιτροπή Εθνικής Απελευθέρωσης.

Ο Κόκκαλης, σε αντίθεση με τους άλλους δύο, θα προσχωρούσε σχεδόν ευθύς μετά στο ΚΚΕ και θα ακολουθούσε την Αριστερά στον Εμφύλιο, ως μέλος της κυβέρνησης του βουνού, και στην υπερορία από το 1949 έως το 1962.

Επιστημονικό, καλλιτεχνικό έργο

Αυτή η τελευταία περίοδος της ζωής του φωτίζεται ιδιαίτερα από το έργο του Χρήστου, ο οποίος δίνει έμφαση σε δύο όψεις της ζωής του βιογραφούμενου: Η μία αφορά το επιστημονικό έργο του Κόκκαλη στον τομέα των μεταμοσχεύσεων, τις οποίες πραγματοποίησε σε συνεργασία με τον Σοβιετικό Wladimir Demichow.

Ο Κόκκαλης, εργαζόμενος στην Ακαδημία Επιστημών της Ανατολικής Γερμανίας ανέπτυξε στενή συνεργασία με την ιατρική ερευνητική κοινότητα της Σοβιετικής Ενωσης. Η άλλη όψη των κλίσεων του βιογραφούμενου που αναδεικνύεται στο βιβλίο είναι τα καλλιτεχνικά ενδιαφέροντα του Πέτρου Κόκκαλη και η συναναστροφή του με σημαντικούς καλλιτέχνες και διανοούμενους.

Η έκδοση αυτή συνοδεύεται από χρονολόγιο γεγονότων και 21 τεκμήρια που επιτρέπουν μια πληρέστερη κατανόηση της αφήγησης του Χρήστου. Το έργο στο σύνολό του συμβάλλει ασφαλώς στην ανάδειξη μιας νέας οπτικής που αφορά τόσο τον ίδιο τον Πέτρο Κόκκαλη όσο και την εποχή του.

ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Ο αστός επαναστάτης ιατρός από τον αντιβενιζελισμό στο λενινισμό
Η μελέτη του ιστορικού Θανάση Χρήστου, αναπληρωτή καθηγητή Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, εστιάζει στην προσωπικότητα και την επιστημονική διαδρομή του διαπρεπούς γιατρού Πέτρου...
Ο αστός επαναστάτης ιατρός από τον αντιβενιζελισμό στο λενινισμό
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Πέτρος Σ. Κόκκαλης: ο επαναστάτης γιατρός
Το βιβλίο του Θανάση Χρήστου για τον Πέτρο Κόκκαλη θα παρουσιαστεί από το Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου στην Παλαιά Βουλή, την Παρασκευή 17/5, στις 7 μ.μ.
Πέτρος Σ. Κόκκαλης: ο επαναστάτης γιατρός
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Μ. Ανδρουλάκης: «Ο Τσίπρας παίζει χωρίς αντίπαλο...»
Με αφορμή την παρουσίαση του νέου του βιβλίου: «Η Νύχτα Με Πέντε Φεγγάρια» ο συγγραφέας και πρώην βουλευτής του ΠΑΣΟΚ Μίμης Ανδρουλάκης, ρωτήθηκε για τον πρωθυπουργό και πρόεδρου του ΣΥΡΙΖΑ Αλέξη Τσίπρα,...
Μ. Ανδρουλάκης: «Ο Τσίπρας παίζει χωρίς αντίπαλο...»
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Η θερινή σύναξις των Ρηγάδων
Η παρουσίαση του βιβλίου του Σωτήρη Βαλντέν «Δικτατορία και Αντίσταση - Προσωπική μαρτυρία». Ηταν συγκινητικό για όσους τα ήξεραν, ζωντανό για όσους τα έζησαν, ενδιαφέρον για όσους τα άκουσαν και απαραίτητο...
Η θερινή σύναξις των Ρηγάδων
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Προσωπική μαρτυρία
Δεύτερο παράνομο ταξίδι στην Ελλάδα (Ιούνιος-Ιούλιος 1973). Κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες η προσωπική μαρτυρία του Σωτήρη Βαλντέν «Δικτατορία και αντίσταση 1967-1974» από τις εκδόσεις «Θεμέλιο».
Προσωπική μαρτυρία
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Ιστορικός και ταξιδιωτικός οδηγός για το Βίτσι
Η εποποιία του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας είναι τεράστιο κεφάλαιο των αγώνων του ελληνικού λαού, γι’ αυτό και έχει ξεχωριστή σημασία ο ιστορικός και ταξιδιωτικός οδηγός για το Βίτσι. Η έκδοση περιλαμβάνει...
Ιστορικός και ταξιδιωτικός οδηγός για το Βίτσι

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας