Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η διάσπαση του ΚΚΕ το 1991
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η διάσπαση του ΚΚΕ το 1991

  • A-
  • A+
Ο Κ. Ζαγάρας είναι πολύ σχολαστικός στην έρευνά του κι αυτό ο αναγνώστης το διαπιστώνει από τις πρώτες σελίδες του βιβλίου του. Το επίκεντρο της μελέτης του είναι η διάσπαση του 1991. Εντούτοις η έρευνα επεκτείνεται στο παρελθόν και καλύπτει όλη την περίοδο από το 1956 και μετά.

Το ΚΚΕ στη μεταπολεμική ιστορία του πέρασε τρεις μεγάλες διασπάσεις και αρκετές τοπικές ή πανελλαδικές μικρότερης εμβέλειας. Η πρώτη μεγάλη διάσπαση των Ελλήνων κομμουνιστών ξεκίνησε το 1956 με την επέμβαση -στα εσωτερικά του ΚΚΕ- του ΚΚΣΕ και άλλων πέντε κομμουνιστικών κομμάτων από τις χώρες το υπαρκτού σοσιαλισμού, την καθαίρεση του Νίκου Ζαχαριάδη και όσα άλλα επακολούθησαν.

Η δεύτερη έγινε το 1968, με αποτέλεσμα την εμφάνιση δύο κομμουνιστικών κομμάτων στη χώρα. Του ΚΚΕ και του ΚΚΕ Εσωτερικού. Η τρίτη μεγάλη διάσπαση έγινε τη διετία 1989-1991. Το 1989 με κύριο χαρακτηριστικό την αμφισβήτηση από τα αριστερά της πολιτικής του κόμματος.

Η κύρια εκδήλωση εκείνης της διάσπασης αφορούσε την ΚΝΕ αλλά επηρέασε και το ΚΚΕ, με αποχωρήσεις μελών της Κ.Ε., στελεχών και απλών μελών του κόμματος. Το 1991 η διάσπαση εκδηλώθηκε από τα δεξιά. Το ΚΚΕ χωρίστηκε σχεδόν στη μέση κι ένα πολύ μεγάλο μέρος μελών και στελεχών του, που ακολούθησε τη λεγόμενη ανανεωτική ομάδα, αποκόπηκε από τον κύριο κομματικό κορμό και συνέχισε την πολιτική του δράση μέσα από τον Συνασπισμό της Αριστεράς και της Προόδου (το μετωπικό σχήμα που φτιάχτηκε το 1989 κυρίως από το ΚΚΕ και την ΕΑΡ) χωρίς ποτέ να καταφέρει να δημιουργήσει έναν ενιαίο πολιτικό φορέα.

Οι διασπάσεις του ΚΚΕ έχουν τεράστια σημασία για την ορθή και ολοκληρωμένη μελέτη του ελληνικού εργατικού και κομμουνιστικού κινήματος. Δυστυχώς, όμως, δεν έχουν μελετηθεί στο βάθος και στην έκταση που θα χρειαζόταν, καθώς την ερμηνεία τους επισκίασαν πολιτικά πάθη και αντιδικίες. Το αποτέλεσμα, κατά κανόνα, ήταν η ιστορία να λειτουργεί ως θεραπαινίδα της πολιτικής.

Πρόσφατα, από τις Εκδόσεις Θεμέλιο κυκλοφόρησε το βιβλίο του Κωνσταντίνου Ζαγάρα με τίτλο «Η κατάρρευση του ‘‘υπαρκτού’’ και η διάσπαση του ΚΚΕ - Η κομβική στιγμή του 1991».

Ο συγγραφέας είναι ένας νέος πολιτικός επιστήμονας και η εν λόγω μελέτη του είναι μοναδική στο είδος της αν εξαιρέσει κανείς κάτι ανάλογο που επιχείρησε ο Τάσος Παππάς το 1993 - αλλά σε πολύ μικρότερη έκταση, καθώς τα γεγονότα ήταν ακόμη νωπά (Βλέπε: Τάσος Παππάς: «Η χίμαιρα της μεγάλης Αριστεράς», Εκδόσεις Δελφίνι, 1993).

Σχολαστική έρευνα

Ο Κ. Ζαγάρας είναι πολύ σχολαστικός στην έρευνά του κι αυτό ο αναγνώστης το διαπιστώνει από τις πρώτες σελίδες του βιβλίου του. Το επίκεντρο της μελέτης του είναι η διάσπαση του 1991. Εντούτοις η έρευνα επεκτείνεται στο παρελθόν και καλύπτει όλη την περίοδο από το 1956 και μετά. Το βιβλίο χωρίζεται σε εννέα κεφάλαια.

Το πρώτο αναφέρεται στην άνοδο του Χ. Φλωράκη στην ηγεσία του ΚΚΕ, το δεύτερο στο ΚΚΕ κατά την περίοδο της Μεταπολίτευσης, το τρίτο στην αλλαγή της ηγεσίας στο ΚΚΣΕ μετά τον θάνατο του Λ. Μπρέζνιεφ και στις επιδράσεις που είχε στο ΚΚΕ, το τέταρτο στη σύγκρουση ΚΚΕ-ΠΑΣΟΚ και στο 12ο Συνέδριο του κόμματος, το πέμπτο στη δημιουργία του Συνασπισμού της Αριστεράς και της Προόδου και στη διάσπαση του 1989, το έκτο στην πτώση των καθεστώτων του υπαρκτού σοσιαλισμού, το έβδομο στις δύο τάσεις του κόμματος που οδήγησαν στη διάσπαση του 1991, το όγδοο στο 13ο Συνέδριο του ΚΚΕ και το ένατο στη διάσπαση αυτή καθεαυτήν. Επίσης στο βιβλίο υπάρχουν μαρτυρίες των πρωταγωνιστών της διάσπασης 1989-1991.

Οι προηγούμενες του ’91 διασπάσεις του ΚΚΕ δεν αναλύονται εκτενώς από τον συγγραφέα παρά μόνο στον βαθμό που βοηθούν τον ίδιο -και κατά συνέπεια τον αναγνώστη- να κατανοήσει την εξέλιξη του ΚΚΕ ώς το κομβικό σημείο της κρίσιμης διετίας 1989-1991. Η τελευταία μεγάλη διάσπαση και κυρίως αυτή του 1991 αναλύεται διεξοδικά, με πλήθος πηγών, μαρτυριών και στοιχείων.

Δεν έχει καμία σημασία αν ο αναγνώστης θα συμφωνήσει με τις απόψεις και τα συμπεράσματα στα οποία κατέληξε ο Κ. Ζαγάρας. Σημασία έχει ότι στη μελέτη του θα βρει συγκεντρωμένα πλήθος στοιχείων και ντοκουμέντων μέσα από τα οποία θα σχηματίσει μια ακριβή εικόνα των πραγμάτων χωρίς να στερηθεί τις εκδοχές, τις παραδοχές και τις ερμηνείες των πρωταγωνιστών και υποστηρικτών της κάθε πλευράς.

Μας αρέσει-δεν μας αρέσει η διάσπαση του ΚΚΕ τη διετία 1989-1991 σφράγισε τη μετέπειτα πορεία του ελληνικού κομμουνιστικού και αριστερού κινήματος, καθώς αυτό συνέχισε πλέον να υπάρχει και να εξελίσσεται σε συνθήκες μιας πρωτόγνωρης, παγκόσμιας ήττας του εργατικού κινήματος, χωρίς την ύπαρξη ισχυρών κομμουνιστικών κομμάτων, χωρίς τη Σοβιετική Ενωση και τις χώρες του υπαρκτού σοσιαλισμού που σηματοδοτούσαν την υπέρβαση του καπιταλισμού. Από τη διάσπαση εκείνης της διετίας πηγάζουν στην εξέλιξή τους το σημερινό ΚΚΕ, ο ΣΥΡΙΖΑ και η υπάρχουσα εξωκοινοβουλευτική Αριστερά στο πιο ισχυρό της τμήμα.

Το μειονέκτημα

Μειονέκτημα για το βιβλίο είναι η απουσία μαρτυριών στελεχών του σημερινού ΚΚΕ που πρωταγωνίστησαν σ’ εκείνα τα ιστορικά γεγονότα. Ο γράφων είναι σε θέση να γνωρίζει ότι ο συγγραφέας το επιδίωξε χωρίς να βρει ανταπόκριση.

Η μόνη μαρτυρία ανθρώπου που ήταν απέναντι στις δύο ομάδες που αποσπάστηκαν τότε από το ΚΚΕ είναι του γράφοντος. Αυτό όμως σε τίποτα δεν συμπληρώνει το κενό που μόλις αναφέραμε.

Σε κάθε περίπτωση το βιβλίο του Κ. Ζαγάρα είναι ένα πολύτιμο «εργαλείο» στα χέρια κάθε κομμουνιστή, αριστερού και προοδευτικού πολίτη, καθώς παρέχει αναγκαίες και αναντικατάστατες γνώσεις για την ιστορική αυτογνωσία της σημερινής Αριστεράς στο σύνολό της. Ταυτόχρονα είναι και μια πρόκληση-πρόσκληση σε διάλογο, ιδεολογική και πολιτική αντιπαράθεση. Ελπίζουμε ότι θα υπάρξει η αναγκαία ανταπόκριση.

ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Παρουσίαση του Δοκιμίου Ιστορίας του ΚΚΕ
Ενα νέο ιστορικό τετράτομο εγχειρίδιο ολοκληρώθηκε από την επιστημονική ομάδα του ΚΚΕ και παρουσιάστηκε προχθές στην αίθουσα συνεδρίων του κόμματος, στον Περισσό - η οποία ήταν κατάμεστη. Πρόκειται για το...
Παρουσίαση του Δοκιμίου Ιστορίας του ΚΚΕ
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Η οδύσσεια της αποκατάστασης του Αρη
Ο Αρης Βελουχιώτης δεν διαγράφηκε από το ΚΚΕ -όπως πολλοί νομίζουν- επειδή διαφώνησε με τη Συμφωνία της Βάρκιζας. Εκείνη η διαφωνία διευθετήθηκε. Ο Αρης διαγράφηκε από το ΚΚΕ λίγες ημέρες πριν πεθάνει, καθώς...
Η οδύσσεια της αποκατάστασης του Αρη
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
«Ο ορισμός του ήθους της Αριστεράς»
Δέκα χρόνια χωρίς τον λαϊκό αγωνιστή που κέρδισε τον σεβασμό συντρόφων και αντιπάλων εκφράζοντας με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο το πρότυπο του σκληρά δοκιμαζόμενου για τις ιδέες του κομμουνιστή. Προδημοσίευση...
«Ο ορισμός του ήθους της Αριστεράς»
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Το βαθύ αποτύπωμα των διασπάσεων της Μεταπολίτευσης
Οι μεγάλες συγκρούσεις και οι πρωταγωνιστές που άφησαν ανεξίτηλο το στίγμα τους στη σημερινή Αριστερά. Το ΚΚΕ γνώρισε δύο μεγάλες διασπάσεις την περίοδο 1989-1991 με κυριώτερη κρίση την εμφάνιση της ομάδας των...
Το βαθύ αποτύπωμα των διασπάσεων της Μεταπολίτευσης
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Ο αστός επαναστάτης ιατρός από τον αντιβενιζελισμό στο λενινισμό
Η μελέτη του ιστορικού Θανάση Χρήστου, αναπληρωτή καθηγητή Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, εστιάζει στην προσωπικότητα και την επιστημονική διαδρομή του διαπρεπούς γιατρού Πέτρου...
Ο αστός επαναστάτης ιατρός από τον αντιβενιζελισμό στο λενινισμό
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Ενα προμελετημένο έγκλημα
Κύπρος, Ιούλιος 1974. Ενα πραξικόπημα, μια εισβολή και μια τραγωδία. Το πραξικόπημα εκδηλώθηκε, όπως είχαν προγραμματίσει οι εμπνευστές του, τη Δευτέρα 15 Ιουλίου 1974, γύρω στις 8.15 π.μ.
Ενα προμελετημένο έγκλημα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας