Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Το πνεύμα του ’68 και οι ευρωεκλογές
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το πνεύμα του ’68 και οι ευρωεκλογές

  • A-
  • A+

«Το πνεύμα του ‘68 είναι ένα δυνατό ποτό, ένα μεθυστικό μείγμα, ένα εκρηκτικό κοκτέιλ, το οποίο αποτελείται από διάφορα συστατικά. Eνα απ’ αυτά –και όχι το λιγότερο σημαντικό– είναι ο επαναστατικός ρομαντισμός, μια διαμαρτυρία ενάντια στα θεμέλια του σύγχρονου βιομηχανικού/καπιταλιστικού πολιτισμού, του παραγωγισμού και του καταναλωτισμού του. Είναι ένας μοναδικός συνδυασμός υποκειμενικότητας, επιθυμίας και ουτοπίας – το "εννοιολογικό τρίγωνο" που καθορίζει το 1968, σύμφωνα με τη Λουίζα Πασερίνι». Αυτό έγραφε σε άρθρο του το 2002 για την τότε επέτειο της εξέγερσης του γαλλικού Μάη ο φιλόσοφος Μίκαελ Λεβί.

Η δεκαετία του ’60 –εποχή που εντάσσεται στη «χρυσή τριακονταετία» μετά τον πόλεμο– χαρακτηρίστηκε από τα κινήματα αμφισβήτησης: γαλλικός Μάης, διαδηλώσεις στη Γερμανία για το Βιετνάμ, την αντιαυταρχική εκπαίδευση και τη σεξουαλική απελευθέρωση, καταλήψεις Πανεπιστημίων και εργοστασίων στην Ιταλία, Ανοιξη της Πράγας κ.λπ.

Ο Μπερνάρντο Μπερτολούτσι, δημιουργός του κλασικού «1900», συνόψισε ιδανικά το πνεύμα των καιρών: «Πέφταμε για ύπνο το βράδυ πιστεύοντας ότι την επόμενη μέρα θα ξυπνήσουμε στο μέλλον».

Ολα αυτά γίνονταν στην καλύτερη εποχή του καπιταλισμού, με ανάπτυξη, πλήρη απασχόληση, αυξήσεις μισθών, συνδικαλιστικά δικαιώματα και κατανάλωση για όλους. Το φαινομενικά παράδοξο αυτό μάλλον έρχεται να επιβεβαιώσει τον κανόνα που λέει ότι εξεγέρσεις γίνονται όταν ακριβώς δεν τις περιμένεις –ορισμένες φορές και σε περιόδους ευμάρειας– και όχι αναγκαστικά σε περιόδους οικονομικών κρίσεων, όταν συνήθως ξυπνούν συντηρητικά και φοβικά ανακλαστικά. Τον δικό τους ρόλο σ’ αυτό παίζει σίγουρα και η υπαρξιακή αγωνία των ανθρώπων για νόημα.

«Πέφταμε για ύπνο το βράδυ πιστεύοντας ότι την επόμενη μέρα θα ξυπνήσουμε στο μέλλον»

Η κριτική των νεολαίων του Μάη στον καταναλωτισμό και στην αστική υποκρισία, αλλά και των εργατών στην αλλοτρίωση της εργασίας και στην εργασιακή ρουτίνα δεν ήταν παρά οι μορφές που πήρε εκείνη την περίοδο η αναζήτηση μιας νέας νοηματοδότησης της ζωής μέσα από τη συνολική αμφισβήτηση του υπάρχοντος: μιας πατριαρχικής κοινωνίας της εκμετάλλευσης και της αλλοτρίωσης.

Η αλληλεγγύη, η συμμετοχή, ο συνεργατισμός, η κοινή δράση, η απελευθέρωση της φαντασίας, η ανάληψη πρωτοβουλιών, η ζεστασιά των καταλήψεων και η αίσθηση της γιορτής που ακυρώνει την καθημερινότητα ήταν τα συστατικά για αυτό το «εκρηκτικό κοκτέιλ» που περιγράφει ο Λεβί.

Το αστικό καθεστώς στην Ευρώπη ένιωσε τότε τον μεγαλύτερο κίνδυνο μετά τη Ρωσική Επανάσταση και μόνο η σκληρή καταστολή αποσόβησε τα χειρότερα, παρότι την επόμενη δεκαετία έζησε τα «μολυβένια χρόνια» της ένοπλης πάλης, τα οποία δημιούργησαν το πρόπλασμα του κράτους «έκτακτης ανάγκης» και του καθεστώτος εξαίρεσης.

Από τη σημερινή συζήτηση για το μέλλον και τη νέα αρχιτεκτονική της Ευρώπης που αναπτύσσεται το τελευταίο διάστημα απουσιάζει ο βασικός πρωταγωνιστής: οι ευρωπαϊκοί λαοί, τα κινήματα και οι αντιπροσωπευτικοί θεσμοί που –υποτίθεται– τους εκφράζουν.

«Εχουμε μια Ευρώπη των τραπεζών και των τραπεζιτών, μια Ευρώπη των επιχειρήσεων και των εργοδοτών, μια Ευρώπη των αστυνομιών και των αστυνομικών, σε λίγο θ’ αποκτήσουμε επίσης μια Ευρώπη των στρατών και των στρατιωτικών... δεν έχουμε κατορθώσει όμως να δώσουμε ζωή σ’ ένα κριτικό κοινωνικό κίνημα της Ευρώπης... το οποίο να μπορεί να ακουστεί, αλλά και να αποφέρει ουσιαστικά αποτελέσματα».

Αυτά τόνιζε το 2000, σε συνέδριο των ελβετικών συνδικάτων με τίτλο «Για μια κοινωνική Ευρώπη», ένας από τους κορυφαίους κοινωνιολόγους της εποχής μας –που έφυγε νωρίς– ο Πιερ Μπουρντιέ.

Αυτό που στην πραγματικότητα διακυβεύεται σήμερα δεν είναι αφηρημένα «το μέλλον της Ευρώπης», αλλά συγκεκριμένα η επανάκτηση της δημοκρατίας από την τεχνοκρατία. Το επίδικο είναι εάν θα μπορέσουν οι λαοί, τα κινήματα και η Αριστερά εν γένει να βάλουν φραγμό σε μια ξέφρενη πορεία απελευθέρωσης των αγορών, σε μια πρακτική ποδηγέτησης των πολιτών και στη λήψη των αποφάσεων από αδιαφανή όργανα που δεν λογοδοτούν σε κανέναν.

Οι περισσότερες από τις προτάσεις που ακούμε σήμερα κατατείνουν στη διαιώνιση αυτών των οργάνων και στη δημιουργία νέων. Ο κοινωνικός και πολιτικός έλεγχος, η λογοδοσία, η λαϊκή συμμετοχή, η ενημέρωση χωρίς παραπληροφόρηση, η μείωση των ανισοτήτων και η κοινωνική δικαιοσύνη δεν έχουν καμία θέση στον παρόντα διάλογο, τον οποίο μονοπωλεί το οικονομικό πεδίο.

Αντίθετα, αυτό που επεκτείνεται και τείνει να θεσμοποιηθεί είναι η εξεύρεση τρόπων και οργάνων που παράγουν –μέσα σε απόλυτη μυστικότητα– διατάξεις και μέτρα «βραδείας επενέργειας», τα οποία, όπως λέει ο Μπουρντιέ, «καταστρέφουν, σαν τους ιούς των υπολογιστών τα νομικά συστήματα άμυνας των κρατών και προετοιμάζουν την παγίωση μιας αθέατης παγκόσμιας κυβέρνησης, ταγμένης στην υπηρεσία των κυρίαρχων οικονομικών δυνάμεων». Απώτερος στόχος είναι να αφαιρεθεί σταδιακά από τους πολίτες και τα κράτη ακόμα και η ελάχιστη δύναμη ελέγχου που έχουν πάνω στις οικονομικές δυνάμεις.

Σήμερα, ύστερα από δέκα χρόνια οικονομικής και κοινωνικής κρίσης, αλλά και δεκαετιών παρακμής της σοσιαλδημοκρατίας και της Αριστεράς, οι συντηρητικές και αντιδραστικές δυνάμεις του εθνικισμού, του ρατσισμού, του σεξισμού και, τελικά, του φασισμού ξαναδείχνουν το αποκρουστικό πρόσωπό τους.

Το πνεύμα του ’68, όπως είπε πριν από χρόνια ο Νικολά Σαρκοζί, είναι για το αστικό καθεστώς ο πραγματικός εχθρός που πρέπει να νικηθεί, καθώς παραπέμπει ευθέως στο «προπατορικό» αμάρτημα των «αποκάτω», τη Γαλλική Επανάσταση και τη Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Πολίτη. Κυρίως δε «του Πολίτη», κάτι που, όπως λέει ο Ραφαέλ Γκλικσμάν, τείνουμε συχνά να το ξεχνάμε στη σχετική εξίσωση.

Η συντονίστρια του αριστερού δικτύου «Transform! Europe» Μπ. Στάινερ
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Ηταν μη ρεαλιστικό να πιστεύουμε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ θα άλλαζε την Ευρώπη»
Συντονίστρια του αριστερού δικτύου «Transform! Europe» η Μπ. Στάινερ μιλά στην «Εφ.Συν.» για τις επικείμενες ευρωεκλογές, τη διακυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ και τους ευρωπαϊκούς συσχετισμούς δύναμης.
«Ηταν μη ρεαλιστικό να πιστεύουμε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ θα άλλαζε την Ευρώπη»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Σήμερα οι δημοκρατίες μας είναι πολύ εύθραυστες»
Ο Ολιβιέ Γκεζ, στο νέο του βιβλίο «Η εξαφάνιση του Γιόζεφ Μένγκελε», ιχνηλατεί την ηθική διαδρομή του περίφημου ναζιστή εγκληματία πολέμου. Χαρακτηρίζει εύθραυστες τις σημερινές δημοκρατίες και μας καλεί να...
«Σήμερα οι δημοκρατίες μας είναι πολύ εύθραυστες»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Σκοπός ζωής για τον Σόιμπλε οι τιμωρητικοί κανόνες για τους Ελληνες»
Κλάους Όφε: «Τα πολιτικά κόμματα της Γερμανίας απέτυχαν να εξηγήσουν στους ψηφοφόρους αυτό το απλό γεγονός: ότι δηλαδή η συνέχιση της λιτότητας στην Ελλάδα θα επιδεινώσει την κρίση και θα την κάνει μόνιμη. Και...
«Σκοπός ζωής για τον Σόιμπλε οι τιμωρητικοί κανόνες για τους Ελληνες»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Η δημοκρατία είναι σήμερα νεκρή, να επανεφεύρουμε την πολιτική»
Ο Ιταλός φιλόσοφος και ακτιβιστής Φράνκο Μπεράρντι χαρακτηρίζει «τελειωμένη» τη δημοκρατία στην Ευρώπη και θεωρεί σημαντικότερη απόδειξη το εγχείρημα της Ελλάδας και του ΣΥΡΙΖΑ, το οποίο σκόνταψε στα...
«Η δημοκρατία είναι σήμερα νεκρή, να επανεφεύρουμε την πολιτική»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Ο ΣΥΡΙΖΑ έκανε πολιτικές επιλογές υπό το φθαρμένο ένδυμα του “ρεαλισμού”»
Καθηγητής Κοινωνικής Θεωρίας ο Αλμπέρτο Τοσκάνο, ανιχνεύει τα αδιέξοδα της Αριστεράς και εντοπίζει τα «συγκριτικά πλεονεκτήματα» της Ακροδεξιάς, τα οποία της επιτρέπουν να έχει ευρύ «πέρασμα» σε μεγάλα...
«Ο ΣΥΡΙΖΑ έκανε πολιτικές επιλογές υπό το φθαρμένο ένδυμα του “ρεαλισμού”»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Ο λαϊκισμός αξιοποιεί την παρακμή του κομματικού συστήματος»
Η Νάντια Ουρμπινάτι μιλά για τη σχέση λαϊκισμού και δημοκρατίας, υποστηρίζει ότι ο ΣΥΡΙΖΑ παραμένει ισχυρός στο πολιτικό παιχνίδι και τονίζει πως, όταν η αντιπολίτευση είναι ισχυρή, τότε αυτό το παιχνίδι είναι...
«Ο λαϊκισμός αξιοποιεί την παρακμή του κομματικού συστήματος»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας