Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ανώτατοι δικαστές «δίκασαν» τη δικαιοσύνη

Στιγμιότυπο από την παρουσίαση της μελέτης «Δικαιοσύνη και Πολιτική»

ΑΠΕ-ΜΠΕ/ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΒΛΑΧΟΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ανώτατοι δικαστές «δίκασαν» τη δικαιοσύνη

  • A-
  • A+
Δικαιοσύνη και πολιτική: η μελέτη που καταγράφει τις κακοδαιμονίες και τις αγκυλώσεις, καταδεικνύει το τι συμβαίνει στην υπόλοιπη Ε.Ε., τι ζητούν οι ευρωπαϊκοί θεσμοί της δικαιοσύνης από την κάθε χώρα και, τέλος, τι χρειάζεται προκειμένου να οικοδομηθεί ένα πιο σύγχρονο, πιο αποτελεσματικό και πιο δίκαιο σύστημα απονομής και λειτουργίας της δικαιοσύνης.

Μαζικότατη ήταν, την περασμένη Τετάρτη, η εκδήλωση στο Μέγαρο Μουσικής με θέμα τη δικαιοσύνη στην Ελλάδα. Αφορμή, η έκδοση της ομώνυμης μελέτης επτά εν ενεργεία ανώτατων δικαστικών από τον οργανισμό διαΝΕΟσις.

Παρευρέθηκε στην παρουσίαση και πλήθος δικαστών και εισαγγελέων, που χειροκρότησε θερμά τις προχωρημένες τοποθετήσεις και τις σύγχρονες απόψεις των μελετητών και των προσκεκλημένων στο πάνελ, τους χαιρετισμούς του υπουργού Δικαιοσύνης και των επικεφαλής των ανωτάτων δικαστηρίων.

Επί τρεις ώρες, «δικαζόταν» με επιείκεια και κατανόηση η ελληνική δικαιοσύνη, όχι κάτω από τη γνωστή σκονισμένη εικόνα του Χριστού που κρέμεται στις δικαστικές αίθουσες, αλλά κάτω από μια μεγάλη οθόνη με αδιάσειστα στοιχεία.

Στη «δίκη» αυτή δεν απαγγέλθηκε ποινή, αντίθετα! Με πρακτικά μέτρα και εφαρμόσιμες προτάσεις, αλλά κυρίως με όραμα, η μελέτη εισφέρει πολύτιμο υλικό στις προσπάθειες αναβάθμισης της ελληνικής δικαιοσύνης.

Το βιβλίο καταγράφει ολόκληρο το οικοδόμημα της δικαιοσύνης στην Ελλάδα, τις κακοδαιμονίες και τις αγκυλώσεις του, καταδεικνύει το τι συμβαίνει στην υπόλοιπη Ε.Ε., τι ζητούν οι ευρωπαϊκοί θεσμοί της δικαιοσύνης από την κάθε χώρα και, τέλος, τι χρειάζεται προκειμένου να οικοδομηθεί ένα πιο σύγχρονο, πιο αποτελεσματικό και πιο δίκαιο σύστημα απονομής και λειτουργίας της δικαιοσύνης με τεχνολογικές υποδομές και με καλλιεργημένους δικαστές, χωρίς παρωπίδες και χωρίς προκαταλήψεις.

Οποιος παρακολούθησε τις τοποθετήσεις, είχε την αίσθηση ότι βρίσκεται σε μια ευρωπαϊκή χώρα της οποίας το πρόσωπο των ομιλητών και των εκπροσώπων της δικαιοσύνης αντικατοπτρίζει αυτό που ο κάθε πολίτης φαντάζεται ως κράτος δικαίου και πολιτισμού, ξεχνώντας προς στιγμήν ότι την επομένη σε ένα οποιοδήποτε ποινικό ή αστικό δικαστήριο η «μαγική» εικόνα θα εξαφανιζόταν μπροστά στην πραγματικότητα.

Η Κατερίνα Σακελλαροπούλου, ο Μιχάλης Πικραμένος, ο Γιάννης Συμεωνίδης, ο Βασίλης Ανδρουλάκης, η Θεοκτή Νικολαΐδου, ο Λάμπρος Τσόγκας και ο Πέτρος Αλικάκος, που έγραψαν το κάθε κεφάλαιο της μελέτης, αλλά και όλοι όσοι μίλησαν, παρουσίασαν λύσεις, διαβεβαίωσαν ότι υπάρχουν τρόποι να κάνει πολλά ακόμα βήματα η δικαιοσύνη, ώστε να προσεγγίσει τις άλλες ανεπτυγμένες χώρες και να διασφαλίσει την όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ανεξαρτησία και αποτελεσματικότητα, με πυρήνα τον πολίτη.

Τόνισαν ότι το δικαστικό σύστημα θα ενισχυθεί, αν ξεπεραστούν αγκυλώσεις και γίνουν αποδεκτά δραστικά μέτρα, γνωστά και στο πολιτικό προσωπικό της χώρας, που συνεχίζει να διστάζει μπροστά στον βραχνά του πολιτικού κόστους.

Ανεξαρτησία

Αυτή τη φορά, δεν ακούστηκαν τα γνωστά παχιά λόγια για την ντε φάκτο ανεξάρτητη δικαιοσύνη. Αντίθετα, αναλύθηκαν οι αναγκαίες και συγκεκριμένες προϋποθέσεις για την επίτευξη μιας τέτοιας ανεξαρτησίας, που σε μεγάλο βαθμό εξαρτάται από την έγκαιρη και αποτελεσματική απόδοση δικαίου. Παρουσιάστηκαν τρόποι απαγκίστρωσης της δικαιοσύνης από στενούς δεσμούς με τις άλλες μορφές εξουσίας, μέθοδοι που ήδη έχουν εφαρμοστεί εδώ και δεκαετίες σε ανεπτυγμένα κράτη.

Μπορεί, σύμφωνα με τους συγγραφείς, να προκύψει η αναγκαία συνθήκη αληθινής εμπιστοσύνης των πολιτών στον θεσμό, αν διασφαλιστεί η αναγκαία ποιότητα, η ανεξαρτησία, η αμεροληψία, η αποτελεσματικότητα, αλλά και η λογοδοσία της δικαιοσύνης. Αυτές είναι οι προϋποθέσεις: «αυτό το -για δυνατούς λύτες- πρόβλημα επιβάλλει τη διαρκή εγρήγορση της κυβέρνησης, του νομοθέτη και των δικαστηρίων για την προώθηση πολιτικών και τη θέσπιση μέτρων τη διασφάλιση υποδομών και μέσων και την ορθολογική διαχείριση της δικαστικής ύλης, ώστε να απονέμεται ποιοτική δικαιοσύνη σε εύλογο χρόνο» (απόσπασμα από το βιβλίο).

Ενα κινεζικό (κατά άλλους αφρικανικό) παραμύθι, που διηγήθηκε στην παρέμβασή του ο πρόεδρος των Πρωτοδικών, Π. Αλικάκος, αποτυπώνει την προσπάθεια των επτά δικαστών, που ύστερα από δυο χρόνια δουλειάς πέρα κι έξω από τα καθημερινά καθήκοντά τους, ολοκλήρωσαν μια μελέτη εργαλείο και οδηγό.

Στο παραμύθι, το μικρό πουλάκι κολιμπρί, βλέποντας μια μεγάλη φωτιά στο δάσος κι ενώ όλα τα ζώα φεύγουν τρέχοντας, άρχισε να κουβαλάει με το ράμφος του από τη λίμνη σταγόνα σταγόνα το νερό.

– «Τι κάνεις;» ρωτάει ο ελέφαντας «όλοι φεύγουμε»!
– «Κάνω αυτό που μου αναλογεί», απάντησε το κολιμπρί.

Τις περισσότερες επισημάνσεις και τις προτάσεις των μελετητών, πολλές από τις οποίες ήδη έχουν δρομολογηθεί τα τελευταία χρόνια, συμμερίστηκε στον χαιρετισμό του ο υπουργός Δικαιοσύνης, Μιχ. Καλογήρου.

Αναφέρθηκε στην τεράστια σημασία της σταδιακής εγκατάστασης του ηλεκτρονικού συστήματος διασύνδεσης που θα εξοικονομήσει χρόνο και θα απλοποιήσει κουραστικές διαδικασίες που εμποδίζουν την αποτελεσματικότητα, στην αύξηση για πρώτη φορά μετά το 2009 του προϋπολογισμού κατά 42 εκατ. ευρώ, στην ολοκλήρωση της κατάρτισης σύγχρονων ποινικών κωδίκων, αλλά και στην άμεση κατάθεση για διαβούλευση με τους δικαστικούς των κωδίκων δικαστηρίων και των μέτρων επιμόρφωσης των δικαστικών λειτουργών.

«Είναι ανάγκη να περάσουμε από το δίκαιο της ανάγκης -λόγω κρίσης- στο δίκαιο των μεταρρυθμίσεων με κεντρικό πρόσωπο αναφοράς τον πολίτη», τόνισε ο Μ. Καλογήρου

Η πρόεδρος του ΣτΕ, Κ. Σακελλαροπούλου, που έγραψε και το πρώτο κομβικό κεφάλαιο της μελέτης «Το Σύνταγμα, η Δικαιοσύνη και ο Δικαστής», εξήγησε ότι η αφορμή και ο συνδετικός κρίκος μεταξύ των συγγραφέων που εκπροσωπούν όλα τα σώματα της δικαιοσύνης, ήταν η κοινή τους ανησυχία για τα μεγάλα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο θεσμός.

«Ο πολίτης χρειάζεται έγκαιρη παροχή δικαστικής προστασίας, ενώ το βάρος της ανεξαρτησίας βρίσκεται αποκλειστικά στα χέρια του κάθε δικαστή», τόνισε, συμπληρώνοντας ότι η αμεροληψία, η ακεραιότητα, η ευπρέπεια και η ικανότητα είναι βασικά και αναγκαία εφόδια του δικαστή.

Η εισαγγελέας του Αρείου Πάγου, Ξένη Δημητρίου, καλωσόρισε θερμά τη μελέτη λέγοντας ότι «στα χέρια κάθε δικαστικού λειτουργού ήρθε πάνω στην ώρα ένα πόνημα από κάθε ενεργό τομέα της δικαιοσύνης».

Αναφέρθηκε στην πικρία που ένιωσε διαβάζοντας για τη φιλική δικαιοσύνη, την ποιότητα των λειτουργών και την προσέγγιση με τις άλλες επιστήμες, την προσήλωση στα ανθρώπινα δικαιώματα, με δυο λόγια για κατακτήσεις που αποτελούν ήδη παρελθόν για άλλες χώρες που συζητούν μέσα στο ευρωκοινοβούλιο για προηγμένες μεθόδους απονομής δικαίου, έκδοση αποφάσεων με αλγόριθμους κ.λπ.

Επιμόρφωση

Παρουσίαση της μελέτης της διαΝΕΟσις: Η Δικαιοσύνη στην Ελλάδα. | ΑΠΕ-ΜΠΕ/ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΒΛΑΧΟΣ 

Τη βασική παρουσίαση των προτάσεων για ένα σύγχρονο δικαστικό σύστημα, αποτυπωμένων στα έξι κεφάλαια της μελέτης, έκανε ο αντιπρόεδρος του ΣτΕ, Μ. Πικραμένος. Ξεχωρίζει η μεγάλη έμφαση στην επιμόρφωση και στα αναγκαία εφόδια που οφείλει να διαθέτει ο σύγχρονος δικαστής. Ακούγοντας τις προϋποθέσεις, το περιεχόμενο σπουδών και τις δεξιότητες που απαιτούν οι σχολές δικαστών άλλων χωρών, στο μυαλό του κάθε παρευρισκόμενου ήρθε μοιραία η εικόνα ενός δικαστή που απευθύνεται απαξιωτικά και στον ενικό σε κατηγορουμένους και μάρτυρες, η εικόνα ενός εφέτη που «ζαρώνει» μπροστά στις επικρίσεις μεγαλοδικηγόρων και επώνυμων κατηγορουμένων και, τέλος, η ταπεινωτική για όλους εικόνα του συνηγόρου που ζητάει αναβολή, βλέποντας και μόνο τη σύνθεση του δικαστηρίου!

«Η δικαιοσύνη έχει δύο θεμέλια και διέπεται από τρεις αρχές με συνταγματική βάση. Το ένα θεμέλιο είναι ο δικαστής ως άνθρωπος, ως προσωπικότητα, ως λειτουργός. Το άλλο θεμέλιο είναι το δικαστικό σύστημα, το οργανωμένο περιβάλλον εντός του οποίου ασκείται το δικαιοδοτικό έργο», σημείωσε ο κ. Πικραμένος, προσθέτοντας ότι τα δύο αυτά θεμέλια ναι μεν συνδέονται, αλλά διατηρούν πάντα και την αυτοτέλειά τους. «Από την άλλη, οι τρεις συνταγματικές αρχές που διέπουν τη δικαιοσύνη, είναι η ανεξαρτησία, η αποτελεσματικότητα και η λογοδοσία», συμπλήρωσε.

Ξεχωρίσαμε εδώ μια πολύ επίκαιρη και ουσιαστική επισήμανση του κ. Πικραμένου, σύμφωνα με την οποία: «Ο δικαστής ούτε αφουγκράζεται ούτε ακούει το κοινό περί δικαίου αίσθημα, παρά μόνο σε κλειστές και γεμάτες προκαταλήψεις κοινωνίες κι όχι στις ανοιχτές και ανεκτικές σύγχρονες κοινωνίες».

Εξήγησε ότι αυτό που εκλαμβάνεται ως κοινό περί δικαίου αίσθημα δεν μπορεί να είναι τίποτα άλλο, παρά μια ετερόκλητη μείξη από στερεότυπα και εδραιωμένες πεποιθήσεις κοινωνικής ηθικής, αυθόρμητες παραστάσεις και προκαταλήψεις του κοινού νου.

«Ορισμένες από αυτές έχουν ρίζες σε πρωτόγονες ροπές του ανθρώπου, όπως η άμεση αντεκδίκηση για τη διάπραξη ενός εγκλήματος, επιδεινώνονται δε σε περιόδους κρίσης όπου μεγάλη μερίδα της κοινής γνώμης πιστεύει στην ανάγκη εφαρμογής μέτρων, όπως η επαναφορά της θανατικής ποινής, η γενικευμένη οπλοφορία, η θέσπιση δρακόντειων νόμων κ.λπ. Είναι μια έννοια ακαθόριστη, η οποία οδηγεί τον ερμηνευτή του δικαίου σε υποκειμενικές εκτιμήσεις, με βάση τις προσωπικές ηθικές αντιλήψεις και κοινωνικές παραστάσεις που διαθέτει».

Συμπλήρωσε ότι αποτελεί κίνδυνο ένας δικαστής που κάνει συνταγματικό κανόνα τις ιδεολογικές του τοποθετήσεις ακόμα και στις κρίσεις (προαγωγές και πειθαρχικά) των συναδέλφων του και επεσήμανε τον καθοριστικό ρόλο που μπορεί να παίξουν τα ΜΜΕ στην κατασκευή μιας απειλητικής «κοινής γνώμης», με κίνδυνο να συρρικνωθούν ατομικά δικαιώματα και ελευθερίες που αφορούν μειονότητες και κοινωνικές ομάδες που δεν είναι αποδεκτές από την πλειοψηφία.

Αναφέρθηκε παράλληλα και στους κινδύνους που ελλοχεύουν για τη δικαστική ανεξαρτησία εντός και εκτός της δικαιοσύνης (δικαστές, πολιτικό σύστημα, κοινωνικές ομάδες, επιχειρηματικά συμφέροντα, ΜΜΕ, αλλά και από την ίδια την κοινωνία στο σύνολό της), υπενθυμίζοντας τα λόγια του επίτιμου συμβούλου Επικρατείας και πρώην υπουργού, Γ. Κουβελάκη: «Η ιδέα ότι σε περιόδους κρίσης κάποιοι δικαστές illuminati θα αναλάβουν να καθοδηγήσουν την κοινωνία, είναι αδύνατη και θα ήταν τρομακτικό αν ήταν δυνατή».

Σεβασμός στους θεσμούς

Ο Μ. Πικραμένος έκλεισε την ομιλία του με σκέψεις του καθηγητή Δημήτρη Τσάτσου: «Το Σύνταγμα διασφαλίζει την ανεξαρτησία των δικαστών, όχι όμως και της δικαιοσύνης ως πολιτειακής λειτουργίας [...] το δίκαιο θεσπίζει τις προϋποθέσεις της δικαστικής ανεξαρτησίας, η μετουσίωσή της όμως σε πραγματικότητα εξαρτάται και από τη βούληση των ίδιων των δικαστών αλλά και από τον έμπρακτο σεβασμό προς την αρχή της ανεξαρτησίας των φορέων των άλλων πολιτειακών λειτουργιών και των κοινωνικών και πολιτικών θεσμών».

Κι αφού έσβησαν τα φώτα στο Μέγαρο, όλοι με το εξαιρετικό βιβλίο ανά χείρας προετοιμάστηκαν για την επόμενη δικαστική ημέρα σε δικαστικές αίθουσες με τρομακτικές ελλείψεις, με ασήκωτες δικογραφίες, με αποκαμωμένους γραμματείς, με ασθμαίνοντες δικηγόρους και κυρίως με πανικόβλητους πολίτες, που αφού περίμεναν με τις ώρες, ακούνε ότι το δικαστήριο διέκοψε στο νούμερο 5 χωρίς να εκφωνήσει τα υπόλοιπα, οπότε θα πρέπει σε άγνωστο χρόνο να υποβληθούν στην ίδια ακριβώς ταλαιπωρία.

Οι αριθμοί αποκαλύπτουν

Ενδεικτικά στοιχεία που περιέχονται στη μελέτη:

◼ Οι δαπάνες για τη δικαιοσύνη είναι χαμηλότερες από τον μέσο όρο της Ε.Ε.

◼ Συνεχώς αυξάνεται ο αριθμός των δικαστών, ενώ το μικρότερο ποσοστό κατέχουν όσοι υπηρετούν σε πρώτο βαθμό

◼ Διαθέτουμε κατ’ αναλογία 100.000 κατοίκων τους περισσότερους δικαστές και δικηγόρους στην Ε.Ε.

◼ Εχουμε τη χειρότερη αναλογία υπαλλήλων των δικαστηρίων. Το μη δικαστικό προσωπικό ανά επαγγελματία δικαστή φτάνει το 2016 το 1,5%, όταν ο μέσος ευρωπαϊκός όρος είναι 3,9%.

◼ Το μεγαλύτερο ποσοστό του προϋπολογισμού (για τη δικαιοσύνη) πηγαίνει στη μισθοδοσία (86% Ελλάδα-70% μέσος όρος Ε.Ε.) και συγκριτικά ελάχιστο στη μηχανοργάνωση και στις κτιριακές δομές.

◼ Διαθέτουμε τη μεγαλύτερη γκάμα βαθμών στην ιεραρχία, τα πλέον υδροκέφαλα δικαστήρια και πάμπολλα δικαστήρια σε περιοχή (πολύ περισσότερα από τον μέσο ευρωπαϊκό όρο) που λειτουργούν μία μέρα τη βδομάδα, επιβαρύνοντας δυσβάστακτα τους προϋπολογισμούς, όταν οι περισσότερες πράξεις θα μπορούσαν να γίνονται ηλεκτρονικά. Οι ομιλητές στο σημείο αυτό επεσήμαναν τα σημαντικά βήματα που έχουν γίνει ωστόσο στα διοικητικά δικαστήρια.

 

ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ
Το επιλεκτικά λαλίστατο προεδρείο της ΕΔΕ
Απαντήσεις έδωσε χθες μιλώντας στον ραδιοσταθμό «News 24/7» ο υπουργός Δικαιοσύνης Σταύρος Κοντονής στις εικασίες περί σκοπιμοτήτων του προεδρείου της Ενωσης Δικαστών και Εισαγγελέων αλλά και της Ν.Δ. Εξέφρασε...
Το επιλεκτικά λαλίστατο προεδρείο της ΕΔΕ
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Πίσω από τους επικριτές μου κρύβονται μεγάλα οικονομικά συμφέροντα»
«Είναι εφικτό και επιβάλλεται οι Δικαστικές Ενώσεις να παραμένουν ουδέτερες και να μην αναμιγνύονται στις κομματικές αντιπαραθέσεις», λέει στην «Εφ.Συν.» η Βασιλική Θάνου, επίτ. πρόεδρος του Αρείου Πάγου και...
«Πίσω από τους επικριτές μου κρύβονται μεγάλα οικονομικά συμφέροντα»
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Νέα ανακοίνωση της μειοψηφίας της ΕΔΕ
Η ανταλλαγή «πυρών» μεταξύ των δικαστών προφανώς θα συνεχίζεται μέχρι τις αρχαιρεσίες αλλά και για όσο διάστημα οι πολιτικές αντιπαραθέσεις εμπλέκουν, συκοφαντούν και απειλούν ακόμα δικαστικούς λειτουργούς και...
Νέα ανακοίνωση της μειοψηφίας της ΕΔΕ
ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΑ
Προφάσεις εν αμαρτίαις!
Δεν χρειάζεται κανένας ειδικός και κανενός είδους παρακολούθηση για να διαγνώσει ότι ένα μικρό παιδάκι είναι καλύτερα να πάει κοντά στους συγγενείς του, που το αγαπάνε και θα το φροντίσουν. Κι αν ο εισαγγελέας...
Προφάσεις εν αμαρτίαις!
ΑΠΟΨΕΙΣ
Εωλο το επιχείρημα για τη μη δημοσιοποίηση του «πόθεν έσχες» των δικαστών
Στη γενική συνέλευση της Ενωσης Δικαστών και Εισαγγελέων κυριάρχησαν και πάλι τα ειδικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι δικαστές, όπως οι διαφωνίες στην αναγκαστική δημοσίευση του «πόθεν έσχες» και από τους...
Εωλο το επιχείρημα για τη μη δημοσιοποίηση του «πόθεν έσχες» των δικαστών
ΔΗΜΟΤΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ 2019
Αυξημένη κατά 30% η αποζημίωση των δικαστικών αντιπροσώπων
Η αποζημίωση των δικαστικών αντιπροσώπων κατά τις ευρωεκλογές και τις αυτοδιοικητικές εκλογές της 26ης Μαΐου και της 2ας Ιουνίου 2019 αναμένεται να είναι αυξημένη κατά 30%, σε σχέση με τις εκλογές του 2014,...
Αυξημένη κατά 30% η αποζημίωση των δικαστικών αντιπροσώπων

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας